I SA/Wa 1377/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant ref. staż. Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej T. M. kwotę [...] zł ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu wniosku W. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2010 r. nr [...] odmawiającej zmiany decyzji tego organu z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] stwierdzającej, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] marca 1979 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa jednakże, nie można stwierdzić jej nieważności z powodu nieodwracalnych skutków jakie wywołała, utrzymało w mocy decyzję z [...] lutego 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] marca 1979 r. Naczelnik Dzielnicy [...] decyzją nr [...] orzekł o sprzedaży na rzecz R., Z. T. lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu na którym posadowiony jest budynek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] stwierdziło, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] marca 1979 r. została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jej nieważności z powodu nieodwracalnych skutków jakie wywołała. W dniu 16 listopada 2009 r. wpłynął wniosek R. S. pełnomocnika T. M., J. M., M. M., I. Ł., L. B., W. B. o zmianę na podstawie przepisu art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. decyzji z [...] sierpnia 2006 r. poprzez uwzględnienie wniosku złożonego w dniu 6 lipca 2004 r. dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży lokalu nr [...]. W uzasadnieniu pisma wskazano, że przedmiotowy lokal w wyniku umowy notarialnej z dnia [...] września 2009 r. nr Rep. [...] ponownie stał się własnością Miasta W. Decyzja z [...] lutego 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji z [...] sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 k.p.a. jest uwarunkowana prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. W niniejszej sprawie jak wskazuje wnioskodawca okoliczności sprawy w istotny sposób zmieniły się. W cenie organu nadzoru przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 k.p.a. nie jest ocena, czy zaistniały nowe okoliczności w sprawie lub nowe dowody lecz ocena czy za zmianą decyzji przemawiają racje interesu społecznego lub interes strony. Organ wskazał, iż w orzecznictwie ugruntował się pogląd wyrażony m.in. w wyroku NSA z 28 maja 1990 r. sygn. IV SA 224/90, że w trybie art. 154 k.p.a. nie można orzekać o uchyleniu lub zmianie takiej decyzji, która stwierdza nieważność innej decyzji. Zdaniem organu nie można podzielić poglądu wnioskodawcy, że żadna ze stron nie nabyła prawa z decyzji ostatecznej z [...] sierpnia 2006 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z [...] lutego 2010 r. złożył W. B. Nie podniósł on we wniosku żadnych zarzutów, nie wskazał również jakichkolwiek nowych okoliczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę wskazało, że stosownie do art. 154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "może być zmieniona" oznacza, iż wydanie decyzji w przedmiotowym trybie pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. W ocenie organu zmiana decyzji z [...] sierpnia 2006 r. w trybie art. 154 k.p.a. jest niedopuszczalna, a w konsekwencji brak było podstaw do oceny, czy za zmianą tejże decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz jedynie weryfikacja wydanej w sprawie decyzji ostatecznej z punktu widzenia przesłanek w tym przepisie określonych. Zmiana okoliczności faktycznych, na którą powołał się wnioskodawca we wniosku o zmianę decyzji wyklucza możliwość zastosowania trybu art. 154 k.p.a. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że przepisy art. 154 § 1 i art. 155 k.p.a. określają dwa róże tryby wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych, toteż organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym, niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Oznacza to, że organ odwoławczy podejmuje rozstrzygnięcie w ramach tych samych podstaw faktycznych i prawnych. Ten sam zakres podejmowanego rozstrzygnięcia przez organ II instancji dotyczy nie tylko podstawy prawnej decyzji, ale również wszelkich kwestii formalnych. Ponadto regulacja art. 154 k.p.a. nie daje podstaw do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istoty sprawy zgodnie z przedmiotowym wnioskiem. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T. M. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji tej oraz decyzji z [...] lutego 2010 r. zarzuciła naruszenie przepisów: – art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie zasady praworządności działania organu administracyjnego w drodze uwzględnienia w całości stanowiska prezentowanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w kwestionowanej decyzji i w związku z tym naruszenie wymogu kontroli zgodności z prawem działania wszystkich podmiotów biorących udział w postępowaniu, – art. 7 k.p.a. poprzez podjęcie decyzji z pominięciem wymogu zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą, w szczególności bezkrytyczne uznanie w całości błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę uprzednio zapadłej decyzji i tym samym pozbawienie możności dokonania weryfikacji prawidłowości oceny rzeczywistego obrazu sprawy i uzyskania w ten sposób podstawy do trafnego zastosowania przepisu prawa, – art. 11 k.p.a. poprzez brak wskazania w treści zaskarżonej decyzji przesłanek jej wydania wobec konieczności szerokiego motywowania rozstrzygnięć, – art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie gwarancji zawartych w przepisach regulujących postępowanie dowodowe znajdujących wyraz w pominięciu ciążącego na organie obowiązku podjęcia ciągu czynności procesowych mających na celu kompleksowe zebranie i wszechstronne rozpatrzenie całego zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, – art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w całości do twierdzeń, żądań oraz zarzutów wnioskodawcy w trakcie toczącego się postępowania, a w szczególności naruszenie kardynalnego wymogu, aby uzasadnienie faktyczne i prawne ujawniały motywy decyzji, którymi kierował się organ ją wydający, – art. 154 § 1 k.p.a. poprzez wykluczenie możliwości jego zastosowania bez głębszego wdawania się w istotę przedmiotowej sprawy, iż przepis art. 154 § 1 k.p.a. stwarza podstawę do wzruszenia decyzji, która cechuje się tym, że jest ostateczna, a żadna ze stron nie nabyła z niej praw w sferze materialnego prawa administracyjnego tj. w drodze decyzji ustalającej wynikające z norm tego prawa konsekwencje w sferze praw i obowiązków adresata aktu, W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że instytucja wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. tworzy możliwość prawnej eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętej przede wszystkim wadami materialno-prawnymi, z zatem wadami powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialno-prawnego. Zdaniem skarżącej ocena przesłanki nie nabycia praw przez żadną ze stron postępowania, powinna być w przedmiotowej sprawie dokonywania na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej. Odnosząc się do decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] marca 1979 r. podniosła, że nie sposób stwierdzić, że miała ona w istocie swej charakter autorytatywnego potwierdzenia uprawnień. Jednakże skarżąca nie nabyła na jej podstawie prawa, z wręcz przeciwnie, treścią decyzji jest pozbawienie strony posiadanych uprawnień. Skarżąca podniosła, że powoływanie się przez organ na fakultatywność dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji i wskazanie na sferę uznania administracyjnego nie oznacza dowolności działania organu. Odnosząc się do przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., skarżąca podniosła, że koniecznym staje się wskazanie słusznej oceny skutków prawnych związanych ze zwrotem użytkowania wieczystego nieruchomości, wywołanych na skutek uchylenia lub zmiany decyzji. Zachodzi tym samym zobiektywizowana, realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie nie może ujść uwadze, że nierozpatrzenie istoty sprawy poprzez brak jakichkolwiek działań zmierzających do merytorycznego jej rozstrzygnięcia oraz oparcie decyzji na uniwersalnych tezach mogących z powodzeniem mieć zastosowanie we wszystkich tego typu sprawach w żaden sposób nie podważają poczynionych wyżej ustaleń. W odpowiedzi na skargę organ w całości wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innej przyczyny niż w niej wskazana. Stosowanie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- zwaną dalej: ,,p.p.s.a.), sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Jak wynika z akt sprawy, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2010 r. została doręczona pełnomocnikowi byłych właścicieli nieruchomości – R. S. [...] marca 2010 r. (za zwrotnym poświadczeniem odbioru, które znajduje się w aktach administracyjnych). R. S. był pełnomocnikiem także W. B. – pełnomocnictwo z 26 października 2009 r. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z [...] lutego 2010 r. złożył W. B. Wniosek ten został wysłany pocztą 18 marca 2010 r. (data stempla pocztowego na kopercie w aktach adm.). Wniosek opatrzony jest również datą 18 marca 2010 r., a z treści jego wynika potwierdzenie, że doręczenie decyzji nastąpiło 3 marca 2010 r. Zgodnie z art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Skoro decyzja z [...] lutego 2010 r. została doręczona stronie 3 marca 2010 r., to termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy upłynął 17 marca 2010 r., tj. w środę - dniu roboczym. W tym dniu decyzja stała się ostateczna, a zatem bez przywrócenia terminu do jej zaskarżenia rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, było niedopuszczalne. Nadanie wniosku dopiero 18 marca 2010 r. w urzędzie pocztowym nastąpiło z uchybieniem terminu 14 dniowego. Strona nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., nie bacząc na uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, sprawę rozpoznało. Zatem organ dopuścił się rażącego naruszenia art. 16 § 1 k.p.a., a wydane rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, 152 i 200 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.