I SA/Wa 1366/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Monika Sawa Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] przyznał [...] zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności: - od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 października 2018 r. w wysokości [...] miesięcznie, - od dnia 1 dnia listopada 2018 r. do dnia 31 października 2019 r. w wysokości [...] miesięcznie, - od dnia 1 listopada 2019 r. na czas nieokreślony w wysokości [...] miesięcznie. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2019 r. wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku załączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2013 r. zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wydane na stałe, orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2016 r. wydane na wniosek strony z dnia [...] września 2016 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2017 r. zaliczające wnioskodawcę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wydane na stałe oraz wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2019 r. sygn. akt [...] zaliczający wnioskodawcę do znacznego stopnia niepełnosprawności i ustalający, że niepełnosprawność istnieje od dnia 2 maja 2013 r. Organ przytoczył treść art. 24 ust. 2a i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyjaśnił, że orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2013 r. wnioskodawca został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i orzeczenie zostało wydane na stałe. W dniu [...] września 2016 r. wnioskodawca ponownie złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Na posiedzeniu w dniu [...] października 2016 r. zostało wydane orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Od tego orzeczenia strona wnioskodawca złożył odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i zaliczył wnioskodawcę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wydając orzeczenia na stałe i dodając symbol niepełnosprawności. Na skutek dalszego odwołania wnioskodawcy od tego orzeczenia, Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] marca 2019 r. sygn. akt [...] zaliczył wnioskodawcę do znacznego stopnia niepełnosprawności, ustalając, że niepełnosprawność istnieje od dnia 2 maja 2013 r. Ponieważ wyrok zaliczający wnioskodawcę do znacznego stopnia niepełnosprawności został dostarczony do organu w terminie trzech miesięcy od daty jego wydania, organ I instancji uznał, że zasiłek pielęgnacyjny należało przyznać od daty złożenia wniosku na komisję, czyli od września 2016 r. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] wniósł odwołanie. W uzasadnieniu zakwestionował datę początkową, od której przysługuje mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Zdaniem odwołującego się zasiłek pielęgnacyjny powinien być mu przyznany od dnia 1 maja 2013 r. zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ II instancji przywołał treść art. 16 ust. 2 pkt 2 oraz art. 24 ust. 2 i 2a tej ustawy. Z akt sprawy wynika, że odwołujący się po raz pierwszy wystąpił z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności w dniu [...] września 2013 r. Po jego rozpatrzeniu Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] października 2013 r. zaliczył go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Od orzeczenia tego strona nie wniosła odwołania. Z kolejnym wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności odwołujący się wystąpił w dniu [...] września 2016 r. Wówczas Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] października 2016 r. odmówił wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i orzekł o zaliczeniu odwołującego się do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wskazując, że schorzenia udokumentowane w toku postępowania nie dają podstaw do określenia niepełnosprawności w znacznym stopniu, ale również nie kwalifikują go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z powodu przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem [...], jak przyjął to organ niższego rzędu. Organ zakwalifikował zainteresowanego według symbolu niepełnosprawności [...]. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] marca 2019 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczył odwołującego się do znacznego stopnia niepełnosprawności, ustalił symbol przyczyny niepełnosprawności na [...]. Ustalił także, że niepełnosprawność istnieje od dnia 2 maja 2013 r. Uznał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ II instancji podkreślił, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie daty początkowej, od której winno być ustalone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego odwołującego się. Zdaniem odwołującego się prawo to powinno być ustalone od miesiąca maja 2013 r., czyli od chwili zaistnienia niepełnosprawności, ustalonej przez Sąd Rejonowy w wyroku zapadłym dnia [...] marca 2019 r. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ze względu na treść art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. Odwołujący się złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, czyli wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2019 r., stąd też prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, zgodnie z treścią przywołanego art. 24 ust. 2a, należało ustalić począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W tym przypadku wniosek, co do którego ostatecznie wypowiedział się Sąd Rejonowy w toku instancji odwoławczej, został złożony dnia [...] września 2016 r., a więc świadczenie należało przyznać od dnia 1 września 2016 r. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...]. W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że oczekując od dnia [...] września 2013 r. na rzetelnie wydane orzeczenie, zgodne ze stanem jego zdrowia, w dniu [...] marca 2019 r. złożył wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, który zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego powinien być mu przyznany od dnia 1 maja 2013 r., a nie od dnia 1 września 2016 r., jak to błędnie uczyniły organy rozpatrujące jego sprawę. W ocenie skarżącego orzeczenie z 2013 r. nadal obowiązuje. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o szczegółowe rozpatrzenie jego sprawy i wydanie sprawiedliwego wyroku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny ustalony przez organy nie jest sporny i znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Kwestią sporną jest jedynie początkowa data, od której organy przyznały skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny. W ocenie skarżącego zasiłek ten należy mu się od maja 2013 r., czyli od chwili zaistnienia niepełnosprawności, podczas gdy organy orzekające uznały, że zasiłek przysługuje od września 2016 r. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 111, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji). Zgodnie z treścią art. 16 ust. 2 pkt 2 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że skarżący dwukrotnie występował z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Po raz pierwszy z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności skarżący wystąpił w dniu [...] września 2013 r. Po jego rozpatrzeniu Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] października 2013 r. zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Od orzeczenia tego skarżący się nie odwołał, a zatem stało się ono ostateczne. W ten sposób postępowanie wszczęte tym wnioskiem zakończyło się. Po raz drugi z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności skarżący wystąpił w dniu [...] września 2016 r. To postępowanie zakończyło się wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2019 r., sygn. akt [...], którym zmienione zostało zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że skarżący został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Sąd ustalił również, że niepełnosprawność skarżącego istnieje od dnia 2 maja 2013 r. oraz że zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki, lub pomocy skarżącemu innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ten właśnie wyrok skarżący złożył wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z dnia [...] marca 2019 r. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Ponieważ skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, czyli wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2019 r., prawo do zasiłku pielęgnacyjnego organ winien był ustalić począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie będzie to drugi wniosek skarżącego (z dnia [...] września 2016 r.) o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Prawidłowość wydanego w tym postępowaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz jego ostateczną treść ustalił Sąd Rejonowy w wyroku z dnia [...] marca 2019 r. Prawidłowo zatem organy obu instancji orzekły, że zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych wnioskowany zasiłek pielęgnacyjny przysługuje skarżącemu od dnia 1 września 2016 r., bowiem wniosek wszczynający postępowanie złożony został dnia [...] września 2016 r. Wyjaśnić należy, że przekonanie skarżącego, że wnioskowane świadczenie winno być mu przyznane od dnia 2 maja 2013 r., czyli uznanej przez Sąd w powołanym wyroku daty powstania niepełnosprawności skarżącego, nie znajduje uzasadnienia w przywołanych wyżej przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiących materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji. Zgodnie z tymi przepisami istotną z punktu widzenia prawa okolicznością, od której zależy początkowy okres uzyskania przez skarżącego wnioskowanego świadczenia, jest data złożenia przez skarżącego wniosku wszczynającego postępowanie o ustalenie stopnia niepełnosprawności ([...] września 2016 r.), a nie ustalona przez Sąd (lub właściwy organ) data powstania tej niepełnosprawności (2 maja 2013 r.). W kwestii ustalenia początkowej daty przyznania zasiłku pielęgnacyjnego data powstania niepełnosprawności, z woli ustawodawcy, pozostaje bez prawnej doniosłości. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) orzekł jak w sentencji.