I SA/Wa 1387/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. O. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dni [...] lutego 2012 r., nr [...], odmawiającą przyznania M. Z. świadczenia w formie zasiłku celowego na pokrycie należności za gaz i energię. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2012 r. M. Z. wystąpił o pomoc finansową na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz i czynsz) za lokal mieszkalny położony w W. przy ul. [...]. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Prezydent W. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmówił przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na pokrycie należności za gaz i energię. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Prezydent stwierdził, że - jak ustalił na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego - wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego dochód miesięczny składa się zasiłek stały [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny [...] zł. Dodał, że pomimo poinformowania wnioskodawcy o konieczności dostarczenia dokumentów, które mogą być podstawą określenia wysokości wymaganej pomocy finansowej, nie zostały one przez niego przedłożone, zaś Ośrodek Pomocy Społecznej wystąpił o stosowne informację, m.in. do Spółdzielni Mieszkaniowej zarządzającej lokalem nr [...]. Spółdzielnia ta poinformowała, iż M. Z. nie jest zameldowany w tym lokalu. Ponadto organ wystąpił do dostawców prądu i gazu, od których uzyskał informacje o wysokości faktur za energię elektryczną oraz o fakcie uregulowania należności za gaz. Prezydent stwierdził, że nie posiada możliwości udzielenia pomocy na wnioskowane opłaty cykliczne, bowiem zasiłek celowy jest świadczeniem jednorazowym, a nie okresowym, a ponadto rachunki za gaz zostały już uregulowane. Nadmienił, że nie posiada w budżecie środków na rok 2012 na wypłatę zasiłków celowych, prócz świadczeń pieniężnych realizowanych w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Po rozpoznaniu odwołania M. Z. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium stwierdziło, że na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powyższego wynika, że przyznanie tego zasiłku następuje w ramach decyzji uznaniowej. Jednakże nie oznacza to, że może być ona rozstrzygnięciem dowolnym, bowiem ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 439/05 – LEX 209729).Powołało ponadto stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 938/11. Kolegium podniosło również, iż organ I instancji wydał decyzję po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 kpa oraz wskazał, że Ośrodek nie posiada środków na tego typu pomoc, a podjęte rozstrzygnięcie jest tym bardziej zasadne, że należności za gaz zostały już uregulowane. W złożonej na powyższą decyzję skardze M. Z. stwierdził, że spełnia wszelkie kryteria do udzielenia pomocy. Nie przyznanie pieniędzy na jedzenie i lekarstwa, gdy cena [...] wzrosła o [...] oraz złe odżywianie i brak pieniędzy na leki spowodował [...] pobyt w szpitalu. Tam koszty leczenia przekroczyły wielokrotnie kwoty, o które starał się z Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazując, że w skardze nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które mogły mieć wpływ na zajęte stanowisko. Ponadto wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dni [...] lutego 2012 r. odmawiającą przyznania świadczenia M. Z. w formie zasiłku celowego na pokrycie należności za gaz i energię. Podstawę materialno-prawną zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Akt ten określa rodzaje świadczeń z zakresu pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Jedną z form pomocy przewidzianą w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy jest pomoc finansowa w formie zasiłku celowego. W myśl tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto jednoznaczne stanowisko, iż rozstrzygnięcie o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie skutkuje automatycznym przyznaniem go osobie zainteresowanej. Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których one nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwość (art. 2 ust. 1 ww. ustawy). Zadaniem pomocy społecznej jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 powyższego aktu), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 981/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 109/12. Dlatego też wnioskujący o pomoc musi liczyć się z tym, że jego żądanie, nawet jeśli mieści się w zadaniach i celach pomocy społecznej nie zawsze będzie uwzględnione. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie, co jest faktem powszechnie znanym. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy M. Z. wystąpił z wnioskiem z dnia 12 stycznia 2012 r. o uregulowanie należności za gaz i energię. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego został poinformowany o konieczności dostarczenia dokumentów pozwalających określić wysokość wymaganej pomocy finansowej. Skarżący jednak tego nie uczynił, a organ przeprowadził na tę okoliczność postępowanie dowodowe. W jego toku ustalił, że skarżący nie jest zameldowany w mieszkaniu w którym przebywa, a także ustalił fakt uregulowania rachunku za gaz. W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie - odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku celowego na gaz i energię - nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonych rozstrzygnięć o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Organy wskazały, że udzielenie wskazanej pomocy nie jest możliwe, bowiem Ośrodek Pomocy Społecznej w budżecie na 2012 r. nie posiada żadnych kwot na wypłatę zasiłków celowych, prócz świadczeń pieniężnych realizowanych w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", które wynoszą kwotę 9900 zł na cały rok 2012 - zatem miesięcznie Ośrodek może wypłacić zasiłki na łączną kwotę 825 zł. Należy także zwrócić uwagę, iż - mimo wystąpienia o pomoc w zapłaceniu rachunków - należności za gaz zostały już uregulowane, co ponadto powoduje niemożność uwzględnienia wniosku w tej części. Skarżący nie jest zameldowany w lokalu nr [...] znajdującym się przy ul. [...] w W.. Trudno jest zatem określić, w jakim charakterze tam przebywał i z jakiego tytułu jest zobowiązany do opłacania rachunków za gaz i energię oraz w jakiej części – skoro, jak wynika z wywiadu środowiskowego, został z niego eksmitowany i jest zameldowany w W. przy ul [...]. Ponadto skarżący - mimo otrzymanej informacji o konieczności dostarczenia dodatkowych dokumentów, pomocnych w ustaleniu zakresu jego potrzeb - nie współdziałał z ośrodkiem i żadnych dokumentów nie przedstawił. Reasumując w ocenie Sądu zarówno Prezydent W., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie naruszyły zarówno zasad postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, jak również reguł wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego i w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa, rzetelny i wnikliwy wyjaśniły motywy i powody odmowy przyznania świadczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 oraz art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2012 r., poz. 207), orzekł jak w sentencji wyroku.