I SA/Wa 1362/17

WyrokWSA w Warszawie2018-01-11

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Elżbieta Lenart, Bożena Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spadkobiercy wspólników spółki jawnej, która nie została wykreślona z rejestru handlowego, posiadają interes prawny do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego dotyczącego majątku tej spółki?
Ratio decidendi
Spółka jawna, która nie została wykreślona z rejestru handlowego, zachowuje byt prawny, nawet jeśli zaprzestano jej działalności. Interes prawny do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczącego majątku spółki posiadają wyłącznie wspólnicy uprawnieni do jej reprezentowania zgodnie z wpisami w rejestrze. Spadkobiercy wspólników nie dziedziczą majątku spółki, a jedynie wkład i prawo udziału, co nie daje im legitymacji do żądania wszczęcia postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1955 r. dotyczącego prawa własności czasowej do nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący (spadkobiercy wspólników spółki jawnej) nie posiadają interesu prawnego. Spółka jawna, mimo śmierci wspólników i zmian w rejestrze, nie została wykreślona z rejestru handlowego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów k.p.a. i Kodeksu handlowego, twierdząc, że spółka ustała, a jej majątek przeszedł na spadkobierców.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S., A. H. i Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę Postanowieniem z [...] lipca 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu wniosku P. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własnym postanowieniem z [...] maja 2016 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] października 1955 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] przy ul. [...] nr hip. [...], uchyliło w całości zaskarżone postanowienie z powodu skierowania tego rozstrzygnięcia do osoby zmarłej (pkt 1) oraz odmówiło, na zasadzie art. 61a kpa, wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z [...] października 1955 r. (pkt 2). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w zakresie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] października 1955 r. (pkt 2), wniosły K. S., A. H. oraz Z. S. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Postanowieniem z [...] maja 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], odmówiło wszczęcia, na wniosek J. S. i P. S., postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] października 1955 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] przy ul. [...] nr hip. [...]. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem złożył P. S. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości zaskarżone postanowienie z powodu skierowania tego rozstrzygnięcia do osoby zmarłej (pkt 1) oraz odmówiło, na zasadzie art. 61a kpa, wszczęcia postępowania o stwierdzenie ww. orzeczenia administracyjnego z [...] października 1955 r. (pkt 2). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż postanowienie I instancji musi zostać usunięte z obrotu prawnego z powodu skierowania tego rozstrzygnięcia do osoby zmarłej (kwalifikowana wada prawna). W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, iż podziela stanowisko organu I instancji wyrażone w postanowieniu z [...] maja 2016 r., iż wnioskodawca oraz jego następcy prawni nie wykazali w niniejszej sprawie interesu prawnego w sprawie, a w konsekwencji zaistniały podstawy do odmowy wszczęcia postępowania. Kolegium podniosło, iż rozważenia w sprawie wymagało czy wnioskujący o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] października 1955 r. legitymują się interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 kpa. Organ stwierdził, że w dziale II księgi hipotecznej "Nieruchomość nr [...] w W." dotyczącej nieruchomości przy zbiegu ul. [...] i [...] o pow. [...]łokci wpisem jawnym z [...] czerwca 1939 r. ujawniona była: "[...]. [...] Spółka Jawna, właściciele J. P. i spadkobiercy F. P.". Spółka została założona w 1890 r., jej wspólnikami byli J. W. i F. P. W dniu [...] lutego 1937 r. nastąpiła zmiana nazwy spółki na [...][...], spółka jawna, właściciele J. i F. P., spółka jawna". [...] maja 1937 r. zmarł F. P. W dniu [...] września 1937 r. nazwa spółki uległa zmianie na " [...][...], spółka jawna, właściciele J. P. i spadkobiercy F. P.". W rejestrze handlowym, jako spadkobiercy F. P. w tej dacie zostali wpisani: M. F., M. P., P. S., L. P., A. P., S. P. i S. P. Dnia [...] listopada 1937 r. nazwa spółki pozostawała bez zmian, natomiast jako wspólnicy wpisani byli: J. P., M. F., M. P., P. S., L. P., A. P., S. P. i S. P. Do reprezentowania spółki, prowadzenia jej spraw i interesów oraz do podpisywania w imieniu spółki pod jej stemplem firmowym uprawnieni byli wspólnicy J. P. oraz S. P., każdy z nich samodzielnie, zaś do zbywania i obciążania nieruchomości spółki wymagane było działanie łączne obu tych wspólników. Organ wskazał ponadto, że akt notarialny z [...] kwietnia 1948 r. Rep. [...] zawarty przed S. R. notariuszem w S. wskazuje, że P. S. powołała się na udzielone jej przez J. P. i S. P. - jako zarządców firmy "[...][...]" spółka jawna - pełnomocnictwo notarialne z [...] grudnia 1945 r., rep. [...], sporządzone przez A. B. notariusza w K. z prawem substytucji i przelała swoje uprawnienia na rzecz S. Z. W ocenie Kolegium, powyższa czynność dokonana w 1948 roku nie potwierdza stanowiska wnioskodawcy zawartego w piśmie z dnia [...] września 2016 r., że spółka jawna w dacie [...] sierpnia 1946 r. uległa rozwiązaniu. Kolegium wskazało następnie, iż wniosek dekretowy został złożony przez S. Z. oraz J. P. Organ podniósł, iż wnioskodawca - powołując się na postanowienie Sądu Grodzkiego w B. z [...] lutego 1949 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym F. P., zgodnie z którym spadkobiercami zmarłego byli: P. S. i J. P. - twierdzi, że brak było podstaw do wpisania w rejestrze handlowym jako wspólników: M. F., M. P., L. P., A. P., S. P. i S. P., gdyż osoby te nie były spadkobiercami F. P. W ocenie wnioskodawcy, dane zamieszczone po śmierci F. P. były niezgodne z prawdziwym stanem. Kolegium przywołało obowiązujące w dacie [...] października 1945 r. (wejście w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy) przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy. Organ podniósł, iż z przepisów tych wynika, że spółka rejestrowa nie traci automatycznie bytu prawnego na skutek jej rozwiązania, likwidacji czy też zakończenia działalności w inny sposób. W ocenie organu, wykreślenie spółki jawnej z rejestru handlowego miało charakter konstytutywny, co oznaczało, iż istnieje i posiada ona byt prawny dopóki nie zostanie z tego rejestru wykreślona. Jeśli spółka jawna istnieje, to wyłącznie ta spółka, reprezentowana przez wspólników (zgodnie ze sposobem reprezentacji wynikającym z umowy spółki i ujawnionym w rejestrze sądowym) ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie wzruszenia orzeczeń administracyjnych, dotyczących jej majątku. Skoro spółka jawna nie została do chwili obecnej wykreślona z rejestru handlowego, to interes prawny, w rozumieniu art. 28 kpa, do występowania z wnioskiem nieważnościowym w imieniu przedmiotowej spółki, posiadają jedynie wspólnicy, którzy zgodnie z wpisami ujawnionymi w tym rejestrze uprawnieni są do jej reprezentowania. Na poparcie powyższego organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Końcowo organ wskazał, iż to osoba wnosząca podanie jest obowiązana do wykazania swojego interesu prawnego w sprawie. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2017 r. w części, to jest w zakresie rozstrzyga odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] października 1955 r. (pkt 2 rozstrzygnięcia), wniosły K. S., A. H. oraz Z. S. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły naruszenie: 1) art. 61a kpa, poprzez błędne zastosowanie, tj. odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy na skutek śmierci wspólników spółka pod firmą "[...][...] spółka jawna właściciele J. P. i spadkobiercy F. P." zakończyła swoją działalność, jej byt prawny ustał, a majątek i prawa przeszły w całości na rzecz spadkobierców wspólników; 2) art. 7, art. 77, art. 80 kpa, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w następstwie czego nie zastosowanie art. 79 Kodeksu handlowego z 1934 r., tj. nie wyjaśnienie czy brak wpisu w rejestrze handlowym w zakresie zmian danych w spółce jawnej po śmierci wspólnika, tj. brak wpisu mającego charakter konstytutywny, rzutował na dalsze losy spółki; 3) art. 119 § 1 w zw. z art. 75 § 1 Kodeksu handlowego poprzez nieprawidłową interpretację i zastosowanie w wyniku czego uznano, że spółka "[...][...] spółka jawna właściciele J. P. i spadkobiercy F. P." pomimo śmierci wspólnika i braku wstąpienia w jego miejsce spadkobierców oraz braku prowadzenia działalności przez spółkę z uwagi na brak majątku, nadal występowała w obrocie prawnym. Doprowadziło to do uznania, że brak substratu osobowego w postaci wspólników spółki oraz brak majątku nie wpływał na kontynuowanie bytu faktycznego i prawnego spółki, kiedy z przepisów wynika, że cechą charakteryzującą spółkę jawną jest prowadzenie we wspólnym imieniu przedsiębiorstwa zarobkowego w większym rozmiarze przez co najmniej dwóch wspólników; 4) art. 13 Kodeksu handlowego, poprzez błędną interpretację i zastosowanie w wyniku czego uznanie, że wpis w rejestrze handlowym dotyczący wykreślenia spółki z tego rejestru ma charakter konstytutywny, w sytuacji gdy w orzecznictwie i doktrynie uznaje się, że wpis o wykreśleniu spółki jawnej z rejestru handlowego ma charakter deklaratoryjny; 5) art. 122 Kodeksu handlowego poprzez jego niewłaściwą interpretację i zastosowanie, a w konsekwencji błędne uznanie, że przeprowadzenie likwidacji spółki osobowej było konieczne, kiedy w przedmiotowej sprawie brak przeprowadzenia likwidacji nie miał znaczenia dla rozwiązania spółki jawnej; 6) art. 61a kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez nieprawidłowe ustalenie braku interesu prawnego po stronie skarżących i uczestników w sytuacji gdy spółka "[...][...] spółka jawna właściciele J. P. i F. P." została rozwiązana a uprawnienia wspólników przeszły w całości na rzecz ich spadkobierców. Wskazując na powyższe naruszenia skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części, to jest w zakresie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] października 1955 r. (pkt 2 rozstrzygnięcia). W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z [...] stycznia 2018 r. kurator spadku po P. S., M. P. i J. B. poparł w całości skargę na postanowienie Kolegium z [...] lipca 2017 r. w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] października 1955 r. (pkt 2) i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części, to jest w pkt 2. Pismem z [...] stycznia 2018 r. pełnomocnik uczestników postępowania O. S., N. S., A. S. i T. S. poparł w całości skargę na postanowienie Kolegium z [...] lipca 2017 r. w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] października 1955 r. (pkt 2) i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części, to jest w pkt 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którym organ odwoławczy uchylił w całości własne postanowienie z [...] maja 2016 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] października 1955 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] przy ul. [...] nr hip. [...], z powodu skierowania tego rozstrzygnięcia do osoby zmarłej (pkt 1) oraz odmówił, na zasadzie art. 61a kpa, wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z [...] października 1955 r. (pkt 2). Powodem odmowy wszczęcia przedmiotowego postępowania było uznanie, iż wniosek o wszczęcie postępowania pochodzi od osób nie mających interesu prawnego w sprawie w rozumieniu art. 28 kpa. Art. 28 kpa stanowi, iż stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem, pojęcie strony jakim posługuje się powołany przepis może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, tj. z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu prawnego lub obowiązku danej osoby. Aby mieć przymiot strony należy wykazać interes prawny w danym postępowaniu lub w żądaniu dokonania czynności przez organ. Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Nie wystarczy, że wnioskodawca legitymuje się jakimkolwiek interesem, lecz interes ten musi mieć charakter prawny. Musi zatem istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania decyzji lub podjęcia czynności. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości [...] była spółka "[...][...] Spółka Jawna, właściciele J. P. i spadkobiercy F. P." (wpis jawny z [...] czerwca 1939 r. w Dziale II księgi hipotecznej "Nieruchomość Nr [...] w W."). Poza sporem pozostaje również to, iż w dniu [...] maja 1937 r. zmarł jeden ze wspólników ww. spółki F. P., a w dniu [...] września 1937 r. nazwa spółki uległa zmianie na " [...][...], spółka jawna, właściciele J. P. i spadkobiercy F. P.". Jako spadkobiercy F. P. w tej dacie zostali w rejestrze handlowym wpisani: M. F., M. P., P. S., L. P., A. P., S. P. i S. P. Dnia [...] listopada 1937 r. jako wspólnicy ww. spółki w rejestrze handlowym wpisani byli: J. P., M. F., M. P., P. S., L. P., A. P., S. P. i S. P. Z zapisów w rejestrze handlowym wynika również, iż do reprezentowania spółki, prowadzenia jej spraw i interesów oraz do podpisywania w imieniu spółki pod jej stemplem firmowym uprawnieni byli wspólnicy J. P. oraz S. P., każdy z nich samodzielnie, zaś do zbywania i obciążania nieruchomości spółki wymagane było działanie łączne obu tych wspólników. Ponadto, z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] grudnia 1945 r. J. P. i S. P., działając jako zarządcy ww. spółki, udzielili P. S. pełnomocnictwa notarialnego z prawem substytucji. W dniu [...] sierpnia 1946 zmarł J. P.. W dniu [...] kwietnia 1948 r. P. S. przelała swoje uprawnienia z tytułu udzielonego jej pełnomocnictwa na rzecz S. Z. W dniu [...] czerwca 1948 r. J. P. i S. Z. złożyli w imieniu spółki wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Postanowieniem z [...] lutego 1949 r. Sąd Grodzki w B. stwierdził, że spadek po F. P., zmarłym [...] maja 1937 r., przeszedł w równych częściach na córkę P. S. i na wnuka J. P. W uzasadnieniu ww. postanowienia spadkowego wskazano, że pomimo zarządzonych obwieszczeń do spadku po F. P. nikt poza wnioskodawcami swoich praw nie zgłosił. Powołując się na powyższe okoliczności oraz obowiązujące w dacie wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przepisy Kodeksu handlowego skarżące podniosły, iż przedmiotowa spółka uległa rozwiązaniu, jej byt prawny ustał, a majątek i prawa spółki przeszły w całości na rzecz spadkobierców jej wspólników. W konsekwencji, w ocenie skarżących, spadkobiercy wspólników posiadają legitymację do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie wzruszenia orzeczenia administracyjnego dotyczącego majątku przedmiotowej spółki. Sąd powyższego stanowiska skarżących nie podziela. Jak prawidłowo wskazał organ nadzoru, sytuację prawną przedmiotowej spółki jawnej, w tym jej powstanie, działalność oraz utratę bytu prawnego, w dacie wejścia w życie ww. dekretu z 26 października 1945 r., regulowało rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502, z późn. zm.), dalej "k.h.". Stosownie do art. 75 § 1 k.h., spółka jawną była spółka, która prowadziła we wspólnym imieniu przedsiębiorstwo zarobkowe w większym rozmiarze (art. 4), a nie była inną spółką handlową. W myśl art. 81 k.h., spółka jawna mogła nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (pod własną firmą bez konieczności występowania wszystkich wspólników), co oznaczało że miała czynną i bierną legitymację procesową. Zaś art. 82 k.h. stanowił, iż rzeczy i prawa, wniesione tytułem wkładu, a także nabyte lub uzyskane dla spółki w jaki bądź sposób w czasie jej istnienia, stanowiły majątek spółki. Majątek spółki stanowił odrębną masą majątkową, należącą do wszystkich wspólników i mogącą ulec podziałowi w zasadzie tylko po rozwiązaniu spółki. Dlatego udział wspólnika w majątku spółki (we wszystkich częściach składowych tego majątku) w czasie trwania spółki nie mógł być rachunkowo określony (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 1934 r., sygn. akt II C 312/33, OSNC 1935/2/66). W czasie trwania spółki nie można mówić o określonych udziałach poszczególnych wspólników w majątku spółki, bowiem można tylko mówić o potencjalnym udziale (wyrażonym procentowo) wspólnika w majątku spółki, rozumiejąc przez to pojęcie uprawnienie do części majątku spółki aktualizujące się w razie ustąpienia wspólnika ze spółki, a także w razie likwidacji spółki, w wyniku której majątek spółki ulega podziałowi pomiędzy wspólników (W. Pyzioł w: Kodeks handlowy. Komentarz pod redakcją Kazimierza Kruczalaka, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1999). Skoro zatem wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia jest majątkiem spółki, to spadkobierca wspólnika spółki jawnej nie dziedziczy majątku spółki (gdyż sam spadkodawca nie posiadał takiego prawa), a jedynie wspomniany wkład i prawo udziału (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt: II FSK 1138/06, Lex nr 437845). Stosownie do art. 109 § 3 k.h., przez czas trwania spółki żaden ze wspólników nie mógł domagać się podziału majątku spółki. Zgodnie zaś z art. 112 k.h., rozwiązanie spółki powodowały: 1) przyczyny przewidziane w umowie spółki, 2) zgoda wszystkich wspólników, 3) ogłoszenie upadłości spółki, 4) śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości, 5) wypowiedzenie, 6) wyrok sądowy. Według przyjętych w k.h. rozwiązań samo faktyczne zaniechanie przez spółkę jej działalności nie prowadziło automatycznie do jej rozwiązania. Zgodnie z art. 122 § 1 k.h., gdy zaszła przyczyna rozwiązania spółki, odbywała się jej likwidacja, chyba że wspólnicy umówili się o inny sposób zakończenia działalności spółki. Wszczęcie postępowania likwidacyjnego nie powodowało ustania spółki, a jedynie zmianę jej celu, którym było dokończenie interesów podjętych uprzednio w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, uregulowanie zobowiązań wobec osób trzecich oraz podział majątku spółki między wspólników. Analiza powołanych regulacji Kodeksu handlowego potwierdza prawidłowość stanowiska organu nadzoru, iż spółka jawna nie traciła automatycznie bytu prawnego na skutek jej rozwiązania, likwidacji, rozwiązania czy też zakończenia działalności w inny sposób. W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjmuje się, iż skoro spółka jawna zyskuje byt prawny przez wpis do rejestru handlowego (art. 79 k.h.), to byt ten traci tylko poprzez wykreślenie z tego rejestru (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 892/12 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 839/16, z 16 października 2015 r., sygn. akt. I SA/Wa 996/14, 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2436/14, z 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1023/13, dostępne w bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, a także wyroki sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia). Tym samym, sąd w składzie orzekającym nie podziela przywołanego w skardze poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 27 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2778/12) o deklaratywnym charakterze wpisu do rejestru handlowego o zakończeniu działalności spółki. W niniejszej sprawie skarżące nie wykazały aby przedmiotowa spółka jawna utraciła swój byt prawny w rozumieniu powołanych wyżej regulacji Kodeksu handlowego. W konsekwencji, prawidłowo Kolegium wywiodło przeszkodę (w postaci braku interesu prawnego po stronie spadkobierców wspólnika) do prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] października 1955 r. i odmówiło, na zasadzie art. 61a kpa, wszczęcia postępowania nadzorczego. W tej sytuacji, Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 61a kpa. Z tych samych przyczyn niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 119 § 1 w związku z art. 75 § 1 k.h., art. 13 k.h.oraz art. 122 k.h. Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Naruszenia powołanych przepisów skarżące upatrują w niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, co doprowadziło do nie zastosowania art. 79 Kodeksu handlowego. Odnosząc się do powyższego podnieść trzeba, iż, na co prawidłowo zwrócił uwagę organ nadzoru, stwierdzenie faktu utraty przez przedmiotową spółkę jawną bytu prawnego nie leży w kompetencji organów administracji. Jak już wskazano powyżej, utrata bytu prawnego spółki jawnej następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru na mocy orzeczenia sądowego (orzeczenia sądu powszechnego), czego w niniejszej sprawie nie wykazano. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło