I SA/Wa 1358/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 r. sprawy ze skargi P. M., G. M., L. P. i S. M. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 407/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (czterech tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz P. M., G. M., L. P. i S. M. sumę pieniężną po 1000 (jeden tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. M., G. M., L. P. i S. M. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. M., G. M., L. P., S. M. i S. M. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 listopada 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 407/14, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] czerwca 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. Z. [...] róg S., hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz dwukrotnego wymierzenia przez Sąd organowi grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 8000 zł; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że przyznanie jej nie będzie dla organu nadmiernie represyjne lub nieadekwatne. W ocenie skarżących, tylko połączone środki dyscyplinujące, tj. suma pieniężna i grzywna, uświadomią nieopłacalność niewykonywania wyroku sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie istnieje ponadto uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej dodatkowej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Skarżący będą mieć natomiast poczucie, że pozbawieni są przysługującej im ochrony prawnej, co spowoduje utratę zaufania do władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że opóźnienie przy rozpoznaniu sprawy spowodowane jest bardzo dużą liczbą wpływającej korespondencji w sprawach o odszkodowanie. Waga prowadzonych postępowań, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny zostać ustalone, nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpoznanie. W związku z tym bezzasadne jest karanie organu, który został zobowiązany przez ustawodawcę do rozstrzygania spraw w określonym, krótkim terminie, nakładając przy tym obowiązek rzetelnego zweryfikowania skomplikowanych stanów prawnych, nie wyposażając organu w odpowiednie narzędzia prawne. Organ zauważył, że w niniejszej sprawie wystąpił do Archiwum Państwowego w W. oraz do Archiwum Urzędu [...] o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do podjęcia rozstrzygnięcia, a zatem podjął czynności zmierzające do zakończenia sprawy. Dotychczas uzyskana dokumentacja nie była bowiem wystarczająca do wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z 4 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1358/19 umorzył postępowanie sądowe zainicjowane skargą S. M., na skutek cofnięcia wniesionej w jej imieniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 14 listopada 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 407/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę P. M., G. M. i L. P. na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 14 listopada 2014 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi [...] w dniu 11 marca 2015 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 11 maja 2015 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny, tj. do 2 października 2019 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 20 grudnia 2017 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 14 listopada 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 407/14. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 14 listopada 2014 r., okoliczność że jest to już trzecia skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 8 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1765/15 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł, zaś wyrokiem z 8 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1652/16 – 3000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...] za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi w szczególności sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania, bądź podejmuje je opieszale. Jak wynika natomiast z akt sprawy organ, po otrzymaniu w dniu 11 marca 2015 r. odpisu prawomocnego wyroku z 14 listopada 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 407/14, podjął zaledwie trzy czynności, tj. pismem z 5 października 2015 r., uzupełnionym w dniu 19 października 2016 r., zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o przesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym oraz dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie (żądane dokumenty wpłynęły w dniu 27 października 2016 r.) oraz, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, wystąpił do Archiwum Państwowego w W. oraz do Archiwum Urzędu [...] o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do podjęcia rozstrzygnięcia (pism tych brak jest jednak w aktach administracyjnych sprawy). Organu nie zmobilizowało do prowadzenia postępowania dowodowego również dwukrotne wymierzenie przez Sąd grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku w żaden sposób nie może przy tym usprawiedliwiać podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność dużego wpływu korespondencji do spraw o podobnej tematyce. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również za zasadne przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1000 zł dla każdego z nich. Orzeczenie w tym zakresie uzasadnione jest tym, że organ, mimo dwukrotnego wymierzenia już grzywny za niewykonanie wyroku Sądu, nie proceduje w sprawie, nie podejmuje też czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego i wydania decyzji kończącej postępowanie. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.