I SA/Wa 139/18

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia odmówić H. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z renty, jednak wysokości jej nie wskazał. Zarządzeniem z dnia 13 marca 2018 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie wysokości renty jaką otrzymuje, gdyż w nadesłanym formularzu nie podał jej wysokości stwierdzając, że "nie wie co to jest kwota netto" (należało zatem podać kwotę jaką wnioskodawca otrzymuje z ZUS lub KRUS za pośrednictwem Poczty Polskiej lub przelewem bankowym na konto). Zapytano wnioskodawcę czy samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami (np. żoną lub dziećmi) jeśli tak, należało podać z kim wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wskazać wysokość dochodu uzyskiwanego przez te osoby i tytuł z jakiego dochód ten uzyskują (np. zatrudnienie, emerytura, renta, itp.). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu renty uzyskuje jakikolwiek inny dochód np. z tytułu podejmowania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać jakie rodzaju prace wnioskodawca podejmuje i jaki uzyskuje z tytułu ich wykonywania dochód. Zapytano wnioskodawcę gdzie zamieszkuje (pokój/mieszkanie/dom), należało podać wielkość w m ² oraz czyją stanowi on własność, gdyż w nadesłanym formularzu zaznaczył, że nie posiada zarówno domu, jak i mieszkania, a zatem nie wiadomo gdzie wnioskodawca mieszka. Wezwano wnioskodawcę do podania czy wynajmuje pokój/mieszkanie/dom, jeśli tak, należało wskazać wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych z wynajmem (pokoju/mieszkania/domu). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z utrzymaniem pokoju/mieszkania/domu, należało je wyszczególnić i podać ich miesięczną wysokość (np. z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp.). Wezwano wnioskodawcę do podania czy posiada nieruchomość rolną lub inne nieruchomości, jeśli tak, należało podać jej rodzaj, powierzchnię w m ² lub w hektarach oraz wartość szacunkową, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawca jedynie oświadczył, że "jest spadkobiercą prawnym, Sąd od [...] lat ustala spadek". Zapytano wnioskodawcę, czy postępowanie o ustalenie spadku zostało już zakończone, a jeśli tak, to należało nadesłać odpis prawomocnego postanowienia sądu powszechnego. Wezwano wnioskodawcę do podania orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące utrzymanie siebie, w tym na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych oraz czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem jakie inne stałe zobowiązania i obciążenia finansowe ponosi miesięcznie, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość oraz cel na jaki zostały wzięte wraz z terminem spłaty (np. kredyty, pożyczki, inne zobowiązania finansowe, itp.). Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania aktualnego dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego z tytułu renty przez wnioskodawcę ("odcinek renty" za miesiąc luty 2018 r.) oraz wyciągów z konta bankowego wnioskodawcy z dwóch ostatnich miesięcy (styczeń i luty 2018 r.), bądź też złożenia oświadczenia, że wnioskodawca nie posiada żadnych kont bankowych złotówkowych lub w innej walucie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu [...] marca 2018 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo, w którym wnioskodawca oświadczył, że "sądy powszechne ustanawiają pełnomocników z urzędu dla dobra wymiaru sprawiedliwości". Do pisma wnioskodawca dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2018 r. o niemożności stawienia się na wezwanie sądu powszechnego od [...] lutego do [...] maja 2018 r. z powodu kontynuacji leczenia [...]. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika jedynie, że wnioskodawca utrzymuje się z renty, której wysokości nie wskazał. Pomimo wezwania nie podał kwoty jaką otrzymuje z ZUS lub KRUS tytułem renty, jak również nie nadesłał "odcinka renty" z którego można byłoby odczytać jej wysokość. Nie wiadomo zatem jaką kwotą miesięcznie wnioskodawca dysponuje i jaką przeznacza na swoje utrzymanie i bieżące potrzeby życia codziennego. Nie wiadomo także, czy wnioskodawca samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z żoną lub dziećmi. Wnioskodawca nie podał gdzie zamieszkuje dom/mieszkanie/pokój i czyją stanowi on własność, a zatem nie wiadomo, gdzie wnioskodawca mieszka i czyją własnością jest dom/mieszkanie/pokój w którym mieszka. Nie wiadomo także czy wnioskodawca wynajmuje pokój/mieszkanie/dom, a jeśli tak, to jakie ponosi koszty związane z wynajmem i utrzymaniem pokoju/mieszkania/domu. Wnioskodawca nie wyjaśnił czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp. Nie wiadomo, czy wnioskodawca posiada jakąkolwiek nieruchomość rolną lub inne nieruchomości, a jeśli tak, to jaka jest ich powierzchnia i wartość szacunkowa, gdyż w tych rubrykach formularza wpisał, że "jest spadkobiercą prawnym, a Sąd od [...] lat ustala spadek". Zapytano wnioskodawcę, czy postępowanie o ustalenie spadku zostało już zakończone, a jeśli tak, to należało przesłać odpis prawomocnego postanowienia sądu powszechnego. Wnioskodawca nie wyjaśnił, czy oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu renty uzyskuje jakikolwiek inny dochód, np. z tytułu podejmowania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych z tytułu umów zlecenia czy o dzieło, a jeśli tak, to jaki uzyskuje z nich dochód. Nie wiadomo jaką kwotę miesięcznie wnioskodawca przeznacza na bieżące utrzymanie siebie, w tym na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych oraz czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw. Nie wiadomo czy wnioskodawca posiada jakieś inne stałe zobowiązania i obciążenia finansowe (np. kredyty, pożyczki), a jeśli tak, to w jakiej wysokości, ile wynosi miesięczna rata i na jaki cel zostały wzięte oraz do kiedy będą spłacane. Wnioskodawca nie nadesłał także dokumentów do nadesłania których został wezwany, a w szczególności dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego z tytułu renty. W świetle powyższych danych uznano, że informacje przedstawione przez wnioskodawcę w nadesłanym formularzu są niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Natomiast, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie z uwagi na niewystarczające dane dotyczące sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawca został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Wnioskodawca nie nadesłał jednak żadnych wyjaśnień oraz dokumentów do nadesłania których został wezwany. Złożenie samego zaświadczenia lekarskiego nie jest wystarczające do przyznania prawa pomocy. Stwierdzono zatem, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku bowiem dane zawarte w formularzu są niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Nie nadsyłając żądanych dodatkowych informacji dotyczących nadesłanego wniosku wnioskodawca tym samym nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Tymczasem uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.