I SA/Wa 1372/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Pismem z dnia 23 września T. G. wystąpiła do Prezydenta [...] o pomoc na dożywianie. Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosku T. G., decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], przyznał T. G. pomoc w formie posiłku od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. przez 7 dni w tygodniu w barze " [...]" w [...]. Koszt jednego posiłku wynoszący 12 zł pokrywa w całości Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] im. Prof. A. T.. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskodawczyni spełnia warunki określone ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. G., kwestionując zmianę baru, z którego usług korzystała dotychczas. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium w uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Kolegium podało, że zgodnie z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (test jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.; dalej jako "uops") wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich satysfakcjonującej, czy pożądanej. Przy czym ma to być pomoc w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez stronę za wystarczająco wysoki. Ustawa o pomocy społecznej daje także wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że przepis art. 48. ust. 4 uops, będący podstawą zaskarżonej decyzji stanowi, iż pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Przedmiotowe świadczenie stanowi zatem zasiłek celowy przyznany podstawie cytowanego przepisu oraz art. 3, 5 i 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego - Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. nr 267 poz. 2259 z p.zm.). Kolegium podało, że przepisy tej ustawy obowiązywały do 31 grudnia 2013 r., zatem powołanie ich w podstawie prawnej rozstrzygnięcia było zasadne. Obecnie obowiązuje w tym zakresie Uchwała nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" stanu lata 2014-2020 (M.P. z dnia 17 grudnia 2013 r., 1024). Kolegium zauważyło, że stosownie do art. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w ramach programu realizowane są działania dotyczące m.in. zapewniania pomocy w zakresie dożywiania osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Natomiast zgodnie z art. 5 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, spełniającym określone kryterium dochodowe, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 uops. Z treści art. 7 wynika z kolei, że do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Z tego też względu w sprawie przyznania, w ramach ustawy świadczenia pieniężnego, oprócz przepisów ogólnych regulujących problematykę przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, zastosowanie znajduje art. 39 ust. 1 i 2 uops, dotyczący zasiłku celowego. Z treści ww. przepisu wynika, że wymienione świadczenie przyznawane jest w ramach uznania administracyjnego (władzy dyskrecjonalnej). Nie jest to świadczenia obowiązkowe, jednakże przyznanie przedmiotowego świadczenia nie może być dowolne, co więcej uznanie administracyjne nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania wnioskodawcy. W ocenie Kolegium, zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 uops. Określona w tym przepisie niezbędna potrzeba bytowa ma na celu zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie dopuścił się uchybień bądź naruszeń przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, przepisów normujących zasady przyznawania pomocy społecznej oraz granic uznania administracyjnego. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożyła T. G., wnosząc o jej uchylenie, jako naruszającej art. 39 uops oraz jej prawo do bezpieczeństwa życia i zdrowia, które zostało nadwyrężone przez dalekie usytuowanie baru od komunikacji. Wskazała, że organ nie uwzględnił jej inwalidztwa, słabego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa. W ocenie Sądu, skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy uops oraz ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Analiza zebranego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zgodne są z przepisami uops oraz przepisami ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Sąd administracyjny natomiast władny jest uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 uops, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 48. ust. 4 uops, będący podstawą zaskarżonej decyzji, pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Świadczenie to stanowi zasiłek celowy przyznany na podstawie cytowanego przepisu oraz art. 3, 5 i 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego - Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. nr 267 poz. 2259 z p.zm.). Przepisy tej ustawy obowiązywały do 31 grudnia 2013 r., zatem powołanie ich w podstawie prawnej rozstrzygnięcia było zasadne. Obecnie obowiązuje w tym zakresie Uchwała nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" stanu lata 2014-2020 (M.P. z dnia 17 grudnia 2013 r., 1024). Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w ramach programu realizowane są działania dotyczące m.in. zapewniania pomocy w zakresie dożywiania osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Natomiast zgodnie z art. 5 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, spełniającym określone kryterium dochodowe, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 uops. Z treści art. 7 wynika z kolei, że do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Z tego też względu w sprawie przyznania, w ramach ustawy świadczenia pieniężnego, oprócz przepisów ogólnych regulujących problematykę przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, zastosowanie znajduje art. 39 ust. 1 i 2 uops, dotyczący zasiłku celowego. Z kolei w myśl art. 39 ust. 1 i 2 uops w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W rozpoznawanej sprawie, mimo że T. G. przekroczyła kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł (dochód wnioskodawczyni wyniósł [...] zł), zostało jej przyznane świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego w formie posiłku od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 października 2014 r. przez siedem dni w tygodniu, cena jednego posiłku wynosi 12 zł. Posiłki miały być wydawane przez Bar "[...]" w [...]. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W ocenie Sądu, organ w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za przyznaniem wnioskowanej przez skarżącą formy pomocy pieniężnej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy.