I SA/Wa 1361/08
WyrokWSA w Warszawie2009-03-05
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Elżbieta Sobielarska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu administracji publicznej wydane wobec osoby zmarłej może być skuteczne i czy stanowi rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne nie może być wszczęte ani prowadzone wobec osoby zmarłej, która utraciła zdolność prawną. Wydanie orzeczenia wobec osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ skutki takiego orzeczenia są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W związku z tym, zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji, jako wydane wobec osoby nieżyjącej, podlegają stwierdzeniu nieważności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Miasta W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o umorzeniu postępowania w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Postanowienie to było wynikiem zażalenia na postanowienie Prezydenta W. o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Kluczowym elementem sprawy okazało się ustalenie, że postępowanie administracyjne toczyło się wobec osoby zmarłej.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz postanowienia Prezydenta Miasta W., a także stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi Miasta W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia A. G., E. G., J. T. oraz S. P. na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...]kwietnia 2008 r. nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 30 września 1948 r. M. G., S. z G. P., A. z G. P. i R. z K. G., o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy "[...] (dawniej [...])", Kw: "[...]" do czasu zakończenia wznowionego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. postępowania z wniosku Hoteli [...] Sp. z o.o. o uchylenie ostatecznej decyzji SKO z dnia [...] grudnia 2003 r. stwierdzającej nieważność decyzji Zarządu Związku Dzielnic Gmin W. z dnia [...] czerwca 1993 r. o stwierdzeniu nabycia przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Związku Dzielnic Gmin W., położonego w W. przy ul. [...] dz. ew. nr [...] obręb [...] o pow. [...] m² - uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że nieruchomość położona w W. przy ul. Al [...] (dawniej [...],[...],[...]) róg ul. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy; byli właściciele hipoteczni złożyli w terminie ustawowym, tj. w dniu 30 września 1948 r. w trybie art. 7 dekretu wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do tego gruntu; orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1953 r. odmówiono byłym właścicielom przyznania tego prawa, a decyzją z dnia [...] stycznia 1954 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało w mocy to orzeczenie. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 1993 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] listopada 1951 r. i orzeczenia administracyjnego z dnia [...] września 1953 r.; budynki, które znajdowały się na tym gruncie przed 1945 r. zostały uszkodzone w trakcie działań wojennych i rozebrane przed 1955 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 1994 r. przyznał spadkobiercom byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości odszkodowania za zabudowania wchodzące w skład tej nieruchomości. Na części tego gruntu w 1955 r. wybudowano hotel [...]. Zarząd Związku Dzielnic W. decyzją z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...] stwierdził nabycie przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Związku Dzielnic Gmin W. położonego w W. przy [...] a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. stwierdziło nieważność tej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wznowiło postępowanie zakończone własną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r.
Postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. zawieszono z urzędu postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku byłych właścicieli z dnia 30 września 1948 r. o przyznanie im prawa własności czasowej - do czasu zakończenia wznowionego postępowania z wniosku Hoteli [...] o uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. stwierdzającej nieważność decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1993 r.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że nie jest zasadne zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, ponieważ w sprawie tej nie występuje zagadnienie wstępne polegające na konieczności rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności o uprawnieniach spółki Hotele [...]sp. z o.o. Pierwszeństwo dotychczasowego właściciela nieruchomości wynikające z dekretu warszawskiego ma charakter bezwzględnie obowiązujący, gdyż ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innych osób, możliwe jest dopiero po negatywnym rozpoznaniu wniosku zgłoszonego na podstawie dekretu.
Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto W.; zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt 4, art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa oraz art. 2 i 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
2. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie mają kwestie proceduralne, które sąd administracyjny obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu, a które w zasadzie czynią bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonego postanowienia.
Z akt sprawy wynika, że zarówno postanowienie organu pierwszej instancji jak również organu drugiej instancji zostało skierowane do osoby nieżyjącej, co oznacza, że postępowanie administracyjne toczyło się z udziałem osoby nieżyjącej, a zatem nie mającej zdolności prawnej a tym samym zdolności do czynności prawnych, bowiem uczestniczka postępowania H. P. zmarła w dniu [...] lipca 2005 r.
Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać orzeczenia. Jeśli zaś dojdzie do wydania takiego orzeczenia, to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi to rażące naruszenie prawa, bowiem w jego wyniku powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, ponieważ charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa wraz z jej śmiercią. W stosunku do osoby zmarłej nie można ani wszcząć postępowania ani wydać żadnego orzeczenia.
3. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło