I SA/Wa 1382/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi B.K., Z.B., L.B., B.S., A.S., R.N., W.S. i A.B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących B.K., Z.B., L.B., B.S., A.S., R.N., W.S. i A.B. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B.K., Z.B., L.B., B.S., A.S., R.N., W.S., A.B. wnieśli skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...], o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...], którą odmówiono skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 29 grudnia 2008 r. B.K. złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w C., powiat [...], województwo [...] o powierzchni [...] m2, na którą składały się grunty niezabudowane o powierzchni [...] m2 z następującymi budowlami: "kamienica dwupiętrową + strych" przy ul. [...], której właścicielami byli A.S., L., Z., H., M. i J.S.. Z w/w wniosku wynika również, że A.S., L., Z., H., M. i J.S. pozostawili jako właściciele także drugą nieruchomość położoną w C., powiat [...], województwo [...] o powierzchni [...] m2, na którą składały się grunty rolne o powierzchni [...] m2 oraz grunty zabudowane o powierzchni [...] m2 z domem parterowym przy ul. [...]. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] maja 2010r. sygn. akt [...] spadek po L.S. nabyli na podstawie ustawy wprost: żona M.S. z domu S. oraz dzieci B.S., B.K. i A.S. - wszyscy będący dziećmi L. i M. - każde z nich po ¼ części. Z w/w postanowienia wynika również, że spadek po M.S. z domu S. nabyły na podstawie ustawy wprost dzieci B.S., B.K. i A.S. - wszyscy będący dziećmi L. i M. - każde z nich po 1/3 części. Z kopii orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1945 r. znak [...] wynika, że repatriant L.S. z rodziną pozostawił w C. następujący majątek nieruchomy: parcele gruntową o obszarze [...] m2, [...] [...] m2. Ponadto z w/w orzeczenia wynika, że nieruchomość została znacjonalizowana. Na podstawie kopii dekretu przyznania spadku Sądu Powiatowego w C. z dnia [...] stycznia 1924 r. ustalono, że spadek po J.S. na podstawie dziedziczenia z ustawy nabyli: A. z K. S. w 5/20 częściach oraz dzieci J., małoletni L., Z., H., "M." i J.S. po 3/20 części na własność. Z kopii odpisu zarządzenia wykonawczego Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] grudnia 1926 r. sygn. akt [...] wynika, że w/w dekret przyznania spadku został powyższą uchwała intabulowany. Na podstawie kopii zaświadczenia zameldowania Nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r., wydanego przez Zarząd Miejski w [...] Mieście K. ustalono, że L.S. został w dniu 18 lipca1945 r. zameldowany w K. przy ul. [...] m [...], "na zamieszkanie". Z kopii odpisu wierzytelnego dowodu osobistego seria A nr [...] wydanego w dniu [...] września 1932 r. przez Starostwo Powiatowe w C. wynika, że L.S. syn J., zawód sekretarz magistratu, zamieszkały przy ul. [...] był obywatelem polskim. Na podstawie kopii zaświadczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w G. z dnia [...] lipca 1945 r. ustalono, że L.S. jest repatriantem ze wschodu, zarejestrowanym w tut. urzędzie pod numerem [...]. Z kopii zaświadczenia przesiedleńczego nr [...] z dnia [...] lipca 1945 r. wydanego przez Starostwo Grodzkie w K. wynika, że L.S., zamieszkały w K. przy ul. (nieczytelna nazwa ulicy) [...] udaje się w ramach akcji przesiedleńczej do G. w celu objęcia posady (nieczytelne). Pismem z dnia 24 sierpnia 2009 r. [...] Urząd Wojewódzki zwrócił się do B.K. o sprecyzowanie wniosku poprzez wskazanie, po których współwłaścicielach pozostawionego w C. majątku stara się ona o rekompensatę. W odpowiedzi na w/w pismo B.K. w swoim wystąpieniu z dnia 22 września 2009 r. dotyczącym sprecyzowania wniosku o realizację prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w C. poinformowała, że powierzono jej pełnomocnictwa rodziny S. do reprezentowania ich w w/w sprawie i dołączyła te pełnomocnictwa. Dodatkowo B.K. oświadczyła, że: "(...) dołączam oryginały pełnomocnictw spadkobierców w imieniu których występuję we wniosku." Z pełnomocnictw: A.B., W.S., R.R., R.N., M.S., A.S., B.S. wynika, że w/w osoby udzieliły pełnomocnictwa B.K. do reprezentowania ich w sprawie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Ponadto przy piśmie z dnia 8 października 2009 r. B.K. dołączyła jeszcze pełnomocnictwa L.B. i Z.B., z których wynika, że w/w osoby udzieliły jej pełnomocnictwa do ich reprezentowania w sprawie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Pismem z dnia 28 grudnia 2009 r. Wojewoda [...] wezwał B.K., w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, do usunięcia braków wniosku. Wojewoda poinformował stronę jakie mogą to być dowody oraz wskazał, że w razie braku tych dowodów istnieje możliwość przedstawienia oświadczeń dwóch świadków złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz o wymogach dotyczących tych świadków. Organ pierwszej instancji wezwał również stronę do złożenia prawomocnego postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku po L.S.. Z w/w pisma Wojewody [...] wynika, że w treści wniosku B.K. z dnia 29 grudnia 2008 r. brak jest informacji, iż złożyła ona w/w wniosek z upoważnienia innych osób, wobec powyższego dołączone do pism z dnia 22 września 2009 r. oraz z dnia 8 października 2009 r. pełnomocnictwa spadkobierców rodziny S. zdaniem organu nie skutkowały włączeniem tych osób do przedmiotowego postępowania na prawach strony. Dodatkowo Wojewoda [...] zwrócił się o informację czy należy traktować ww. pisma jako wnioski złożone przez nią w imieniu osób, których pełnomocnictwa dołączyła. Z wystąpienia B.K. z dnia 11 grudnia 2009 r. wynika, że "wniosek w grudniu 2008 r. (...) dotyczył wszystkich żyjących spadkobierców w imieniu, których występowałam, przez złożone przez nich pełnomocnictwo." B.K. oświadczyła również, że: "Informuje, że moje pisma z 22.09.2009 r. i 8.10.2009 r. były traktowane jako wnioski złożone w imieniu osób, których pełnomocnictwa dołączyłam." Pismem z dnia 7 maja 2010 r. Wojewoda [...] wezwał B.K. do udzielenia pisemnej informacji, czy kiedykolwiek któryś ze współwłaścicieli pozostawionych nieruchomości sam lub jego spadkobiercy ubiegali się o rekompensatę za nieruchomości pozostawione w C. przy ul. [...] i ul. [...]. Ponadto organ I instancji poinformował, że pisma złożone w dniach: 22 listopada 2009 r. oraz 8 października 2009 r. rozszerzają wniosek złożony przez B.K. w dniu 29 grudnia 2008 r. W odpowiedzi B.K. w piśmie z dnia 7 czerwca 2010 r. poinformowała, że "żaden ze współwłaścicieli, ani żaden z ich spadkobierców nie występował o prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości pozostawionych w C. przy ul. [...] i ul. [...]. Wyjątek stanowią starania: 1) L.S. w imieniu własnym i współwłaścicieli zaraz po repatriacji (...), 2) Mój wniosek o prawo do rekompensaty w imieniu własnym i pozostałych spadkobierców złożony 29.12.2008 r.". Z notatki służbowej z dnia 8 czerwca 2010 r. wynika, że Wojewoda [...] wydzielił z akt sprawy o sygnaturze [...] wniosek B.K. działającej w imieniu Z.B., L.B., B.S., R.N., R.R., W.S. i A.B.. Na podstawie uwierzytelnionej kopii wyciągu z księgi parafialnej urodzonych i ochrzczonych z dnia 10 maja 1945 r. ustalono, że L.S. syn J. i A. urodził się w C w dniu 22 kwietnia 1904 r. Z uwierzytelnionej kopii wyciągu aktu zgonu z dnia 7 października 1957 r. nr [...] Urzędu Stanu Cywilnego w G. wynika, że A.S. zmarła w dniu 5 października 1957 r. w G. jako wdowa. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia posiadania przez B.K., Z.B., L.B., B.S., A.S., R.N., R.R., W.S., A.B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. z K.S., L.S., Z.S., H.S. primo voto R. M.S. primo voto B. i J.S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w C. przy ul. [...] i ul. [...], województwo [...]. Organ I instancji uznał, że Z.B., L.B., B.S., A.S., R.N., R.R., W.S. i A.B., złożyli w/w wnioski po 31 grudnia 2008 r., po terminie wyznaczonym w art. 5 ust. 1 w/w ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Strony złożyły odwołanie od w/w decyzji. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji naruszył art. 107 § 3 kpa, bowiem nie przedstawił uzasadnienia faktycznego, tj. nie wskazał faktów na podstawie których uznał, iż B.K., która złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie nie jest uprawniona do rekompensaty. Ponadto organ I instancji nie zbadał na podstawie jakich przepisów oraz w jakiej dacie nastąpiła nacjonalizacja nieruchomości oraz jaka część nieruchomości należała do L.S.. Organ odwoławczy wskazał, iż B.K. do pisma z dnia 22 września 2009 r. dołączyła pełnomocnictwa osób w imieniu których wystąpiła wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. Tym samym Minister Skarbu Państwa uznał, że B.K. składając wniosek w dniu 29 grudnia 2008 r. występowała również w imieniu osób, które udzieliły jej pełnomocnictwa. Na podstawie notatki służbowej z dnia 19 marca 2013 r. ustalono, że Wojewoda [...] prowadzi w sprawie B.K. dwa postępowania: postępowanie z wniosku złożonego w dniu 29 grudnia 2009 r. sygn. akt [...], postępowanie z wniosku B.K. jedynie jako następcy prawnego M.S. oraz pozostałych spadkobierców. Przy piśmie z dnia 11 września 2013 r. B.K. przesłała do Wojewody [...] akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lutego 2012 r. (repertorium A Nr [...]) po R.R. oraz kopię oszacowania kamienicy położonej w C. przy ul. [...]. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lutego 2012 r. ustalono, że spadek po R.R. nabyli z mocy ustawy żona M.R. oraz dzieci D.R. i A.R. w udziałach wynoszących po 1/3 części każda z nich. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia posiadania prawa do rekompensaty przez B.K. w udziale przysługującym jej jako następcy prawnemu po M.S. z domu S. oraz przez Z.B., L.B., B.S., A.S., R.N., M.R., D.R., A.R., W.S., A.B. z tytułu pozostawienia przez A. z K. S., L.S., Z.S., H.S. primo voto R., M.S. primo voto B. i J.S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w C. przy ul. [...] i ul. [...], województwo [...]. Organ I instancji uznał, że wnioski złożone przez B.K. w imieniu pozostałych spadkobierców L.S., tj. M.S., Z.B., L.B., B.S., A.S., R.N., R.R., W.S. i A.B. były złożone po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Strony złożyły odwołanie od w/w decyzji. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie powinien zbadać stan faktyczny sprawy i ustalić, czy właściciele mienia pozostawionego oraz ich spadkobiercy spełnili wymogi wynikające z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz zbadać okoliczności i przyczyny pozostawienia nieruchomości położonych w miejscowości C. przy ul. [...] i przy ul. [...], województwo [...]. Zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2014 r. Wojewoda [...] wezwał Prokuraturę Okręgową w K. do udziału w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę [...] Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. Prokuratura Okręgowa w K. zgłosiła swój udział w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 183 § 1 kpa. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1090) decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmówił potwierdzenia posiadania przez wskazane wyżej osoby prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia opisanej wyżej nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B.K. działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Z.B., L.B., B.S., A.S., R.N., W.S., A.B.. Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., którą odmówiono skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP Minister Skarbu Państwa rozpatrując przedmiotową sprawę, po ponownej analizie akt sprawy oraz orzecznictwa sądów administracyjnych odnosząc się do kwestii skuteczności złożenia pełnomocnictwa oraz zachowania terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. zrewidował wcześniejsze stanowisko w sprawie. Organ przyjął, że treść wniosku B.K. z dnia 29 grudnia 2008 r. jest jasna, precyzyjna i nie budzi wątpliwości. W związku z powyższym organ odwoławczy zgodził się z Wojewodą [...], że wniosek złożony przez B.K. w dniu 29 grudnia 2008 r. był zrozumiały, niebudzący wątpliwości w identyfikacji wnoszącego podanie. Z treści wniosku nie wynika natomiast, że B.K. działała również w imieniu M.S., B.S., A.S., Z.B., L.B., R.N., R.R., W.S. i A.B. lub z ich upoważnienia. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli B.K., Z.B., L.B., B.S., A.S., R.N., W.S., A.B. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 32 w zw. z art. 64 § 2 kpa poprzez bezpodstawne zakwestionowanie działania przez niżej podpisaną w charakterze pełnomocnika, - art. 110 kpa poprzez oparcie decyzji na poglądzie odmiennym od uprzednio przyjmowanego przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy, - art. 7 i 8 kpa poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu wnioskodawców przy załatwianiu sprawy oraz naruszenie obowiązku pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe skarżący, wnosili o uchylenie w całości decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Minister Skarbu Państwa wnosił o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przeprowadzając kontrolę we wskazanym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługiwała na uwzględnienie chociaż rozważania zarówno organu jak i skarżących były w znacznej mierze bezprzedmiotowe z przyczyn podanych poniżej. Kwestia sporna w sprawie opiera się na wykładni art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014r., poz. 1090 t.j.) zwanej dalej ustawą. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2014r. wskazał, że: Z treści art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określającego termin złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty do dnia 31 grudnia 2008 r., nie wynika, że oświadczenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ww. ustawy wskazujące osobę uprawnioną do rekompensaty, powinno zostać złożone nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r., złożone zaś po tym terminie jest bezskuteczne. Powołany przepis określa jedynie termin złożenia stosownego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Określony we wskazanym przepisie termin nie ma natomiast zastosowania do wskazania, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ww. ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie podziela to stanowisko. Zatem zarzut organów naruszenie prawa materialnego art. 5 ust. 1 ustawy jest bezzasadny. Jak podkreślił NSA, z treści art. 5 ust. 1 ustawy, określającego termin złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty do dnia 31 grudnia 2008 r., nie wynika, że oświadczenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, wskazujące osobę uprawnioną do rekompensaty, powinno zostać złożone nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r., złożone zaś po tym terminie jest bezskuteczne. Powołany przepis określa jedynie termin złożenia stosownego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Określony we wskazanym przepisie termin nie ma natomiast zastosowania do wskazania, o którym mowa w art. 3 ust. 2 tejże ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 tej ustawy, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Ustawodawca w przepisie tym nie zawarł wymogu, aby wniosek w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy złożyli wszyscy spadkobiercy. Zatem należy wywieść, że złożenie wniosku w terminie przez jednego ze spadkobierców odnosi skutek wobec pozostałych spadkobierców. Zatem z literalnej wykładni przepisu art. 5 ust. 2 powołanej ustawy nie wynika, że stosowne wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty, muszą zostać złożone od razu przez wszystkich uprawnionych we wskazanym w ustawie terminie. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego oznacza to, że stosowny wniosek może zostać złożony przez jeden uprawniony podmiot. Obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie jest natomiast ustalenie wszystkich stron postępowania. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez WSA w Warszawie, taki wniosek w terminie złożyła B.K.. Organ winien zatem przyjąć, że złożenie w wniosku w terminie przez jednego ze spadkobierców (B.K.) otwiera drogę pozostałym spadkobiercom do skutecznego formalnie złożenia wniosków. Obowiązkiem organu w takim stanie faktycznym, jest natomiast ustalenie wszystkich stron postępowania. Organ naruszył zatem prawo materialne poprzez błędna wykładnię art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, co skutkowało potrzebą uchylenia obu decyzji. Przy ponowny rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany do zastosowania wykładni przedstawionej przez Sąd i do prowadzenia postępowania w oparciu o tą wykładnię. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.