I SA/Wa 1404/10

WyrokWSA w Warszawie2011-03-24

Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Elżbieta Lenart, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości przez gminę na podstawie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. jest prawidłowa, gdy przedsiębiorstwo państwowe nie wykazało tytułu prawnego do zarządu nieruchomością na dzień wejścia w życie ustawy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe należące do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego na dzień 27 maja 1990 r. i w związku z tym z mocy prawa stała się mieniem komunalnym gminy. Brak było prawnego tytułu przedsiębiorstwa państwowego do zarządu nieruchomością, co wykluczało wyłączenie jej spod komunalizacji. Decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz decyzja Wojewody zostały wydane zgodnie z prawem.
Stan faktyczny
P. S.A. wniosła o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C. Wojewoda wszczął postępowanie dotyczące stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez Gminę C. z mocy prawa na dzień 27 maja 1990 r. Decyzją Wojewody stwierdzono nabycie własności przez gminę, którą utrzymała w mocy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa. P. S.A. zaskarżyła decyzję, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie prawa materialnego oraz proceduralnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2009 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. w W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...]grudnia 2009 r., nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę C. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha – utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Z wniosku P. S.A. Odział [...] w K. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez P., prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Zawiadomieniem z dnia 12 grudnia 2008 r. Wojewoda [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa opisanej wyżej nieruchomości przez Gminę C. - w trybie przepisów art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Z uwagi na fakt, iż postępowanie komunalizacyjne, mające na celu ustalenie właściciela nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r., ma charakter zagadnienia wstępnego dla postępowania uwłaszczeniowego - postępowanie uwłaszczeniowe zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania komunalizacyjnego. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę C. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w T. z siedzibą w T. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że w dacie 27 maja 1990 r. [...] nie legitymowały się dokumentem potwierdzającym prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości wydanym w formie przewidzianej prawem, gdyż decyzje Naczelnika Gminy w C. z dnia [...] grudnia 1982 r. o wywłaszczeniu nieruchomości nie stanowią o ustanowieniu zarządu. Ponadto ustalił, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa i nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego - tym samym należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i spełniała przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W związku z tym Wojewoda uznał, że przedmiotowa nieruchomość podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz Gminy C. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniosły P. S.A. w W. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazały, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił, do jakiego organu administracji należała sporna nieruchomość. Nie uwzględnił skutków art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464.) oraz odmówił waloru dowodowego znajdującym się w aktach sprawy decyzjom Naczelnika Gminy C. o wywłaszczeniu spornej nieruchomości. Dodały, że komunalizacji z mocy prawa przeczą też przepisy ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. Po rozpoznaniu odwołania, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę C. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Komisja podniosła, że postępowanie uwłaszczeniowe, wnioskowane przez skarżącego, jest prowadzone na podstawie art. art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP., przy czym art. 34 a został dodany nowelizacją z dnia 25 maja 2003 roku. Z okoliczności tej wynika, że postępowanie to toczy się na podstawie przepisów, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 roku. Ten stan rzeczy stał się powodem dla którego Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 roku stwierdził, iż art. 34 a nie odnosi się do komunalizacji z mocy prawa określonej w art. 5 ust 1 ustawy "komunalizacyjnej". Decyzje komunalizacyjne - wydane na podstawie w/w przepisu - mają charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzają jedynie nabycie własności przez właściwą gminę, które nastąpiło z dniem 27 maja 1990 roku tj. z dniem wejścia w życie ustawy "komunalizacyjnej". W tym stanie rzeczy postępowanie uwłaszczeniowe prowadzone w trybie ustawy o komercjalizacji, nie może eliminować komunalizacji z mocy prawa, tym bardziej, że przesłanki postępowania uwłaszczeniowego określone w art. 34 wskazują na brak - po stronie P. - tytułu prawnego do uwłaszczanej nieruchomości. Komisja stwierdziła, iż z dokonanych ustaleń wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie państwowe (ogólnonarodowe). Użytkownikiem tego mienia były P., które nie przedstawiły jednak decyzji o ustanowieniu prawa zarządu nad użytkowaną nieruchomością. Tymczasem wyłączeniu z komunalizacji podlega mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. znajdowało się pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Do jednostek tych należały przedsiębiorstwa państwowe, które uzyskiwały prawo zarządu na podstawie decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lub na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy nabycia nieruchomości - wydanymi w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99), a wcześniej na podstawie decyzji o oddanie nieruchomości w użytkowanie na zasadzie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ( Dz. U. z 1961 r. nr 32, poz. 159), które następnie przeszło w zarząd. W orzecznictwie NSA rygorystycznie stosowana jest wykładnia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., która nakazuje przyjmować, że dla stwierdzenia zarządu nieruchomością przez jednostkę podległą ministrowi niezbędna jest decyzja o ustanowieniu zarządu na jej rzecz albo stosowna umowa cywilna. Gdy żadnego z tych dokumentów nie ma – nieruchomość podlega komunalizacji. Ponieważ P. nie wykazały tytułu prawnego do spornego mienia – Komisja nie mogła podzielić ich poglądu, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie P. Komisja podkreśliła też, że skarżące P. nie powołują się na żadne inne źródła swego ewentualnego prawa do przedmiotowego gruntu poza władaniem. Tymczasem zaś obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy "komunalizacyjnej" ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 roku o przedsiębiorstwie państwowym "PKP." sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez P., natomiast z jej ogólnych przepisów (art. 16), nie wynikały żadne uprawnienia do konkretnie określonych działek, o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło się znaleźć tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania, czy zarządu. Również wpisy hipoteczne i wpisy ewidencyjne np. władający: Dyrekcja Okręgowa P., oddają jedynie stan faktyczny, który nie jest oparty o podstawę prawną formalnie określającą prawo P. do określonego gruntu. Ponadto przedsiębiorstwo państwowe P., choć ma ogólnokrajowy zasięg działania i jest nadzorowane przez właściwego ministra, nie zostało objęte wykazem przedsiębiorstw państwowych, których mienie nie podlega komunalizacji. Dlatego też mienie będące tylko w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P., nie podlega wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa i nie ma zastosowania do tego przedsiębiorstwa art. 11 ust. 1 w/w ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – ponieważ wykonywanie funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, a zadania z zakresu obronności mogą wykonywać praktycznie wszystkie przedsiębiorstwa. Podsumowując Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że przedmiotowa nieruchomość nie podlegała wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa, stanowiła przed dniem 27 maja 1990 r. mienie ogólnonarodowe i należała wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.). Wobec tego Wojewoda prawidłowo stwierdził, że stała się ona z dniem 27 maja 1990 r. mieniem komunalnym gminy C. Na poparcie swojej argumentacji przytoczyła też szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. S. A. w W., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, to jest: – błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191) w związku z art. 34 Kodeksu cywilnego (k.c. Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, w brzmieniu ustalonym przed dniem 27 maja 1990 r.), polegającą na błędnym przyjęciu, iż przedmiotowe grunty należały do terenowych organów administracji stopnia podstawowego, skoro nie znajdowały się w zarządzie P., jako państwowej osoby prawnej, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, prowadząc do komunalizacji przedmiotowego gruntu na rzecz gminy C., – niezastosowanie art. 34 i art. 34a powoływanej wyżej ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskiej Koleje Państwowe" (określana dalej jako "ustawa o komercjalizacji PKP"). Przepisy te zawierają bezwzględną przesłankę wyłączającą komunalizację z mocy prawa i pomimo iż znajdują się poza ogólnym aktem prawnym określającym przesłanki komunalizacji, to stanowią niezbędny element normy prawnej, której treść organ powinien zrekonstruować i zastosować, – art. 1 ust. 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne wyznaczenie zakresu sprawy indywidualnej, co skutkowało nieprawidłowym określeniem przesłanek wydania przedmiotowej decyzji, a co za tym idzie, miało istotny wpływ na wynik postępowania. Z powyższego błędnego przyjęcia przesłanek decyzji wyniknęło dalsze naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: – art. 7 i 77 kpa, a to przede wszystkim poprzez przeprowadzenie dowodów nieadekwatnych wobec przedmiotu sprawy indywidualnej, jak również poprzez naruszenie zasady oficjalizmu w zbieraniu dowodów i przeniesienie ciężaru dowodu istotnych w sprawie okoliczności na stronę postępowania, co jest wyrazem zasady prawdy formalnej, która w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania. Powyższe naruszenia przepisów postępowania również miały wpływ na wynik sprawy. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ten akt decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Dodała, że działania organu zmierzające do wykazania istnienia przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nie mogą ograniczać się tylko i wyłącznie do ustalenia istnienia przesłanek negatywnych uniemożliwiających uwłaszczenie danej nieruchomości w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Interpretacja ww. art. dokonana przez organ zmierza do wykazania, iż brak spełnienia przesłanek do uwłaszczenia danego mienia powoduje, że mienie to niejako automatycznie podlega komunalizacji. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdzającą nabycie przez Gminę C. z mocy prawa własności nieruchomości. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie prawidłowo stwierdziły, iż komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna, która potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, ma charakter deklaratoryjny. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, że mienie ogólnonarodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1-3, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnonarodowym, a zatem, jeżeli przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny, komunalizacja nie następuje. Decydujące znaczenie mają dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy - tj. 27 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy z 1985 r., zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany. Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami, państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z 1985 r. - w myśl art. 87 ust. 1 - przekształcało się w prawo zarządu. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Tak więc brak jest podstaw do przyjęcia, jak twierdzi skarżący, że nieruchomość nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, gdyż należała do P. Zgodnie z punktem 1 uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r., W 13/91 (OTK 1992, nr 2, poz. 37), termin normatywny "należące do" użyty w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze. zm.), w odniesieniu do nieruchomości stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe) będących w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych oznacza w tym przepisie, że przedsiębiorstwa te wykonywały w stosunku do tych nieruchomości różnego rodzaju uprawnienia o charakterze cywilnoprawnym, co nie wyłącza, że grunty będące w zarządzie przedsiębiorstw państwowych (nie stanowiące ich własności) z punktu widzenia uprawnień administracyjnych charakterze władczym "należały" do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które wykonywały uprawnienia władcze w stosunku do wymienionych wyżej gruntów. Z akt administracyjnych wynika, że przedmiotowe działki gruntu stanowiły bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa - na podstawie dwóch decyzji Naczelnika Gminy w C. z dnia [...] grudnia 1982 r. o wywłaszczeniu nieruchomości - oraz należały wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Oznacza to - przy braku przesłanek wyłączeniowych - że stały się z tym dniem z mocy prawa mieniem Gminy i utraciły charakter mienia ogólnonarodowego (państwowego). Strona skarżąca wywodzi prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości z powszechnie obowiązujących aktów normatywnych, lecz nie wskazała konkretnego przepisu prawa, z którego ten tytuł miałby wynikać. Z całości materiału dowodowego nie wynika, aby P. przysługiwały prawa do przedmiotowych działek gruntu. Jak wskazano wyżej na dzień 27 maja 1990 roku przedmiotowe działki stanowiły własność Skarbu Państwa oraz znajdowały się we władaniu P., jednakże bez tytułu prawnego w formie prawem przewidzianej. P. nie przedłożyło żadnego dokumentu z którego wynikałoby prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości według stanu na dzień 27 maja 1990 roku. Oznacza to, że P. nie może wylegitymować się dokumentem potwierdzającym jej prawo zarządu nieruchomością . Mając na uwadze znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty dotyczące nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, brak dokumentu, który wskazywałby tytuł prawny P. do władania tą nieruchomością, przy istnieniu specjalnych możliwości ustanowionych aktami prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisami szczególnymi, należy uznać, że stronie skarżącej nie przysługiwał żaden prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości objętej skargą. Brak po stronie P. tytułu prawnorzeczowego do spornego gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. i tym samym podlega komunalizacji z mocy prawa. W niniejszej sprawie nie miał zastosowanie także art. 11 ust.1 pkt. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - wyłączający spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Otóż po pierwsze, określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym - to jest posiadanie określonego tytułu prawnego (którego P. do przedmiotowej nieruchomości nie miało), a po drugie przedsiębiorstwo takie winno być umieszczone w wykazie określonym przez Radę Ministrów zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy. W wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 15, poz. 301) nie zostało ujęte przedsiębiorstwo państwowe P. Strona skarżąca wywodzi prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości z powszechnie obowiązujących aktów normatywnych, lecz nie wskazała konkretnego przepisu prawa, z którego ten tytuł miałby wynikać. Powoływała się na ustawę z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie PKP (Dz. U. Nr 26 poz. 138) - z której wyprowadziła wniosek, iż przedmiotowa nieruchomość pozostaje w zarządzie P. Należy stwierdzić, że przytoczony wyżej argument jest chybiony. Przepisy te, jako normy powszechnie obowiązującego prawa, mają charakter abstrakcyjny i nie odnoszą się do konkretnie oznaczonej nieruchomości. Z tych ogólnych norm ustawowych nie można wyprowadzić prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika, że nieruchomość ta stanowiła składnik wydzielonej części mienia ogólnonarodowego nabyty przez przedsiębiorstwo P. w toku jego działalności. Określone prawo do nieruchomości państwowej takie jak zarząd, użytkowanie, czy użytkowanie wieczyste w myśl przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. kreowane było w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji), bądź cywilnoprawnego (umowy). Mając na uwadze znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty dotyczące nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, brak tytułu prawnego dla P. do władania tą nieruchomością w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., przy istnieniu specjalnych możliwości ustanowionych aktami prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisami szczególnymi, należy uznać, że stronie skarżącej nie przysługiwał żaden prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości objętej skargą i nie miał zastosowania art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - a zatem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] są zgodne z prawem. Powyższe stanowisko jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego - vide wyrok NSA z dnia 14 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1259/05, wyrok NSA z dnia 15 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1456/06. Podsumowując Sąd uznał, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, a podjętą decyzję uzasadniła w sposób wyczerpujący i jasny, odnosząc się do wszystkich podniesionych kwestii. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło