I SA/Wa 139/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia B. J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], o przekazaniu według właściwości Staroście P. wniosku o ustalenie odszkodowania lub "przyznanie działki za dopłatą w ramach rekompensaty" za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w P. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił następujące okoliczności sprawy. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał Staroście P. wniosek B. J. o ustalenie odszkodowania lub "przyznanie działki za dopłatą w ramach rekompensaty" za opisaną wyżej nieruchomość. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając zażalenie B. J. na powyższe postanowienie stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i wskazał, że stosownie do przepisu art. 65 § 1 w związku z art. 63 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie (żądanie, wyjaśnienie, odwołanie, zażalenie) jest niewłaściwy w sprawie, obowiązany jest do niezwłocznego przekazania tego podania do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Fakt przekazania pisma na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. ma zatem na celu przesłanie sprawy organowi posiadającemu uprawnienia do podjęcia przypisanych prawem działań oraz jej merytorycznego rozpatrzenia. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W myśl art. 144 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 11 Kodeksu postępowania administracyjnego do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Organ podniósł również, że przestrzeganie z urzędu właściwości rzeczowej i miejscowej przez organy administracji publicznej jest ich podstawowym obowiązkiem wynikającym nie tylko z przepisu art. 19 k.p.a., ale także z ukształtowanego systemu zasad porządku prawnego. Przestrzeganie właściwości organu leży zarówno w interesie państwa, jak i w interesie każdego podmiotu prawa, do którego odnosi się działalność administracji publicznej i który często jest stroną postępowania administracyjnego. Dlatego też przed podjęciem działań merytorycznych w związku z otrzymaną korespondencją organ administracji publicznej obowiązany jest przez prawo do sprawdzenia, czy posiada stosowne kompetencje do rozpatrzenia danej sprawy. Natomiast w świetle art. 20 k.p.a. właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaznaczył, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Natomiast w świetle art. 73 ust. 4 tej ustawy odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W myśl art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w sprawach uregulowanych w przedmiotowej ustawie odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W związku z powyższym, zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy o gospodarce nieruchomościami, właściwym do rozpatrzenia wniosku B. J. o ustalenie odszkodowania lub "przyznanie działki za dopłatą w ramach rekompensaty" za nieruchomość jest Starosta P. Skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. J., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu i twierdząc, że jest ona nietrafna. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", nie wskazuje, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono przepisom postępowania w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonego postanowienia. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zarówno Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] listopada 2009 r., jak też Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w postanowieniu z dnia [...] listopada 2009 r., nie odnieśli się w sposób merytoryczny do podania B. J. z dnia 9 października 2009 r. W podaniu tym skarżąca wystąpiła o ustalenie odszkodowania z tytułu przejęcia przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej: "ustawa". Organ pierwszej i drugiej instancji nie stwierdziły zatem, iż skarżącej nie przysługuje odszkodowanie, a wyłącznie przedstawiły stanowisko co do organu właściwego do rozpatrzenia wymienionego podania. Wojewoda [...] ustalił, a stanowisko to podzielił Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, iż organem właściwym do rozpatrzenia podania B. J. będzie Starosta P. Wobec powyższego Sąd wskazuje, iż zgodnie 73 ust. 4 ustawy odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, a więc odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. W aktualnym stanie prawnym ogólne przepisy dotyczące ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości zawarte są w dziale III rozdziału V ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Z art. 129 ust. 1 tej ustawy wynika, iż organem właściwym do ustalenia odszkodowania jest właściwy starosta wypełniający zadania z zakresu administracji rządowej. Natomiast art. 21 § 1 pkt 1 k.p.a. określa, że właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w sprawach dotyczących nieruchomości - według miejsca jej położenia. Z powołanych przepisów wynika zatem, iż organem właściwym w sprawie dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną opisaną w podaniu B. J. z dnia 9 października 2009 r. jest – z uwagi na położenie tej nieruchomości – Starosta P. Podanie B. J. z dnia 9 października 2009 r. wpłynęło do Wojewody [...], a więc organu, który nie był właściwy do rozpatrzenia sprawy. Wobec tego Wojewoda [...] zasadnie przekazał podanie na podstawie art. 65 § 2 k.p.a. organowi właściwemu – Staroście P. B. J. w skardze, a wcześniej także w odwołaniu rozpoznanym przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydaje się kwestionować zasadność nieuwzględnienia jej podania. Taki zarzut nie mógł podważyć legalności wydanych postanowień, gdyż organy obu instancji, co zostało już zasygnalizowane na wstępie, w ogóle nie odniosły się merytorycznie do żądania zawartego w podaniu, a jedynie ustaliły organ właściwy w tej sprawie, do którego zasadnie przekazano podanie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.