I SA/Wa 1401/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. J. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi C. J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 lipca 2012 r. odrzucił skargę C. J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] odmawiającą R. N. i C. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w [...] przy ul. [...], obecnie znajdującej się na terenie [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że zaskarżona decyzja została doręczona działającemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi skarżącego A. D. w dniu 18 maja 2011 r., zaś skarga została nadana w placówce pocztowej w [...]. i jako przesyłka polecona wpłynęła do polskiego operatora publicznego i została zarejestrowana w Węźle Ekspedycyjno-Rozdzielczym w W. w dniu 18 czerwca 2011 r. Tymczasem w świetle art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za równoznaczne z wniesieniem pisma do sądu uważa się oddanie go w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym. Zatem skutki zachowania terminu uzależnione są jedynie od tego, czy pismo zostało oddane w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym. Tym samym nadanie skargi w zagranicznym urzędzie pocztowym należy uznać za wniesioną w dacie zarejestrowania przesyłki w polskiej placówce operatora publicznego i ta data jest decydująca przy obliczaniu terminów i kontroli formalnej w zakresie terminowości wniesienia pisma do sądu. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że skarga wniesiona została z jednodniowym przekroczeniem ustawowego terminu, który bezskutecznie upłynął w dniu 17 czerwca 2011 r. W dniu [...] lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący podał, że nadając przesyłkę poleconą w dniu 10 czerwca 2011 r. w urzędzie pocztowym w [...] był przekonany, iż dokonuje czynności procesowej z należytą starannością, dochowując określonego terminu oraz że nadanie przesyłki w urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Utrudnieniem jest także różnica czasowa pomiędzy strefą czasową w Polsce a w C. wynosząca siedem godzin, która również, zdaniem skarżącego, ma wpływ na rozbieżności w zapisie daty. Zatem, w ocenie skarżącego, wskazane powyżej fakty i okoliczności im towarzyszące czynią wniosek zasadnym, tym bardziej, że powstałe opóźnienie nie zostało przez niego zawinione, bowiem ze złożeniem skargi nie czekał do ostatniego dnia, wręcz przeciwnie wysłał ją wcześniej, by dotarła do sądu we właściwym terminie, zatem podjął działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że merytoryczne rozpoznanie – w świetle przesłanki z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) braku winy w uchybieniu terminu – wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, poprzedzone być musi zbadaniem dopuszczalności tego wniosku. Powinien on bowiem spełniać określone wymogi formalne, w przeciwnym razie – stosownie do art. 88 tej ustawy – podlegać będzie odrzuceniu. Wymogi warunkujące dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu ujęto w art. 86 i art. 87 powołanej ustawy. Zgodnie z tymi przepisami przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może nastąpić w sytuacji, gdy strona nie dokonała tej czynności w terminie bez swojej winy. Zarazem jednak – w myśl art. 87 § 5 powyższej ustawy – po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Z zestawienia wymienionych przepisów wynika, że brak winy w uchybieniu terminu – nawet oczywisty – nie uzasadnia jego przywrócenia, jeżeli minął rok od upływu tego terminu, a rozpoznawany przypadek nie ma charakteru wyjątkowego. Tym samym ustawodawca ochrania utrwalony na skutek upływu czasu, stan powstały w wyniku uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej, zastrzegając, że powrót do sytuacji sprzed upływu tego czasu jest możliwy tylko w przypadku wyjątkowym. Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy strona wnosi o przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia. W takiej bowiem sytuacji, stosownie do art. 87 § 5 powołanej ustawy, przywrócenie terminu jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli Sąd w oparciu o informacje przedstawione przez stronę dojdzie do przekonania, że w sprawie wystąpił przypadek wyjątkowy, może wniosek taki merytorycznie rozpoznać (ustalić czy zostały spełnione inne przesłanki) albo wniosek taki powinien odrzucić jako niedopuszczalny, gdy w sprawie przypadek wyjątkowy nie wystąpił. Ustawodawca nie określa ani nie egzemplifikuje pojęcia "przypadek wyjątkowy". Pozostawia on ocenę w tym zakresie sędziemu, odwołując się do jego bezstronności, doświadczenia oraz poczucia sprawiedliwości, albowiem dynamika procesów, różnorodność występujących w nich stanów faktycznych, a także rozmaitość i nieprzewidywalność zachowań (działań i zaniechań) stron, nie pozwalają na sformułowanie uniwersalnej definicji normatywnej. Tak więc rzeczą sądu meriti, rozpoznającego wniosek o przywrócenie terminu, jest wyważenie – przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności występujących w konkretnej sprawie, a więc zarówno elementów przedmiotowych, jak i podmiotowych – czy argumenty wspierające wniosek są mocniejsze od argumentów przemawiających za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w przepisanym terminie oraz czy moc tych argumentów pozwala na stwierdzenie, że w sprawie zachodzi przypadek, który można uznać za wyjątkowy. Zważywszy jednak, że ustawa nie definiuje pojęcia "przypadek wyjątkowy", ani nie dostarcza w tym zakresie jakichkolwiek wskazówek interpretacyjnych, lecz odwołuje się w pełni do kompetencji sędziego, przeto jego orzeczenie w tym zakresie nabiera charakteru dyskrecjonalnego, opartego na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy. Z uwagi na powyższe Sąd nie oceniał przesłanki braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, bowiem przedstawione argumenty nie zmienią kluczowego dla sprawy faktu, że w sprawie nie można mówić o wyjątkowym przypadku w rozumieniu art. 87 § 5 powołanej ustawy. Tylko bowiem wystąpienie tej okoliczności umożliwiałoby przeanalizowanie kwestii istnienia po stronie skarżącej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd uznał, że przesłanki uzasadniającej zaistnienie "wyjątkowego przypadku" nie można wywodzić z błędnego przekonania, że nadanie przesyłki w zagranicznym urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Jest to okoliczność, którą Sąd powinien rozważyć przy merytorycznej ocenie wniosku o przywrócenie terminu. Jednak w świetle zaprezentowanych wywodów ocena taka w zaistniałym stanie procesowym nie mogła być przeprowadzona. Sąd nie dopatrzył się żadnych wyjątkowych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia. Skoro natomiast w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest niedopuszczalne ze względu na upływ roku od uchybionego terminu. W tej sytuacji niedopuszczalne było analizowanie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, skoro wniosek skarżącego nie spełnia wymogów pozwalających na tego rodzaju analizę. W świetle powyższego Sąd odrzucił wniosek skarżącego w oparciu o art. 88 w zw. z art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.