I SA/Wa 138/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. J. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...], ul. [...], pow. [...], woj. [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2008 r. skierowanym do Urzędu Rejonowego w [...] E. J. wystąpiła o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia 14 listopada 2012 r. Wojewoda [...] wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku o wymagane oświadczenia i dokumenty. Decyzją z dnia [...][...] czerwca 2013 r. Wojewoda [...] odmówił E. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...], ul. [...], pow. [...], woj. [...]. Pismem z dnia 9 lipca 2013 r. E. J. złożyła odwołanie od ww. decyzji organu wojewódzkiego. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Celem wypełnienia zaleceń organu odwoławczego, Wojewoda [...] wystąpił do Archiwum Akt Nowych i Konsulatu Generalnego RP we [...] oraz wezwał stronę postępowania do uzupełnienia wniosku o wymagane dokumenty. Następnie, w związku z powyższym E. J. wystąpiła z wnioskiem do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., [...], Wojewoda [...] zawiesił na wniosek Strony postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie organ pouczył Stronę w treści uzasadnienia, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a.: Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania strona nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. o zawieszeniu postępowania zostało doręczone Stronie dnia 13 czerwca 2014 r. Decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w m. [...], ul. [...], pow. [...], woj. [...]. Od decyzji tej E. J. złożyła odwołanie. Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że art. 98 § 1 k.p.a. stanowi, iż zawieszenie postępowania może nastąpić na wniosek strony. Dla zawieszenia postępowania konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: a) wniosek o zawieszenie postępowania złożyła strona, na której żądanie wszczęto postępowanie, b) żądaniu zawieszenia postępowania nie sprzeciwiają się inne strony, c) zawieszenia postępowania nie zagraża interesowi społecznemu. Z treści cytowanego przepisu wynika, że jeżeli zachodzą powyższe przesłanki organ jest zobowiązany zawiesić postępowanie i nie jest uprawniony do oceny, czy żądanie zawieszenia postępowania jest zasadne. Przepis art. 98 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Zastosowanie dyspozycji tego artykułu uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących warunków: 1) upłynął okres 3 lat od daty zawieszenia postępowania oraz 2) żadna ze stron nie zwróciła się w tym okresie o podjęcie fakultatywnie zawieszonego postępowania. Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych przesłanek organ wyjaśnił, iż ze względu na brak w k.p.a. reguły obliczania terminu oznaczonego w latach, przyjmuje się wspólną zasadę dla terminu określonego w miesiącach i latach, uznając, że kończy się on z upływem dnia w ostatnim miesiącu, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2017 r. (sygn. akt I OSK 1249/16) wskazał, że zawieszenie postępowania musi następować w jednej dacie dla wszystkich stron postępowania, gdyż jest ono aktem wpływającym na ciągłość postępowania administracyjnego, w ramach którego uprawnienia stron postępowania są równe i gwarantowane przez prawo procesowe. Niemożliwym jest przyjęcie, by data zawieszenia postępowania była zależna od doręczenia postępowania stronom postępowania. Nie można bowiem ogólnych przepisów procedury administracyjnej uzależniać od liczby stron uczestniczących w postępowaniu. Zasada określania daty zawieszenia postępowania, mająca doniosłe znaczenie procesowe w świetle art. 98 § 2 k.p.a. i innych przepisów musi być określana jednolicie dla wszystkich spraw prowadzonych na podstawie tych samych przepisów proceduralnych, bez względu na liczbę uczestniczących w postępowaniu. Z istoty zawieszenia postępowania na wniosek strony wynika, że również jego podjęcie pozostawione jest wyłącznie woli strony, ustawodawca wprowadza tu jedynie ograniczenie czasowe. Dla skuteczności zwrócenia się niezbędne jest bowiem dokonanie wskazanej czynności w terminie 3 lat. Termin ten ma charakter ustawowy i dotyczy czynności strony postępowania. Organ podkreślił, że Strona została prawidłowo pouczona zarówno o terminie na podjęcie postępowania, jak i o skutkach zaniechania tej czynności. Zwrócenie się, o którym tu mowa, wykluczające zastosowanie przepisu, stanowiącego podstawę wydania skarżonej decyzji, oznacza czynność polegającą na wniesieniu podania w rozumieniu art. 63 k.p.a. Powinno więc ono zawierać żądanie podjęcia fakultatywnie zawieszonego postępowania. W razie wątpliwości co do woli strony, organ ma obowiązek wezwać stronę do sprecyzowania swojego żądania. Odnosząc powyższe rozważania do zgromadzonego materiału dowodowego organ wskazał, że w niniejszej sprawie Strona nie zwróciła się o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie wskazanym w art. 98 § 2 k.p.a. Trzyletni termin na złożenie wniosku o podjęcie postępowania upłynął. Nie ma również znaczenia z jakiej przyczyny nie wystąpiono z wnioskiem o podjęcie zawieszonego na ich wniosek postępowania. Treść art. 98 § 2 k.p.a. w tym zakresie jest jasna i jego wykładnia nie budzi żadnych wątpliwości. Z akt sprawy nie wynika, by E. J. zwracała do Wojewody o podjęcie zawieszonego postępowania przed upływem trzyletniego terminu. Powodem wydania decyzji o umorzeniu niniejszego postępowania nie była więc ocena spełnienia wymogów formalnych wniosku, ani merytoryczna ocena przedstawionych dowodów. Decyzja tej treści wynika z przepisów prawa, które stanowią, iż wskutek braku złożenia wniosku o podjęcie postępowania zawieszonego na wniosek Strony (po upływie trzyletniego terminu na złożenie wniosku o podjęcie postępowania), żądanie wszczęcia postępowania uważa się na wycofane. Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny, organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji nie mógł postąpić inaczej, jak po upływie trzyletniego terminu uznać wniosek Stron za wycofany i wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. J. nie zgadzając się z jej treścią. Podniosła, że powinna zostać poinformowana o konsekwencjach jej bezczynności w przedmiotowej sprawie, ponieważ nie była świadoma skutków prawnych braku złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania i definitywnego zamknięcia możliwości dochodzenia swoich praw. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ organy obu instancji nie naruszyły prawa. Sąd podziela stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że zwrot "w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania" użyty w przepisie art., 98 § 2 k.p.a. odnosi się jeżeli chodzi o rozpoczęcie biegu terminu 3 lat do daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie do daty jego doręczenia. Zdaniem Sądu, data początkowa od której zaczyna biec termin 3 lat musi być datą jednakową dla wszystkich stron postępowania, zwłaszcza w sprawach, w których o zawieszenie postępowania występowało kilka osób. Data doręczenia postanowienia nie gwarantuje tego, że termin ten będzie jednakowy dla stron postępowania wnioskujących o zawieszenie. Może się bowiem zdarzyć, że w przypadku doręczenia odpisu postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego kilku osobom, w różnych datach, nie wiadomo byłoby jak liczyć koniec tego terminu – tj. czy od daty doręczenia decyzji pierwszej z osób – wnioskodawców, czy od daty doręczenia odpisu postanowienia ostatniej z nich. Zdaniem Sądu, brak szczegółowej regulacji w tym zakresie świadczy o tym, że założeniem ustawodawcy było, aby termin 3 lat miał swe źródło w jednym zdarzeniu, jakim było wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania. Skoro moment początkowy biegu terminu 3-letniego wyznacza data zawieszenia postępowania (ściślej data postanowienia o zawieszeniu postępowania na żądanie strony) wobec czego w rozpatrywanej sprawie początkiem biegu terminu jest dzień 9 czerwca 2014 r., a ostatnim dniem w którym skarżąca mogła wystąpić z wnioskiem o podjęcie postępowania był dzień 9 czerwca 2017 r. Do tego terminu wniosek o podjęcie postępowania nie został przez skarżącą złożony. Wbrew zarzutom skargi skarżąca w postanowieniu o zawieszeniu postępowania została pouczona o skutkach prawnych nie dotrzymania terminu na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. W takiej sytuacji organ prawidłowo zastosował art. 105 § 1 k.p.a. i umorzył postępowanie. Organ nie naruszył także przepisów postępowania oraz prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, a swoje stanowisko w sposób jasny i zrozumiały uzasadnił. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017, poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji.