I SA/Wa 1395/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Marek Leszczyński Protokolant referent-stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M.O. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmawiającą przyznania M. Z. świadczenia w formie zasiłku celowego na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, zaległy czynsz) w lokalu socjalnym. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 9 marca 2012 r. M. Z. wystąpił o: przyznanie obiadów, które kończą się z końcem marca 2012 r., pieniędzy na jedzenie, lekarstwa, odzież oraz opłacenie czynszu, gazu, energii za lokal przy ul. [...] oraz za lokal socjalny przy ul. [...]. W wyniku rozpatrzenia w/w wniosku z dnia 9 marca 2012 r. Prezydent W. decyzjami: • z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] przyznał prawo do korzystania bezpłatnie z jednego gorącego posiłku dziennie (bez możliwości zamiany na suchy prowiant) w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do dnia 15 kwietnia 2012 r., • z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup odzieży, • z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, zaległy czynsz) w lokalu socjalnym, • z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, czynsz, internet), • z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na żywność, • z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] przyznał prawo do bezpłatnego korzystania z jednego gorącego posiłku dziennie (bez możliwości zamiany na suchy prowiant) w okresie od 16 kwietnia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. Od wyżej wymienionych decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. M. Z. wniósł odwołania do organu II instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmawiające przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, zaległy czynsz) w lokalu socjalnym. Uzasadniając podjętą decyzję Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego dochód miesięczny składa się zasiłek stały ([...] zł) i zasiłek pielęgnacyjny (153 zł). Łącznie dochód wyniósł zatem [...] zł, a tym samym wnioskodawca spełnił kryterium dochodowe. Ponadto organ wskazał, że M. Z. jest osobą przewlekle chorą i ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności. Mieszka wraz z byłą żoną – L. i synem – B. (właścicielami lokalu) w mieszkaniu przy ul. [...], zajmując jeden pokój (bez zameldowania). Ma zasądzoną eksmisję. W maju 2010 r. M. Z. uzyskał prawo do lokalu socjalnego przy ul. [...]. Umowa została zawarta na czas określony do maja 2011 r. Z uwagi na niezamieszkanie w ww. lokalu Zarząd Dzielnicy nie wyraził zgody na ponowne zawarcie umowy najmu. W celu ustalenia zobowiązań M. Z., organ pierwszej instancji wystąpił do RWE, PGNiG S.A. Gazownia [...], ZGN w [...] i stwierdził, że na dzień 10 kwietnia 2012 r. zaległości za użytkowanie lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] wynoszą [...] zł wraz z odsetkami. Zgodnie z pismem RWE z dnia 20 marca 2012 r. ww. lokal ma zadłużenie z tytułu nieopłaconych należności w kwotach: [...] zł; [...] zł i [...] zł oraz są nowo wystawione faktury prognozowane opiewające na kwoty dwa razy po [...] zł. Zaległość z tytuł faktur za gaz na dzień 26 marca 2012 r. wynosi [...] zł. W dalszej części uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powyższego wynika, że przyznanie tego zasiłku następuje w ramach decyzji uznaniowej. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wyjaśnił, że żądanie dotyczące pokrycia kosztów zaległości czynszowej, opłat za energię elektryczną, czy gaz mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej o ile nieuregulowanie czynszu może doprowadzić do pozbawienia prawa do mieszkania, a potrzeby związane z dostępem do energii elektrycznej, czy gazu nie są realizowane w inny sposób. W sytuacji zatem, gdy M. Z., pomimo orzeczonej eksmisji, realizuje potrzeby mieszkaniowe w mieszkaniu byłej żony i syna, gdzie korzysta z energii elektrycznej i gazu, nie jest niezbędną potrzebą bytową pokrycie kosztów zadłużenia z tytułu czynszu oraz opłat za energię i gaz, naliczonych za inny lokal mieszkalny, w którym wnioskodawca nie mieszka. Pomoc ma charakter doraźny i powinna zabezpieczać bieżące potrzeby bytowe. W świetle stanu faktycznego i prawnego, pokrycie długów wnioskodawcy wobec ZGN, RWE, czy PGNiG S.A. nie ma wpływu na realizację bieżących potrzeb zainteresowanego. Tym samym organ I instancji, rozpoznając wniosek z dnia 9 marca 2012 r., mając ponadto na uwadze ograniczone możliwości finansowe, zmuszony był udzielić pomocy jedynie zabezpieczając najważniejsze potrzeby wnioskodawcy, jakim są dofinansowanie wyżywienia i zakup leków. Wsparcie zostało udzielone w kwocie [...] zł. W ocenie Kolegium kwota ta jest adekwatna do prognozowanej w oparciu o wydatki OPS z poprzedniego miesiąca średniej wartości pomocy udzielonej na wniosek osoby lub rodziny. Ponadto, zdaniem organu II instancji, M. Z. żądając w odwołaniu uwzględnienia słusznego interesu obywatela nie wziął pod uwagę interesu innych osób zwracających się do OPS oraz interesu społecznego. Zważywszy na skromne środki finansowe wnioskodawcy nie będzie on w stanie zaspokoić wszystkich swoich oczekiwań. Podobnie jak OPS będzie musiał ustalić hierarchię swoich potrzeb i podjąć decyzję, czy spłata zadłużenia jest dla niego najniezbędniejsza i ewentualnie we własnym zakresie ją zrealizować. W sytuacji, gdy M. Z. nie może liczyć na wsparcie rodziny, znajomych, czy sąsiadów, a pomoc Państwa w ramach systemu opieki społecznej jest niewystarczająca, zainteresowany we własnym zakresie może podjąć próbę zwrócenia się do wierzyciela o rozłożenie na raty zadłużenia lub jego umorzenie. W złożonej na powyższą decyzję Kolegium skardze M. Z. stwierdził, że spełnia wszelkie kryteria do udzielenia pomocy, Kolegium zaś zarzucił wydanie decyzji w sposób sztampowy, bez wnikliwej oceny jego sytuacji materialnej. Pismem z dnia 19 grudnia 2012 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego poparł skargę wniesioną w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], odmawiająca przyznania M. Z. świadczenia w formie zasiłku celowego na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, zaległy czynsz) w lokalu socjalnym. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Akt ten określa rodzaje świadczeń z zakresu pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Jedną z form pomocy przewidzianą w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy jest pomoc finansowa w formie zasiłku celowego. W myśl tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto jednoznaczne stanowisko, iż rozstrzygnięcie o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie skutkuje automatycznym przyznaniem go osobie zainteresowanej. Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których one nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwość (art. 2 ust. 1 ww. ustawy). Zadaniem pomocy społecznej jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 powyższego aktu), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 981/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 109/12). Dlatego też wnioskujący o pomoc musi liczyć się z tym, że jego żądanie, nawet jeśli mieści się w zadaniach i celach pomocy społecznej nie zawsze będzie uwzględnione. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie, co jest faktem powszechnie znanym. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy M.Z. wystąpił z wnioskiem z dnia 9 marca 2012 r. m.in. o pomoc finansową przeznaczoną na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, zaległy czynsz) w lokalu socjalnym. Podstawą odmowy przyznania zasiłku celowego w niniejszej sprawie było zaś niezaliczenie żądania dotyczącego pokrycia opłat mieszkaniowych za lokal socjalny w sytuacji zamieszkiwania przez wnioskodawcę w innym lokalu i korzystania w nim z mediów, do kategorii niezbędnej potrzeby bytowej. Odmowę organy uzasadniły ponadto ograniczonymi możliwościami finansowymi OPS, który zmuszony był udzielić pomocy jedynie zabezpieczając najważniejsze potrzeby wnioskodawcy, jakimi były dofinansowanie wyżywienia i zakup leków w kwocie [...] zł, o które również zwrócił się M. Z. W ocenie Sądu organy obu instancji – odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, zaległy czynsz) w lokalu socjalnym – nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonych rozstrzygnięć o możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Organy wskazały, że udzielenie wskazanej pomocy nie jest możliwe, bowiem nie jest niezbędną potrzebą bytową pokrycie kosztów zadłużenia z tytułu czynszu oraz opłat za energię i gaz, naliczonych za inny lokal mieszkalny, w którym wnioskodawca nie mieszka. Pomoc społeczna ma bowiem charakter doraźny i powinna zabezpieczać bieżące potrzeby bytowe, które w niniejszej sprawie wnioskodawca realizuje w lokalu przy ul. [...] (na co, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, wskazuje sam skarżący chociażby w skardze i wniosku z dnia 9 marca 2012 r.). Bez znaczenia zatem pozostaje kwestia powodów, dlaczego wnioskodawca w chwili obecnej nie przebywa w lokalu socjalnym. Ważne, że ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, realizowane w innym lokalu. Za odmową przyznania świadczenia przemawiały także względy finansowe. Filia nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w marcu 2012 r. wydatkowała bowiem na wypłatę świadczeń w formie zasiłków celowych kwotę [...] zł. Przyznano [...] świadczeń, a średnia wysokość zasiłku celowego dla osoby/rodziny wyniosła [...] zł. Biorąc pod uwagę, że w miesiącu kwietniu Ośrodek będzie dysponował podobnym budżetem i zostanie przyznana podobna liczba świadczeń, słusznie organy stwierdziły, że brak jest finansowych możliwości przyznania wnioskodawcy kolejnego zasiłku celowego. Reasumując, w ocenie Sądu, zarówno Prezydent W., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., nie naruszyły zarówno zasad postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, jak również reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego i zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 Kpa, w sposób rzetelny i wnikliwy wyjaśniły motywy i powody odmowy przyznania świadczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 oraz art. 250 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.