I SA/Wa 1398/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz L. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] - po rozpatrzeniu wniosku L. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewodę [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia L. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia [...] grudnia 1992 r. L. P. zwróciła się do Urzędu Rejonowego w [...] o rekompensatę za mienie pozostawione przez M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. Następnie kolejnymi wnioskami z dnia [...] marca 2004 r. i [...] marca 2005 r. L. P. zwróciła się ponownie do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. odmówił potwierdzenia L. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. W ocenie organu I instancji zdarzenia, które doprowadziły do opuszczenia przez M. L. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie były spowodowane okolicznościami bezpośrednio związanymi z wojną rozpoczętą w 1939 r., lecz z dalszymi następstwami tej wojny. Wojewoda wskazał, iż sam fakt starania się przez M. L. o pozwolenie na dokonanie remontu nieruchomości, w szczególności domu i ogrodzenia, świadczy o tym, że wiązała ona swoją przyszłość z miejscem znajdującym się poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze powyższe organ wojewódzki uznał, iż przyczyny opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miały w tym przypadku charakter bezpośrednio związany z sytuacją powstałą na skutek działań władz ZSRR podejmowanych wobec ludności polskiej - po wkroczeniu na to terytorium. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. L. P. złożyła odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...], wnosząc o jej uchylenie oraz uwzględnienie jej wniosku. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższą decyzję L. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. - wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wyrokiem z dnia 19 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 978/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2016 r. Na ten wyrok L. P. złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego - pismo z dnia [...] grudnia 2016 r. Niezależnie od powyższego wnioskiem z dnia [...] listopada 2016 r. (uzupełnionym pismem z dnia [...] listopada 2016 r.) L. P. wystąpiła do Ministra Skarbu Państwa o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. odmawiającą potwierdzenia L.. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]utrzymującą w mocy decyzję Wojewodę [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu stwierdził, iż okoliczność wcześniejszego złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję, w odniesieniu do której następnie został złożony wniosek o wznowienie postępowania, powoduje niemożność skutecznego złożenia takiego wniosku. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu przytoczył przepisy dotyczące wznowienia postępowania stwierdzając, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada, czy w sprawie występują przesłanki negatywne, wyłączające możliwość wszczęcia takiego postępowania. W przedmiotowej sprawie L. P. złożyła skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. odmawiającą potwierdzenia Pani L. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 978/16 oddalił skargę na tę decyzję organu odwoławczego. Na powyższy wyrok została złożona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pomimo niezakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczącym ww. skargi, wnioskiem z dnia [...] listopada 2016 r. (uzupełnionym pismem z dnia [...] listopada 2016 r.) L. P. wystąpiła do Ministra Skarbu Państwa o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. W przedmiotowej sprawie mamy więc do czynienia ze zbiegiem postępowania sądowo - administracyjnego oraz nadzwyczajnego administracyjnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznych, których przedmiotem jest to samo rozstrzygnięcie administracyjne - decyzja Ministra Skarbu Państwa nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 56. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.), w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Przepis art. 56 p.p.s.a. nie normuje natomiast tego, czy dopuszczalne jest po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (i następnie skargi kasacyjnej) wszczęcie przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchyleniu lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu lub wznowienia postępowania. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez uprawniony podmiot powoduje wszczęcie postępowania sądowo - administracyjnego. Z tą chwilą między skarżącym a organem, którego decyzja została zaskarżona, rozpoczyna się spór o legalność, stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Od tego momentu gospodarzem sporu wywołanego wniesieniem skargi jest sąd administracyjny, co oznacza, że - co do zasady - uprawnionym do orzeczenia w przedmiocie tego sporu jest sąd, przed którym zawisła sprawa. Jedyny wyjątek od tej zasady stanowi art. 54 § 3 p.p.s.a., stosownie do którego organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Tym samym po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego organ - działając w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. - może wydać jedynie decyzję uwzględniającą skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Mając na uwadze powyższe Minister stwierdził, iż okoliczność wcześniejszego złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję, w odniesieniu do której następnie został złożony wniosek o wznowienie postępowania, powoduje niemożność skutecznego złożenia takiego wniosku. W związku z tym - zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 149 § 3, art. 148 § 1, art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 150 § 1 k.p.a. - należało utrzymać w mocy postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2017 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2016 r. [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewodę [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], odmawiającą potwierdzenia L. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła L. P.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania – art.149 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania, gdy zachodziła potrzeba ustalenia, czy występują podstawy wznowienia wymienione w art. 145 k.p.a., ponadto gdy przestały istnieć przeszkody uniemożliwiające wznowienie tj. gdy w dacie 5 lipca 2017 r. zakończyło się postępowanie sądowo-administracyjne, wskazywane przez organ jako przeszkoda uwzględnienia podania o wznowienie postępowania. Wobec tego wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w dniu 5 lipca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 978/16 w sprawie skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. odmawiającą potwierdzenia L. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. Tym samym - wobec zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego - odpadła przesłanka negatywna wznowienia postępowania wskazana przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W dalszej części uzasadnienia wskazała, że w całości podtrzymuje swoją dotychczasową argumentację w przedmiocie dopuszczalności złożenia wniosku o wznowienie postępowania – niezależnie od złożenia skargi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pozostawił do uznania Sądu sprawę odmowy wznowienia postępowania – w związku z wydaniem uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2017 r. II GPS 1/17 zgodnie z którą w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a". Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewodę [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] odmawiająca potwierdzenia L. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. Powyższą decyzję L. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a następnie - wobec oddalenia jej skargi - złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie wystąpiła do Ministra Skarbu Państwa o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Minister odmówił wznowienia tego postępowania z uwagi na okoliczność wcześniejszego złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję, w odniesieniu do której następnie został złożony wniosek o wznowienie postępowania. Tymczasem w dniu 5 czerwca 2017 r. została wydana uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego II GPS 1/17- zgodnie z którą w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego nie ma przeszkód, aby wszcząć przedmiotowe postępowanie administracyjne w celu wznowienia postępowania. Poza tym należy mieć na uwadze fakt, że w dniu 5 lipca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2016 r. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na postawie art. 200 tej ustawy.