I SA/Wa 1375/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2013 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat P. J. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Prezydent miasta W. przyznał M. N. świadczenie w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej od 1 czerwca 2011 r. do 28 lutego 2014 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Następnie Prezydent miasta W. decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] 12, wydaną na podstawie art. 163 k.p.a., art. 8, art. 37 ust. 2 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz ogólnie powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), zmienił własną decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. od 1 października 2012 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia, w ten sposób, że zamiast kwoty [...] zł miesięcznie wpisuje się kwotę [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, iż ww. rozporządzeniem Rady Ministrów uległa zmianie od 1 października 2012 r. maksymalna kwota zasiłku stałego osoby samotnie gospodarującej na [...] zł oraz kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie na kwotę [...] zł. Ponadto organ wskazał, iż zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wysokość zasiłku stałego dla osoby w rodzinie ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. Ponieważ dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł (153: 3 osoby) miesięcznie, wysokość zasiłku stałego wynosi od 1 października 2012 r. kwotę [...] zł ([...] zł – [...] zł). Konkludując organ pierwszej instancji zmieniając swoją wcześniejszą decyzję uznał, iż wnioskodawca nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego, lecz prowadzi je wspólnie z E. W. i małoletnią R. W. Organ oceniając stan faktyczny sprawy uznał, iż mimo oświadczeń o odrębnym gospodarstwie zainteresowanego i wspólnie zamieszkałej E. W. sytuacja M. N. uległa zmianie i należy uznać, że prowadzi gospodarstwo domowe jako wspólne wraz z E. W. i małoletnią R. W. Odwołanie od tej decyzji złożył M. N. wskazując, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy uznając, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z E. W. i małoletnią R. W., co miało wpływ na wyższą kwotę przyznanego zasiłku stałego. Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie zmiany decyzji Prezydenta miasta W. z dnia [...] lipca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż odwołanie nie jest zasadne. Wskazał, iż orzeczenie organu pierwszej instancji wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami. Ponadto podniósł, iż należy mieć na uwadze, że zaskarżona decyzja jest korzysta dla skarżącego, co w związku z obowiązującym zakazem orzekania na niekorzyść odwołującego się, obliguje organ do utrzymania w mocy tej decyzji. Wskazano również, iż w ocenie organu odwoławczego słusznie stwierdzono, że zachodzą podstawy do zmiany decyzji Prezydenta miasta W. z dnia [...] lipca 2011 r. w związku ze zmianą maksymalnej kwoty zasiłku stałego na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U z 2012 r. poz. 823). Zdaniem organu odwoławczego sporną kwestią w niniejszej sprawie pozostaje uznanie organu pierwszej instancji, iż M. N. nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego, lecz prowadzi je wspólnie z E. W. i małoletnią R. W. Odnosząc się do powyższego Kolegium podniosło, iż wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego przez ww. znajduje swoje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, a tym samym organ odwoławczy również nie dał wiary oświadczeniom M. N. i E. W. na okoliczność prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych. Na powyższą decyzję M. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jako niezgodną z art. 7 k.p.a. i w związku z tym skarżący wniósł o orzeczenie, że zasiłek stały winien mu być przyznany w oparciu o ustalenie, iż prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe (jednoosobowe), a nie jak przyjęto w zaskarżonej decyzji, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z E. W. i małoletnią R. W. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz wskazał, iż rzeczywiście otrzymał zasiłek stały w wyższej kwocie, jednak jego zdaniem został on przyznany z naruszeniem prawa. Na uzasadnienie tego wskazał, iż organ dał wiarę jego oświadczeniu o tym, iż jest biologicznym ojcem R. W., a nie dał wiary jego oświadczeniom o tym, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z jej matką E. W. Mając to na uwadze jeszcze raz podkreślił, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z E. W., a jedynie mieszkają razem z uwagi na ich trudną sytuację życiową. Nie posiadają żadnych rzeczy, które byłby ich rzeczą wspólną i nie pomagają sobie finansowo. Skarżący zaznaczył również, iż poczuwa się jedynie do partycypowania w kosztach utrzymania dziecka oraz pomocy w opiece nad nią. Wobec powyższego wniósł o uznanie, że organ I jak i II instancji niewłaściwie ustaliły stan faktyczny oraz w sposób nieuprawniony zinterpretowały i oceniły uzyskane informacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Prezydenta miasta W., który zmienił własną decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] i ustalił wysokość zasiłku stałego, przyznanego na rzecz M. N. od 1 października 2012 r. na kwotę [...] zł miesięcznie, zaś pozostałe warunki pozostawił bez zmian. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) zwaną dalej ustawą, określającej rodzaje pomocy społecznej ze środków publicznych oraz zasady i tryb jej udzielania. Zgodnie ze wskazaną ustawą zasiłek stały stanowi jedną z pieniężnych form pomocy społecznej i w myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy przysługuje pełnoletniej osobie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego ustawodawca uzależnił więc od kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek, do których należą: pełnoletniość osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy (spowodowana niepełnosprawnością) oraz uzyskiwanie dochodu nieprzekraczajacego kryterium dochodowego, które określone zostało w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 17 lipca 2012 r. poz. 823). Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Stosownie zaś do treści art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. W kontrolowanej sprawie zasiłek stały przyznany został skarżącemu decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. w wysokości [...] zł na skutek ustalenia, że jest on osobą pełnoletnią, samotnie gospodarującą oraz całkowicie niezdolną do pracy z powodu orzeczonej niepełnosprawności. Podstawę wydania kwestionowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia o częściowym uchyleniu decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. stanowił art. 106 ust. 5 ustawy. W myśl tego przepisu decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia , a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12, 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na niekorzyść strony nie wymaga jej zgody. Decyzje wydawane na podstawie tego przepisu charakteryzują się cechą konstytutywności. Decyzja ta wpływa bowiem na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń z pomocy społecznej, odmiennie je kształtuje lub je wręcz odbiera. Decyzje te mogą wywoływać skutki jedynie na przyszłość czyli ex nunc. Uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie o charakterze ciągłym co do zasady może zatem nastąpić z mocą wsteczną. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ pierwszej instancji, a za nim organ odwoławczy uznały, iż zaszły podstawy do zmiany decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. w związku ze zmianą maksymalnej kwoty zasiłku stałego na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 17 lipca 2012 r. poz. 823). Sąd w niniejszym składzie w pełni z tym stanowiskiem się zgadza, iż organ pierwszej instancji zobowiązany był zweryfikować wysokość przyznanego zasiłku stałego, czego również nie kwestionuje sam skarżący. Zaznaczyć też trzeba, iż zmiana decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. jest korzysta dla skarżącego, gdyż przyznany zasiłek w kwocie [...] zł miesięcznie został zwiększony od dnia 1 października 2012 r. do kwoty [...] zł miesięcznie. Tego również nie kwestionuje skarżący. Spornym w niniejszej sprawie pozostaje fakt uznania przez organ I instancji jak i organ odwoławczy, iż skarżący M. N. nie prowadzi już jednoosobowego gospodarstwa domowego, a prowadzi je wspólnie z E. W. i małoletnią R. W. Analiza akt administracyjnych sprawy potwierdza, iż Prezydent miasta W. przed wydaniem decyzji z dnia [...] października 2012 r. zmieniającej jego decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. przeprowadził dodatkowy wywiad środowiskowy celem ustalenia sytuacji faktycznej skarżącego, wobec jego oświadczeń, iż prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, mimo oświadczeń o odrębnym gospodarstwie zainteresowanego i wspólnie zamieszkałej E. W. iż sytuacja M. N. uległa zmianie i należy uznać, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe z E. W. i małoletnią R. W. Organ I instancji powyższe oparł na tym, iż skarżący wraz z E. W. i jej małoletnią córką R. W. wynajmują wspólnie niewielki lokal. Wspólnie zajmują się córką, robią zakupy dla niej i wspólnie sprawują nad nią opiekę. Obydwoje korzystają ze wspólnego łóżka, do wszystkich sprzętów w domu oraz zakupów mają swobodny dostęp. Ponadto ani w szafkach ani w niewielkiej lodówce nie mają wydzielonych osobnych półek. Wykonują codzienne prace domowe (sprzątanie, gotowanie). Opłaty za wynajem lokalu ponoszą obydwoje w zależności od sytuacji finansowej, ewentualnie mogą liczyć na pomoc rodziny. Ze stanowiskiem takim organów administracji Sąd w niniejszym składzie w pełni się zgadza. Dla niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie mają definicje ustawowe zawarte w ustawie. Zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy użyte w niej określenie osoby samotnie gospodarującej oznacza osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 14 ustawy użyte w niej określenie rodziny oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Wynika z tego, iż aby być rodziną trzeba łącznie spełnić dwie przesłanki takie jak wspólne zamieszkiwanie i wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Organy słusznie ustaliły zatem, iż M. N. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z E. W. i małoletnią R. W. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jednoznacznie to potwierdza. Przeprowadzony wywiad środowiskowy wyczerpująco przesądza o tym, iż skarżący nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego. Słusznie więc organy nie dały wiary oświadczeniom skarzącego i zamieszkałej z nim E. W. o tym, iż prowadzą oni oddzielne gospodarstwa domowe. Zaprzecza temu stan faktyczny ustalony na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Nie ma też znaczenia fakt, iż organ dał wiarę oświadczeniu skarżącego, iż jest on ojcem biologicznym małoletniej R. W. Jak już wcześniej wskazano, aby prowadzić wspólne gospodarstwo domowe nie trzeba być spokrewnionym, wystarczy wspólne zamieszkanie wraz z wspólnym prowadzeniem gospodarstwa domowego, co organy w niniejszej sprawie dowiodły. Dochód osiągany w rodzinie to kwota [...] zł (przyznany skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny), która stanowi dochód tej rodziny, który to dochód należało podzielić na 3 osoby. Tym samym dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł ([...]: 3) miesięcznie, a wysokość zasiłku stałego wynosi [...] zł ([...]-[...]), z czym w pełni Sąd w niniejszym składzie się zgadza i ma to oparcie w przepisach prawa. Na marginesie sprawy zaznaczyć też trzeba, że dotychczasowe ustalenia, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z E. W. i małoletnią R. W. nie jest stanem niezmiennym. W przyszłości, bowiem sytuacja rodzinna skarżącego może ulec zmianie, jeśli zmienią się inne okoliczności w sprawie. Każdorazowo organ prowadząc postępowanie w sprawie przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego jest bowiem obowiązany do ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, a na podstawie art. 250 P.p.s.a. przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. A. wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.