I SA/Wa 1369/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant sekretarz sądowy Łukasz Sawicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi R. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 741/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz R. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 19 października 2016 r. (13 września 2017 r. - data wpływu do Sądu) R. K. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 741/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku z dnia 22 maja 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] dawnej przy ul. [...] i ul. [...], hip. nr [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W skardze skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 3000 zł płatnej w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organ po wydaniu ww. wyroku ma rażący charakter, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 741/15, wpłynęły do Prezydenta w dniu 29 czerwca 2016 r. Zatem termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu 29 sierpnia 2016 r. Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 27 września 2016 r. skarżący wezwał Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku z dnia 16 lutego 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że nieruchomość hipoteczna nr [...] zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1947 r. stanowiła współwłasność M. i H. małż. G.. Organ podał, że skarżący wnioskiem z dnia 22 maja 2013 r. wystąpił o odszkodowanie, wyjaśniając, że jest następcą prawnym H. D. i I. T., który był spadkobiercą H. G.. Organ wskazał również, że Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1972 r. pozostawiło wniosek H. D. o odszkodowanie bez uwzględnienia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 1973 r. Z kolei decyzją z dnia [...] lutego 1992 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] orzekł o odmowie przyznania odszkodowania za połowę budynku przy ul. [...]. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. Organ zaznaczył, że pełnomocnik strony został poinformowany, iż sprawa odszkodowania za nieruchomość hip. nr [...] została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, która znajduje się w obrocie prawnym. Ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalne, gdyż podjęte w tym zakresie decyzje dotknięte byłyby wadą nieważności jako dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 16 lutego 2016 r. skarżący pismem z dnia 27 września 2016 r. wezwał Prezydenta do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 16 lutego 2016 r. zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 29 czerwca 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 29 sierpnia 2016 r. Bezspornym jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent nie rozpoznał przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 16 lutego 2016 r. nie załatwił sprawy, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 16 lutego 2016 r. (ponad piętnaście miesięcy), Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 1000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 741/15, ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. prawomocnego wyroku Sądu z dnia 12 lutego 2016 r. wraz z aktami administracyjnymi sprawy do dnia wyrokowania nie podjął żadnej czynności mającej na celu zakończenia sprawy. Jedynie pismem z dnia 29 sierpnia 2017 r. – wydanym już po wniesieniu do Sądu rozpoznawanej skargi – organ poinformował pełnomocnika skarżącego o tym, że z uwagi na to, iż sprawa odszkodowania za nieruchomość hip. nr [...] została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, która znajduje się w obrocie prawnym, niedopuszczalne jest ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Wskazać należy również, iż zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 kpa). Co oznacza, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie z wniosku skarżącego zostało wszczęte w dniu 22 maja 2013 r. Zatem, jeżeli organ, nie wydał właściwego rozstrzygnięcia w tej sprawie, to zasadnie strona zarzuca organowi niewykonanie wyroku tut. Sądu z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 711/15. Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 P.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 P.p.s.a, w pkt 3 sentencji – art. 151 w zw. z art. 154 § 7 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).