I SA/Wa 1393/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania E. W., decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego na zakup mebli oraz sprzętu RTV i AGD. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 25 stycznia 2011 r. E. W. złożyła ustnie do protokołu wniosek o przyznanie zasiłku celowego specjalnego na zakup mebli, sprzętu RTV i AGD . Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] orzekł o odmowie przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego na zakup mebli oraz sprzętu RTV i AGD. W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem odmowy zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) jest przekroczenie kryterium dochodowego określonego w tej ustawie (477 zł), ponieważ E. W. uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł (zarobki). Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie wystąpił również "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej uzasadniający przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Organ podał, że przyznanie pomocy na wskazany wyżej cel nie leży w możliwościach finansowych Ośrodka oraz nie jest uzasadnione sytuacją materialną wnioskodawczyni. Organ wskazał, że ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje Ośrodek na zasiłki celowe nie wystarczają na potrzeby osób bardziej potrzebujących: pozostających bez źródła utrzymania, uzyskującym dochody nie przekraczające kryterium dochodowego, z dysfunkcjami - bezrobocie, niepełnosprawność, bezradność w sprawach opiekuńczo – wychowawczych. Organ zaznaczył, że potrzeby finansowe w 2011 r. na realizację świadczeń w ramach zadań własnych gminy są wyższe w stosunku do budżetu o 32,49%. Od powyższej decyzji E. W. wniosła odwołanie podnosząc, że nie składała wniosku o zasiłek celowy oraz że aktualnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie ma żadnych dochodów, a zatem jest to przypadek "szczególnie uzasadniony". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. z dnia [...] lutego 2011 r., nr[...]. W uzasadnieniu organ podał, że w chwili składania wniosku E. W. była zatrudniona w X. w O. i za miesiąc grudzień otrzymała wynagrodzenie netto [...] zł (z zasiłkiem okresowym [...]zł). Organ zwrócił jednak uwagę, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku utraty dochodu (wnioskodawczyni od dnia 1 kwietnia 2011 r. jest bezrobotna, ponieważ na swój wniosek rozwiązała umowę o pracę na mocy porozumienia stron) za dochód uważa się dochód z miesiąca złożenia wniosku, dlatego też należy wziąć pod uwagę dochód wnioskodawczyni z miesiąca stycznia 2011 r., który wynosił [...] zł. Kolegium stwierdziło, że przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej jest uznaniowe i uzależnione od sytuacji życiowej wnioskodawcy. Świadczenie to ma charakter wyjątkowy i może zostać przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach spowodowanych zdarzeniami okazjonalnymi, niecodziennymi, nadzwyczajnymi, o dotkliwych skutkach dla sytuacji życiowej wnioskodawcy, klęskami żywiołowymi lub ekologicznymi, zdarzeniami losowymi. Zdaniem Kolegium, powyższy zasiłek winien być przeznaczony na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych: zakup żywności, lekarstw, opału. Pomoc ta nie może być zatem przeznaczona na podnoszenie standardu codziennego funkcjonowania, jak tego domaga się E. W. wnioskując o zakup mebli i sprzętu RTV i AGD. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że celem pomocy społecznej wskazanym w art. 2 ustawy o pomocy społecznej jest umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, które nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia zasoby i możliwości. Kolegium wskazało, że wnioskodawczyni sama pogorszyła swą sytuację materialną inicjując rozwiązanie umowy o pracę. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] E. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem i rzeczywistymi faktami. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wbrew temu co twierdzi organ jej dochód za grudzień 2010 r. wyniósł [...]zł i obejmował wynagrodzenie za pracę, zasiłek okresowy, zasiłek celowy ([...]zł), zasiłek celowy ([...] zł), wynagrodzenie za pracę społecznie użyteczną ([...]zł). Skarżąca nie zgodziła się z organem, że sama pogorszyła swą sytuację materialną. Podniosła, że pracę otrzymała od Prezydenta Ostrołęki, który polecił skarżącej zwolnienie się z pracy za porozumieniem stron i zapewnił, że skarżąca wróci ponownie do pracy do [...] na prace interwencyjne jako[...]. Skarżąca uważa się za ofiarę Prezydenta O. twierdząc, że to on jest winny jej obecnej sytuacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. W piśmie z dnia 16 sierpnia 2011 r. skarżąca podniosła, że jej sytuację można w zupełności uznać za przypadek "szczególnie uzasadniony". Podniosła że nigdy nie posiadała żadnych mebli i od [...] r. do [...] r. mieszkała na stancji. W listopadzie 2010 r. otrzymała mieszkanie komunalne, ale nie ma żadnych mebli (stołu, krzeseł szafek) oraz sprzętu AGD (lodówki, pralki, odkurzacza, żelazka) i od pięciu miesięcy pozostaje bez środków do życia. W piśmie z dnia 1 grudnia 2011 r. skarżąca podniosła, że nieprawdą jest jakoby w styczniu 2011 r. uzyskała dochód [...]zł, ponieważ dochód za ten miesiąc otrzymała w lutym. Skarżąca wskazała, że inicjatorem rozwiązania umowy o pracę był Prezydent O., a nie ona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. prawidłowo ustaliło, że dochód skarżącej za miesiąc w którym złożono wniosek (styczeń 2011 r.) wynosił [...]zł. Skarżąca przekraczała zatem kryterium dochodowe wynoszące [...] zł, o którym mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). W sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego przez osobę samotnie gospodarującą ustawodawca przewidział przyznanie, w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, co wynika z art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – zwanej dalej ustawą). Trafnie zauważyło Kolegium, że świadczenia z art. 41 pkt 1 ustawy są przyznawane w ramach tzw. "uznania administracyjnego", gdzie organ swobodnie decyduje o celowości ich przyznania określonej osobie. Nie można pominąć tego, że zasiłek specjalny celowy jest formą świadczenia pieniężnego kierowanego do osób potrzebujących w zupełnie wyjątkowych sytuacjach, tzn. takich gdzie na skutek zdarzeń losowych, niezależnych od wnioskodawcy (tragiczny wypadek, ciężka choroba) osoba nie ma możliwości zarobkowania, a brak środków mógłby zagrozić egzystencji jej lub jej rodziny. Przy ubieganiu o tego rodzaju świadczenie chodzi o zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy np. w zakresie wyżywienia, leczenia, gdy jego dotychczasowy dochód musi być przeznaczony na wyjście z sytuacji kryzysowej. Z art. 41 pkt 1 ustawy wynika, że zasiłek celowy specjalny z zasady nie ma zaspokajać wszystkich zgłaszanych potrzeb, ponieważ kwota zasiłku celowego specjalnego nie jest ustalana dowolnie, lecz jedynie do wysokości kwoty kryterium dochodowego właściwego dla danego świadczeniobiorcy. Przy ocenie żądania wnioskodawcy organ musi mieć na uwadze, że - stosownie do art. 2, art. 3 ust. 3 i art. 4 ustawy – pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, która nie ma na celu dostarczenia obywatelom stałego źródła utrzymania. Istotą pomocy społecznej jest jedynie działalność wspierająca obywateli skierowana na umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać własnymi działaniami. W założeniu systemu pomocy społecznej świadczeniobiorca nie ma być biernym biorcą świadczenia. lecz partnerem jednostki pomocy społecznej, który wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości współdziałania w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Potrzeby osób ubiegających się o pomoc mogą być uwzględnione jedynie wówczas, gdy odpowiadają celom pomocy społecznej i mieszczą się w możliwościach organu pomocy społecznej. Nie budzi zastrzeżeń Sądu stanowisko Kolegium, że w niniejszej sprawie zakres żądanej przez E. J. (poprzednie nazwisko W.– pismo z dnia 5 grudnia 2011) pomocy finansowej wskazany we wniosku z dnia 25 stycznia 2011 r. wykracza poza cel świadczenia, którego wnioskodawczyni się domagała. Zasadnie wskazuje organ odwoławczy, że zasiłek celowy specjalny nie może służyć podniesieniu standardu codziennego funkcjonowania wnioskodawcy, tj. umeblowaniu mieszkania komunalnego oraz wyposażeniu lokalu w sprzęt RTV i AGD. W sytuacji, gdy w przypadku skarżącej zasiłek mógłby wynosić maksymalnie [...] jego przyznanie nie miałoby sensu, skoro skarżąca domaga się środków finansowych na zakup szeregu sprzętów domowych - lodówki, pralki, odkurzacza, żelazka, sprzętu RTV, mebli. W niniejszej sprawie skarżąca oczekuje finansowania jej potrzeb i trudno odmówić racji Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w O., że E.J. sama pogorszyła swą sytuację materialną proponując pracodawcy rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron. Jak wskazał organ pomocy społecznej środki jakimi dysponuje Ośrodek w 2011 r. na zasiłki celowe i celowe specjalne w wysokości [...] zł są niewystarczające w stosunku do potrzeb, ponieważ potrzeby te są o ponad jedną trzecią wyższe od możliwości budżetu. Dyrektor MOPS w O. wskazał, że w tej sytuacji zabezpieczane są potrzeby osób, które w ogóle nie spełniają kryterium dochodowego i są z dysfunkcjami bądź nieporadne życiowo. Skarżąca jako osoba zdrowa, potrafiąca sobie sama radzić w sprawach życiowych (podjąć zatrudnienie, wynająć stancję, wystarać się o komunalny lokal mieszkalny) pozostaje poza kręgiem osób do których jest kierowana niezbędna pomoc ze strony MOPR w postaci zasiłków celowych specjalnych. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa nie ma racji skarżąca twierdząc, że organ błędnie wyliczył jej dochód za grudzień 2010 r. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu nie wlicza się dochodów uzyskanych z zasiłków celowych oraz świadczeń uzyskanych w związku z wykonywaniem prac społecznie użytecznych, a zatem nie można zarzucić organowi, że ustalając dochód skarżącej nie wziął pod uwagę podawanej z tego tytułu kwoty. Nie można się też zgodzić ze skarżącą, że to nie ona inicjowała rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron, skoro w aktach sprawy znajduje się kopia jej pisma z dnia 15 marca 2011 r., w którym skarżąca domaga się rozwiązania z dniem 31 marca 2011 r. stosunku pracy w tym trybie. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że dochód w wysokości [...]zł nie dotyczył miesiąca stycznia 2011 r. Jak wynika z kopii zaświadczenia Dyrektora DPS w O. z dnia 2 marca 2011 r. dochód w tej wysokości był należny za miesiąc styczeń 2011 r. i został skarżącej wypłacony w dniu 31 stycznia 2011 r. Faktem natomiast jest, że skarżąca w dniu wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. miała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (zaświadczenie[...]). Jak wskazał organ odwoławczy, skoro u skarżącej wystąpiła sytuacja utraty dochodu zastosowanie znajdował przepis art. 8 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów, w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony. W tej sytuacji skoro skarżąca utraciła dochód z wynagrodzenia za pracę miała prawo wystąpić o zasiłek celowy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych (jak wynika z protokołów wywiadów środowiskowych i aktualizacji wywiadów taka pomoc była skarżącej udzielana – pomoc na zakup żywności, bielizny, obuwia). Dla niniejszej sprawy nie miała znaczenia opisywana w skardze sytuacja konfliktu z pracownikami DPS w O. i stosunek skarżącej do Prezydenta O., ponieważ są to sprawy prywatne skarżącej wykraczające poza przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisu art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.