I SA/Wa 1390/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz Kluj (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 marca 2022 r. nr 157/2022 w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...] marca 2022 r., Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (D.U. 2021, poz. 735.), dalej "kpa". utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z [...] lipca 2020 r. zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosków z [...] listopada 2018 r. i [...] grudnia 2018 r. [...] lipca 2019 r, [...] maja 2020 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...]. ozn. "[...]", rep. Hip. [...] do czasu złożenia do akt sprawy oryginałów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających następstwo prawne po R.W., B.W., L.A., J.H., E.W., W.D. tj. dawnych współwłaścicieli nieruchomości hipotecznej praz po ich następcach prawnych. Podstawę prawną do zawieszenia postępowania stanowił art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Organ uznał, że w przypadku żądania odszkodowania z uwagi na szczególny charakter przepisu art. 215 ugn prawo do odszkodowania przysługuje wszystkim uprawnionym nawet gdy się jego nie domagają. Organ pismem z 2 października 2020 r. wystąpił do stron postępowania o przedłożenie oryginałów bądź odpisów notarialnych dokumentów stwierdzających następstwo prawne po byłych właścicielach ewentualnie o wystąpienie do sądów o ich uzyskanie. W odpowiedzi na to pismo jeden z pełnomocników wskazał, że toczą się tego rodzaju postępowania i nie zostały jeszcze zakończone. Jego jednak zdaniem brak niektórych z postanowień spadkowych nie jest podstawą do zawieszenia postępowania skoro roszczenie jest podzielne w rozumieniu art. 379 § 1 i 2 kodeksu cywilnego a co za tym idzie warunkowanie przyznania odszkodowania od udziału wszystkich uczestników i rozpatrzenie także im przysługującego odszkodowania stanowiłoby naruszenie tego przepisu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł M.N. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zarzucając naruszenie art. 7, 7a, 7b, 8, 12 kpa. W uzasadnieniu skargi Skarżący nie zgadza się z wykładnią prawa w zakresie art. 215 ugn. Jego zdaniem skoro Skarżący złożył wszystkie wymagane dokumenty z których wynika jego następstwo prawne bo jednym z byłych właścicieli nieruchomości [...], nie było podstaw do zawieszenia postępowania w stosunku do jego osoby. Zarzucił nadto organowi opieszałość i nie rozpoznanie istoty sprawy tj. ustalenie czy odszkodowanie jest należne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podstawą prawną zawieszenia postępowania stanowił art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W regulacji tej mowa jest o tym, że organ zawiesza postępowanie "gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienie wstępnego przez inny organ lub sąd". Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację w której wydanie orzeczenia w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem w innej sprawie. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. O istnieniu kwestii prejudycjalnej decyduje jej związek z aktualnie rozpatrywaną sprawą administracyjną i charakter stosowanych w niej norm prawa materialnego. W ocenie Sądu ocenie podlega to czy postępowanie stanowiące zagadnienie wstępne może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego (w oderwaniu od toczącego się już postępowania). Istotny jest bowiem przedmiot postępowania (żądanie). Zawieszenie postępowania uzależnione jest od wystąpienia przesłanek – postępowania w toku, rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego jako zależącego od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, nie rozstrzygnięcie jeszcze tego zagadnienia prawnego. Musi przy tym istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Nie ma wątpliwości, że w postępowaniu o ustalenie prawa do odszkodowania wywołanym wieloma, szczegółowo opisanymi w postanowieniu, wnioskami, prawo strony, zgodnie z art. 28 kpa przysługuje wszystkim żyjącym spadkobiercom dawnych właścicieli nieruchomości. Sąd nie kwestionuje przy tym, że odszkodowanie jest na gruncie prawa cywilnego świadczeniem podzielnym gdyż jest świadczeniem pieniężnym. Prawo do domagania się odszkodowania jest jednak prawem wspólnym dla wszystkich czy to współwłaścicieli czy ich następców prawnych. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w art. 28 stanowią, że stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Na gruncie art. 215 ugn nie ulega wątpliwości, i zostało potwierdzone przez orzecznictwo sądowoadministracyjne, że spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości nawet gdy nie są wnioskodawcami tego postępowania powinni mieć zapewnioną możliwość udziału w postępowaniu o odszkodowanie. Sprawa o odszkodowanie z art. 215 ugn jest sprawą administracyjną. Stosownie do art. 28 i 61 § 4 kpa każdy podmiot mający przymiot strony musi być przez organ administracyjny wezwany do udziału w postępowaniu. O tym czy dany podmiot ma interes prawny w postępowaniu decyduje norma prawa materialnego na której opiera się zaskarżony akt administracyjny. Interes prawny w przypadku podmiotów zainteresowanych wywodzony jest z norm prawa cywilnego – spadkowego. Oznacza to, że w postępowaniu o przyznanie odszkodowania organ zobligowany jest do zapewnienia udziału w nim wszystkim spadkobiercom dawnych właścicieli nieruchomości. Biorą oni udział w postępowaniu nawet gdy takiego wniosku odszkodowawczego nie złożyli. (wyrok NSA z 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1421/16). Dlatego, w ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy uznały istnienie podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa a rozstrzygnięcie nie narusza wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego. Kwestia przewlekłości postępowania nie jest przedmiotem oceny w tym postępowaniu. Z tych względów i na podstawie art. 151 i 119 pkt 3 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.