I SA/Wa 1384/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg L. S. i W. S. oraz J. Z.-N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących L. S. i W. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej J. Z.-N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] uchyliło w całości własną decyzję z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] i orzekło, że: 1) w zakresie gruntu pochodzącego z nieruchomości gruntowej nr hip [...], związanego z własnością lokali mieszkalnych o nr [...] w budynku przy ul. [...] orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1950 r. nr [...] naruszyło prawo, ale nie można stwierdzić jego nieważności, ponieważ wywołało nieodwracalne skutki prawne; 2) w zakresie pozostałego gruntu pochodzącego z nieruchomości gruntowej nr hip. [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1950 r., nr [...] odmawiającego przyznania D. L. prawa własności czasowej do nieruchomości, położonej w W.przy ul. [...] (ozn. hip. [...] z powodu rażącego naruszenia prawa. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] stwierdziło nieważność powołanego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia[...] września 1950 r., nr [...]. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, zakończonej ww. decyzją, wystąpili L. S. i W. S. oraz U.O., wskazując m.in., że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto powołały się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 46/13, wskazując, iż orzeczenie nastąpiło po znacznym upływie czasu, a zatem nie powinno podlegać stwierdzeniu nieważności. Po rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...] uchyliło w całości własną decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. i orzekło jak na wstępie. Na powyższą decyzję Kolegium L. S. i W. S. oraz J. Z. N.wniosły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że organ, oceniając dowody w sposób wybiórczy i dowolny, niedokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zainicjowane ww. skargami oraz o prowadzeniu ich pod wspólną sygnaturą akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej powołanej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały podniesione w skardze, ale które miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organami administracji publicznej. W pierwszym rzędzie zaś z urzędu bada czy kwestionowany akt obarczony jest kwalifikowanymi wadami prawnymi prowadzącymi do jego nieważności. Kierując się powyższą regułą Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja tego rodzaju wadami jest obarczona, gdyż wydana została z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak wynika bowiem ze znajdującego się w aktach sądowych sprawy odpisu skróconego aktu zgonu Z.P. (k. 43 akt sądowych) - będącej współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości - zmarła ona w dniu [...] lutego 2017 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że powyższe rozstrzygnięcie, którego adresatem była także wyżej wymieniona, zostało skierowane do osoby zmarłej, a więc takiej, która nie mogła mieć w tym postępowaniu statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W tym miejscu wyjaśnić należy, że choć kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która wprost regulowałaby kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej, to zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ, który skierował decyzję do zmarłej strony wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też - jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - takiej wiedzy nie posiadał (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06 Lex nr 505429, z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 708/12 Lex nr 1452172). Jest to uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. O postępowaniu administracyjnym można bowiem mówić gdy istnieje organ administracyjny, mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ ten orzeka w danym postępowaniu. Zdolność prawną, w przypadku osób fizycznych, posiada każdy od chwili urodzenia (art. 8 k.c.), a kończy się ona z chwilą śmierci. W konsekwencji przysługujący osobie fizycznej status strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., wygasa z chwilą jej śmierci. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości Sądu, że zmarła Z.P., jako osoba niemająca zdolności prawnej, nie mogła być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak, to w stosunku do niej nie można było prowadzić postępowania, ani skierować do niej wydanej decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2017 r. Skoro zaś do takiej sytuacji doszło, to należy przyjąć, że podjęte w przedstawionych okolicznościach faktycznych rozstrzygnięcie sprawy obarczone jest od dnia wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkować musi stwierdzeniem jego nieważności. Mając zaś na względzie, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, Sąd nie badał i nie odnosił się do merytorycznych zarzutów skargi.. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 p.p.s.a.