I SA/Wa 1383/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi E.B. i A.C. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23.05.2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 341/16 1. wymierza Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących E.B.i A.C. sumę pieniężną w wysokości po 1000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy solidarnie na rzecz E.B. i A.C. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 25 kwietnia 2022 r. E. B. i A. C., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata M. Z., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 341/16. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Prezydent m.st. Warszawy, mimo sądowego zobowiązania do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] oraz wezwania skarżących do wykonania powołanego wyroku, nie wydał w sprawie decyzji. Wobec czego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej oraz zasądzenia zwrotu postępowania. Wnieśli również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o oddalenie skargi wskazując, że akta w przedmiotowej sprawie zostały zwrócone przez sąd do organu dopiero 26 marca 2018 r. w związku ze składanymi w sprawie skargami na niewykonanie wyroku. Następnie decyzją z dnia 14 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie umorzyło postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia 19 września 1957 r., odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Prezydent m. st. Warszawy wskazał także, że w sprawie nie zostało ustalone następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości oraz nie wszystkie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku zostały złożone w oryginale lub w kopii potwierdzonej za zgodność przez uprawnione podmioty. W związku z tym pełnomocnik stron został wezwany do uzupełnienia powyższych braków pod rygorem zawieszenia postępowania. W przedmiocie żądania rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym Prezydent m. st. Warszawy nie wniósł sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi m.st. Warszawy określonej w sentencji grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2022r. poz. 329 – dalej p.p.s.a). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 341/16 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 27 sierpnia 2002 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Okolicznością niesporną i znajdująca potwierdzenie w aktach jest to, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 23 maja 2016 r. wraz z aktami sprawy wpłynął do organu w dniu 24 sierpnia 2016 r. Tym samym termin zakończenia postępowania wyznaczony niniejszym wyrokiem upłynął w dniu 24 października 2016 r. Niekwestionowane jest również to, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez skarżących organu do wykonania tego wyroku, Prezydent m.st. Warszawy nie rozstrzygnął sprawy objętej ww. wnioskiem. Oznacza to, że od blisko 6 lat organ pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, w tym przede wszystkim narusza w ten sposób przepisy art. 153 p.p.s.a. i art. 286 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 12 k.p.a. Stąd żądanie wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny z tytułu opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku, jest zasadne. Zdaniem sądu w okolicznościach niniejszej sprawy adekwatną grzywną jest grzywna w wysokości 4000 złotych. Ustalając ją na tym poziomie Sąd wziął także pod uwagę to, że przez znaczny czas procedowania sprawy Prezydent m.st Warszawy nie dysponował kompletnymi aktami w związku ze składnymi skargami na niewykonanie wyroku, które zostały odrzucone przez tutejszy sąd (vide: postanowienia z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 310/17 i z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1400/17) oraz w związku z równoczesnym prowadzeniem postępowania o stwierdzenie nieważności stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia 19 września 1957 r., odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości – umożliwiającymi w sposób odpowiedzialny zakończenia postępowania. Wprawdzie w takiej sytuacji procedowanie jej mogło być co zasady kontynuowane przy wykorzystaniu akt zastępczych (uwierzytelnionych odpisów). Niemniej ze względu na skomplikowany charakter tego typu spraw i ich historyczny kontekst, celowym jest dysponowanie przez organ dokumentami oryginalnymi. Tylko bowiem taka forma dokumentów (zwłaszcza wytworzonych kilkadziesiąt lat wcześniej) sprzyjała rzetelnemu formułowaniu ocen co do ich wiarygodności (formalnej i materialnej), a co za tym idzie przydatności w sprawie. Sąd wziął również pod uwagę, że nie sprzyjała szybkiemu rozpoznaniu sprawy postawa reprezentującego strony pełnomocnika, który nie przedstawił na bieżąco następstwa prawnego po dawnych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości. Co istotne także, do chwili obecnej do akt nie dołączył dokumentów potwierdzających następstwo prawne po wszystkich spadkobiercach wyżej wymienionch. Konsekwencją takiej postawy było z kolei przedłużenie postępowania. Praktyczna realizacja ustalonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania wymaga lojalnego współdziałania z organem stron tego postępowania. Wprawdzie w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie administracji publicznej spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jednakże nie oznacza to, że oczekując na jej załatwienie strona może zachowywać się biernie. Wskazuje na to choćby nadto przyjęta w art. 7 k.p.a. reguła zakładająca, że przy dążeniu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie, organ podejmuje wszelkie czynności z urzędu lub na wniosek strony. Podobnie konkluzje można wyprowadzić także z ustalonej w art. 35 § 5 k.p.a. zasady niewliczania do terminów załatwienia sprawy okresów opóźnień spowodowanych przyczynami niezależnymi od organu. Przez które z kolei rozumieć należy przeszkody obiektywnie uniemożliwiające procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania (zaniechania) owego organu, niestanowiące jednocześnie podstawy do zawieszenia postepowania, jak choćby oczekiwanie na przedłożenie przez stronę pozostającego w jej dyspozycji istotnego dowodu. Jeśli zatem takiej współpracy po stronie jednostki żądającej działania organu brak, musi się ona liczyć (w zależności od okoliczności konkretnej sprawy) z załatwieniem jej żądania w sposób negatywny, bądź wydłużonym okresem procedowania sprawy. Skoro zaś w niniejszej sprawie takiej lojalnej współpracy z organem przez reprezentującego skarżących pełnomocnika zabrakło, wyższy niż orzeczony wymiar grzywny byłby w ocenie Sądu sankcją nadmiernie represyjną do stopnia zawinienia organu w naruszeniu prawa stron do rozpoznania ich sprawy bez zbędnej zwłoki. Sąd uznał jednak, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Za adekwatny w takich okolicznościach faktycznych Sąd uznał wymiar sumy pieniężnej w wysokości po 1000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy oraz czas trwania postępowania. Łączny wymiar obciążających Prezydenta m.st. Warszawy sankcji (6000 złotych) jest w tej sytuacji na tyle dotkliwy, że powinien być wystarczającym dla zdyscyplinowania organu i doprowadzenia do respektowania przezeń prawomocnego orzeczenia Sądu, bez konieczności występowania przez strony ubiegające się o odszkodowania z kolejną przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. skargą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawi art. 119 pkt 2 p.p.s.a.