I SA/Wa 1375/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1375/06 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) stwierdziło, że odwołanie J. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P, z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu podniesiono, co następuje: Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. przyznał J. M. zasiłek stały w wysokości [...] zł, począwszy od miesiąca maja 2006 r. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 6 czerwca 2006 r. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji (sporządzone 26 czerwca 2006 r.) wniesione zostało do Sekretariatu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. dnia 26 czerwca 2006 r., dowodzi tego datownik pieczęci placówki przyjmującej pismo wraz z nadanym mu numerem rejestrowym L.dz. [...]. Z treści zakwestionowanej decyzji wynika, że skarżący został prawidłowo pouczony o możliwości, sposobie i terminie do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji stronie, a zatem obliczając ten termin zgodnie z art. 57 § 1 kpa stwierdzić należy, iż upłynął on w dniu 20 czerwca 2006 r. Jakkolwiek ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 kpa), ale czynność tę uwarunkował złożeniem stosownego wniosku wraz z koniecznością uprawdopodobnienia braku winy zainteresowanego w owym uchybieniu. W świetle tych ustaleń Kolegium stwierdziło, że J. M. nie dopełnił staranności w swych powinnościach, dopuścił bowiem do przekroczenia ustawowego terminu uprawniającego do złożenia odwołania, nie wystąpił z wnioskiem o jego przywrócenie, nie podając przyczyn, dla których to opóźnienie nastąpiło. W tym miejscu Kolegium przytoczyło pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, według którego strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danym warunkach wysiłku. W aspekcie powyższego, obowiązkiem organu odwoławczego - zgonie z art. 134 kpa - było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, bowiem rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. M.. Skarżący zarzucił, że postanowieniem tym pozbawiono go bezprawnie możliwości odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie zasiłku stałego. W uzasadnieniu skargi J. M. podał, że nie odwołał się w terminie 14 dni od decyzji przyznającej zasiłek stały z dniem 1 maja 2006 r., gdyż nie znał orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. dopiero w dniu [...] czerwca 2006 r. Skoro orzeczenie to ustala stopień niepełnosprawności od [...] lipca 2005 r., to zdaniem skarżącego od tego dnia winien on otrzymywać zasiłek stały. Do skargi dołączona została kserokopia wniosku z dnia 25 lipca 2006 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. Skarżący podkreślił, że jako obywatel postępuje z należytą starannością, nie mógł z przyczyn obiektywnych wnieść odwołania w ustawowym terminie i wnosił o przywrócenie mu terminu do złożenia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie podnieść należy, że sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosować mogą jedynie środki określone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd w razie uwzględnienia skargi sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność tego aktu lub jego wydanie z naruszeniem prawa, nie może natomiast - o co wnioskowano w skardze - rozpatrzeć sprawę zamiast organu administracji publicznej. W sprawie niniejszej zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego koniecznym stało się jego uchylenie. Zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązek ten w sprawie niniejszej nie został spełniony. W dniu 26 czerwca 2006 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wpłynęło pismo J. M. adresowane do Dyrektora tego Ośrodka zatytułowane podanie i zawierające prośbę o uregulowanie zaległego zasiłku stałego od 18 lipca 2005 r. do 1 maja 2006 r. W piśmie tym skarżący powołał się na treść orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który "naprawił błąd" i ustalił datę niepełnosprawności od dnia [...] lipca 2005 r. Pismo to przedwcześnie i arbitralnie potraktowane zostało i rozpatrzone jako odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. zaniechano udzielenia skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i ustalenia jego rzeczywistej woli, którą niewątpliwie nie mogło być uzyskanie postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Jak podał na rozprawie skarżący J. M. podanie z dnia 26 czerwca 2006 r. składał w Ośrodku osobiście (niezwłocznie po otrzymaniu pocztą korzystnego dla niego orzeczenia). W tej sytuacji należało udzielić mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w ramach obowiązku organów polegającego na czuwaniu nad tym, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Dopiero wówczas należało uzyskać stanowisko skarżącego, czy w istocie "podanie" jest odwołaniem od decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r., należało przy tym także pouczyć stronę o trybie ubiegania się o przywrócenie terminu i ustalić czy pismo winno być traktowane jako odwołanie zawierające taki wniosek, czy też ma ono inny charakter. Taki sposób działania organów wynika nie tylko z respektowania art. 9 kpa, ale również zasad wynikających z art. 7 i 8 kpa. Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, rozpatrzenie "podania" z dnia 26 czerwca 2006 r. poprzedzone być winno wskazanymi wyżej czynnościami organów, dla dokonania których niezbędne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.