I SA/Wa 1400/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kredytu studenckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [....] października 2003 r. nr [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...], odmawiającą umorzenia kredytu studenckiego udzielonego na podstawie umowy o kredyt z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...], zawartej przez J. S. z Bankiem Gospodarki Żywnościowej S.A. Oddział w G. Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że wnioskiem z dnia 30 grudnia 2002 r. J. S. zwróciła się do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o umorzenie spłaty kredytu studenckiego w związku z, jak twierdziła wnioskodawczyni, jej trwałą niezdolnością do pracy wynikającą z faktu, iż jest osobą niepełnospawną. Po uzupełnieniu wniosku pismem z dnia 10 marca 2003 r., przedmiotowa sprawa została przedstawiona Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, która po jej rozpatrzeniu w dniu [...] maja 2003 r. zaopiniowała go negatywnie i nie zaproponowała umorzenia skarżącej spłaty udzielonego kredytu studenckiego. Odwołując się do stanowiska Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich oraz w oparciu o dostarczone przez wnioskodawczynię dokumenty Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. odmówił J. S. częściowego umorzenia otrzymanego kredytu studenckiego. J. S. zwróciła się do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu tego wniosku J. S. stwierdziła, że jest członkiem Związku [...], czego organ nie wziął pod uwagę. Ponadto jest osobą [...], które zostało potwierdzone orzeczeniem Komisji Lekarskiej Do Spraw [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. Wnioskodawczyni podkreśliła, że wnosi o umorzenie kredytu studenckiego nie ze względu na trudną sytuację życiową, na którą zwraca uwagę organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, lecz ze względu na jej trwałą niezdolność do pracy, która nie może ulec zmianie. Minister Edukacji Narodowej i Sportu po rozpoznaniu złożonego wniosku nie znalazł podstaw do zmiany zajętego stanowiska i utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu stwierdził, że wydana przez niego decyzja poprzedzona była opinią Komisji ds. Pożyczek i Kredytów Studenckich, w skład której wchodzą zarówno przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Gospodarki, jak i przedstawiciele środowiska studenckiego. Decyzja Ministra w sprawie umorzenia kredytu studenckiego jest decyzją o charakterze uznaniowym, co nie oznacza dowolności. W przedmiotowej sprawie nie można uznać, aby rozstrzygnięcie organu I instancji miało charakter dowolny i nie poprzedzone było wnikliwym ustaleniem i rozważeniem okoliczności faktycznych, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Przeprowadzone przez Komisję postępowanie zgodne było z trybem postępowania przewidzianym przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów studenckich i pożyczek studenckich, wysokości kredytu studenckiego i pożyczki studenckiej, warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich oraz wysokości oprocentowania pożyczki i kredytu studenckiego spłacanego przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę (Dz. U. Nr 126, poz. 835, ze zm.). Minister powołując się na treść art. 4 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685) stwierdził, że podstawowym zadaniem Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich jest udzielanie pożyczek studenckich, natomiast każdorazowe umorzenie kredytu studenckiego powoduje zmniejszenie możliwości udzielania nowych kredytów. Zdaniem organu II instancji wnioskodawczyni nie wykazała i nie udokumentowała pozostawania w trudnej sytuacji życiowej, na którą składa się, zdaniem organu, nie tylko sytuacja materialna kredytobiorcy, ale również jego sytuacja życiowa, a w szczególności zdarzenia losowe, które powodują nagłe pogorszenie sytuacji bytowej kredytobiorcy. Przedstawione przez wnioskodawczynię zaświadczenia potwierdzają natomiast, że fakt zatrudnienia i posiadania środków finansowych pozwalających na spłatę zobowiązania. Z orzeczenia Komisji Lekarskiej Do Spraw [...] wynika natomiast, zdaniem organu II instancji, fakt [...] nie zaś przeciwwskazanie do podjęcia pracy. Minister podniósł również, że na etapie postępowania quasi odwoławczego stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przytoczyła żadnych nowych okoliczności, które mogłoby wpłynąć na zmianę podjętej decyzji, ani nie dołączyła żadnych dowodów wskazujących na pogorszenie się jej sytuacji życiowej. Mając na uwadze powyższe Minister Edukacji Narodowej i Sportu, po ponownym przeanalizowaniu sytuacji na podstawie udostępnionych przez wnioskodawcę dokumentów, postanowił utrzymać w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. Skargę na powyższą decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. S. W jej uzasadnieniu podniosła, że wnioskiem z dnia 10 marca 2003 r. zwróciła się Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o umorzenie kredytu studenckiego w związku z trwałą niezdolnością do pracy. Jest osobą [...] (obecnie jest to trwała częściowa niezdolność do pracy). Nie pobiera renty, jej trudna sytuacja życiowa jeszcze się pogorszyła, gdyż obecnie pozostaje na urlopie wychowawczym i pobiera jedynie zasiłek wychowawczy w wysokości [...] zł. Zdaniem skarżącej w jej sprawie spełnione zostały okoliczności do pozytywnego rozpatrzenia złożonego wniosku o umorzenie spłaty kredytu studenckiego, czyli trwałe inwalidztwo oraz trudna sytuacja życiowa. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 23 stycznia 2003 r. Na skutek reformy sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga, zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), stanowiącego, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stała się przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 §1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż w niej podano. W przedstawionej sprawie procedurę postępowania w sprawie umarzania kredytu studenckiego regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów studenckich i pożyczek studenckich, wysokości kredytu studenckiego i pożyczki studenckiej, warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich oraz wysokości oprocentowania pożyczki i kredytu studenckiego spłacanego przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę (Dz. U. Nr 126, poz. 835, ze zm.), które wydane zostało na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685, ze zm.) Zgodnie z treścią §14 ust. 8 obowiązującego w dniu wydawania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r. umorzeń kredytów studenckich, w sytuacjach określonych w ust. 4 i 7 tego paragrafu, dokonuje Minister Edukacji Narodowej po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich. Komisja, o której mowa, zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich, została powołana przez Ministra Edukacji Narodowej zarządzeniem z dnia 16 września 1998 r. o powołaniu Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, Dz. Urz. MENiS nr 7, poz. 35). Skład Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich określony został w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich, który stanowi, że w skład Komisji wchodzą: 1) dwaj przedstawiciele Ministra Edukacji Narodowej, z których jeden pełni funkcję przewodniczącego, 2) dwaj przedstawiciele Ministra Finansów, 2a) przedstawiciel ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, 3) rektor szkoły wyższej lub wyższej szkoły zawodowej powołany spośród kandyda tów zgłoszonych przez rektorów szkół wyższych i wyższych szkół zawodowych, 4) czterej przedstawiciele studentów powołani spośród kandydatów zgłoszonych przez ogólnopolskie porozumienie samorządów studenckich lub ogólnopolskie organizacje studenckie. Z przepisu tego wynika więc, że Komisja ma działać w ściśle określonym imiennie, dziesięcioosobowym składzie wynikającym z zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 września 1998 r. o powołaniu Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich (Dz. Urz. MEN. Nr 7, poz. 35, ze zm.) aktualizowanym na dzień podjęcia uchwały brzmieniu. Uchwała Komisji zawierająca jej opinię w sprawie umorzenia (w całości lub części) udzielonego kredytu studenckiego, stanowi natomiast podstawę wydania przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w indywidualnej sprawie, decyzji administracyjnej. Przebieg posiedzenia Komisji wraz z wynikiem głosowania nad uchwałą odzwierciedla sporządzany z posiedzenia Komisji protokół. Zgodnie z treścią art. 68 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego protokół musi być sporządzony tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Z protokołu musi jednoznacznie wynikać jakiej treści uchwała była głosowana, w jakiej formie dokonano głosowania oraz jaki był wynik głosowania. Te podstawowe elementy muszą znaleźć się w protokole, bowiem dopiero wtedy można dokonać oceny czy w przeprowadzonym postępowaniu zachowano rygory prawne, co do jego przebiegu, ustalić przebieg samego głosowania i co było przedmiotem głosowania. Biorąc pod uwagę fakt, że stosownie do ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 §1), a kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji (art. 1 §2) szczególnej wagi nabiera kontrola pod tym kątem wówczas, gdy poddane jej jest orzeczenie o charakterze uznaniowym. W takim przypadku kontrola sądu ogranicza się w istocie do oceny, czy zachowane zostały zasady postępowania obowiązujące przed tym organem. Zgodnie natomiast z treścią art. 133 §1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje orzeczenie po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy nadesłanych przez organ administracyjny. Z nadesłanych przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu akt administracyjnych organu I i II instancji, a przede wszystkim z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., którymi organ ten odmówił skarżącej umorzenia kredytu studenckiego wynika, że Minister Edukacji Narodowej oparł swoje rozstrzygnięcia na uchwale Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich z dnia [...] maja 2003 r. Jednakże w nadesłanych aktach administracyjnych sprawy brak jest przedmiotowej uchwały Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich z dnia [...] maja 2003 r. Brak jest również protokołu z posiedzenia tej Komisji z dnia [...] maja 2003 r. Brak jest również jakichkolwiek innych dokumentów potwierdzających fakt odbycia w tym dniu przez Komisję posiedzenia i podjęcia uchwały oraz jej treści. Zasięgnięcie opinii Komisji jest natomiast obligatoryjne na mocy §14 ust. 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r., zaś jej brak skutkuje wadliwością przeprowadzonego postępowania, które mogło mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Nadto braki te uniemożliwiają sądową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 §1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.