I SA/Wa 1404/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Ways po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kredytu studenckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] orzekającą o umorzeniu A. L. 50% kredytu studenckiego udzielonego na podstawie umowy o kredyt nr [...] z dnia [...] lutego 2001 zawartej z Bankiem [...] S.A. Oddział w W.. Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że pismem z dnia 12 listopada 2002 r. A. L. zwróciła się do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o umorzenie spłaty kredytu studenckiego. Po uzupełnieniu w dniu 14 stycznia 2003 r. dokumentów dotyczących sytuacji życiowej wnioskodawcy wniosek o umorzenie kredytu został przedstawiony Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich Komisja do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, w skład której wchodzą zarówno przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Gospodarki, jak i przedstawiciele środowiska studenckiego, wydaje opinię w ramach uznania administracyjnego, co nie oznacza dowolności. Komisja, jak i Minister podczas opiniowania i podejmowania decyzji mają na względzie, zgodnie z art. 7 k.p.a., pozostawanie na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w oparciu o interes społeczny i słuszny interes obywateli. W toku postępowania Komisja, opiniując wniosek zgodnie z art. 14 ust. 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów studenckich i pożyczek studenckich, wysokości kredytu studenckiego i pożyczki studenckiej, warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich oraz wysokości oprocentowania pożyczki i kredytu studenckiego spłacanego przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę (Dz. U. Nr 126, poz. 835 ze zm.), opiera się na dokumentach przesłanych przez stronę. Dokumenty te powinny obrazować trudną sytuację życiową wnioskodawcy, uniemożliwiającą lub w znacznym stopniu ograniczającą możliwość spłaty kredytu. Na trudną sytuację składa się, nie tylko sytuacja materialna kredytobiorcy ale również jego sytuacja życiowa, w szczególności zdarzenia losowe, które powodują nagłe pogorszenie sytuacji bytowej kredytobiorcy. W trakcie opiniowania wniosku przez Komisję i wydawania decyzji przez Ministra, istotna była kwestia obciążania Funduszu Pożyczek poczynionych Kredytów Studenckich. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach studenckich kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685) podstawowym zadaniem Funduszu jest udzielanie pożyczek studenckich, natomiast każdorazowe umorzenie kredytu studenckiego powoduje zmniejszenie możliwości udzielenia nowych kredytów. Wnioskodawca wskazał i udokumentował pozostawanie w trudnej sytuacji życiowej, będącej wynikiem choroby, a w konsekwencji zaliczenia wnioskodawcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ograniczone możliwości podjęcia pracy i konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z leczeniem wpłynęły na trudną sytuację życiową i materialną wnioskodawcy. W związku z powyższym Minister Edukacji Narodowej i Sportu dokonał umorzenia spłaty kredytu studenckiego w wysokości 50%, co zostało wyrażone w decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...]. W dniu 25 czerwca 2003 r. A. L. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Rozpoznawszy wniosek A. L. organ stwierdził, że na etapie postępowania quasi odwoławczego stan faktyczny nie uległ zmianie. Strona do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dołączyła dowodów wskazujących na zmianę sytuacji życiowej, a w szczególności na jej pogorszenie. We wniosku z dnia 25 czerwca 2003 r. strona wniosła o całkowite umorzenie kredytu. Minister Edukacji Narodowej i Sportu uznał powyższy wniosek za bezzasadny, gdyż zgodnie z § 14 ust. 4 i 8 powołanego rozporządzenia Minister podejmuje decyzję o pełnym umorzeniu kredytu studenckiego, w przypadku gdy kredytobiorca udokumentuje trwałą, całkowitą niezdolność do pracy na podstawie dokumentu wydanego zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 123, poz. 776 ze zm.) lub innych orzeczeń traktowanych na równi z tym orzeczeniem. W trakcie prowadzonego postępowania, wnioskodawca przedstawił jedynie dokument potwierdzający umiarkowany stopień niepełnosprawności, czyli częściową niezdolność do pracy. Wobec braku podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. L. podnosząc, iż jest po dwóch operacjach kręgosłupa i oczekuje na trzecią operację, do czasu aż jej organizm wzmocni się na tyle, że operacja nie będzie stanowiła zagrożenia dla jej życia. W związku z tym nie jest zdolna do podjęcia żadnej pracy. Ponadto skarżąca podała, że nie składała wniosku o całkowite umorzenie kredytu, gdyż spłaciła 13 rat. Od miesiąca maja 2002 r. jej stan zdrowia się pogorszył, a w styczniu 2003 r. przeszła operację. Od tego czasu do chwili obecnej ponosi dodatkowe koszty związane z leczeniem i dojazdem na rehabilitację, co ogranicza możliwości pozostałej spłaty kredytu (tj. 9 rat), a Komisja umorzyła tylko 50% kwoty pozostałej do spłaty. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż zostały podane w skardze. Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązkiem organów administracji publicznej jest zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, tak aby móc ustalić stan faktyczny sprawy. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji załatwia sprawy przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Natomiast decyzja administracyjna jest wydawana w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach postępowania administracyjnego. Ponadto sama decyzja administracyjna powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, a więc winna zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - art. 107 § 3 k.p.a. Jak wynika z treści uzasadnień decyzji wydanych przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w niniejszej sprawie, A. L. pismem z dnia 12 listopada 2002 r. wystąpiła o umorzenie spłaty kredytu studenckiego. W dniu 14 stycznia 2003 r. skarżąca uzupełniła dokumentację dotyczącą jej sytuacji życiowej. Jednakże w aktach administracyjnych sprawy brak jest przedmiotowego pisma z dnia 12 listopada 2002 r. Ponadto, poza kopią wniosku o umorzenie spłaty kredytu studenckiego z dnia 2 stycznia 2003 r. (niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem), brak jest w tych aktach jakichkolwiek dokumentów pochodzących od strony, świadczących o jest sytuacji życiowej, a w szczególności o stanie zdrowia oraz sytuacji materialnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ogólnikowo podał argumenty, z powodu, których tylko w części rozpatrzył pozytywnie wniosek skarżącej. Podniósł, iż "wnioskodawca wykazał i udokumentował pozostawanie w trudnej sytuacji życiowej, będącej wynikiem choroby, a w konsekwencji zaliczenia wnioskodawcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ograniczone możliwości podjęcia pracy i konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z leczeniem obrazuje trudną sytuacje życiową i materialną wnioskodawcy". Powyższe stwierdzenia nie mają jakiegokolwiek oparcia w materiale dowodowym, gdyż w aktach brak jest stosownego orzeczenia stwierdzającego odpowiedni stopień i charakter niepełnosprawności wnioskodawczyni, a orzeczenie to powinno mieć kluczowe znaczenie dla rozpoznania wniosku skarżącej. Uchybienie ww. rygorom uniemożliwia sądową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, co powoduje, iż decyzji tych nie można uznać za wydanych zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. Reasumując stwierdzić należy, że wymienione braki w wyjaśnieniu sprawy powodują, że jej rozstrzygniecie nastąpiło z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 oraz 107 k.p.a., zaś uchybienie tym przepisom pozostaje w związku z treścią zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, co powoduje ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono o niewykonalności zaskarżonej decyzji.