I SA/Wa 1405/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi B. P. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 241/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz B. P. sumę pieniężną w kwocie 3000 ( trzy tysiące) złotych ; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 7 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 241/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wpłynęły oraz wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu do organu w dniu 25 stycznia 2018 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 26 marca 2018 r. Następnie prawomocnym wyrokiem z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1131/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł za niewykonanie wyroku z 7 listopada 2017 r. oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismami z [...] marca 2019 r. i z [...] kwietnia 2019 r. B. P. wezwała organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 241/17. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą 9 czerwca 2019 r., B. P. zarzuciła Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 7 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 241/17 i wniosła o nałożenie kolejnej grzywny oraz przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 154 § 4 i 5 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi podniosła, że pomimo wyroku wymierzającego grzywnę oraz dwóch wezwań organ nie wydał decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Ostatnie czynności w sprawie podjęto [...] czerwca 2019 r., kiedy organ zwrócił się do szeregu instytucji o udzielenie informacji oraz nadesłanie dokumentów. Na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. skarżąca wniosła o zwrot kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 7 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 241/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 25 stycznia 2018 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 26 marca 2018 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1131/18 ukarał organ grzywną wysokości 1000 zł. Skarżąca ponownie wezwała Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 241/17. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 7 listopada 2017 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżącej Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 241/17, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Z akt administracyjnych wynika, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 13 grudnia 2018 r., wymierzającego grzywnę w kwocie 1000 zł, podejmował czynności mające na celu rozpoznanie sprawy w dniu [...] kwietnia 2019 r. oraz w dniu [...] czerwca 2019 r. (po wniesieniu przedmiotowej skargi). Sąd oceniając charakter bezczynności Prezydenta wziął pod uwagę z jednej strony podejmowanie przez organ ww. czynności, zaś z drugiej strony miał na względzie czas przekroczenia terminu do załatwienia sprawy odszkodowawczej i terminu wyznaczonego w wyroku z 7 listopada 2017 r. oraz zapadły uprzednio w sprawie wyrok w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu. Z uwagi na powyższe bezczynność organu w wykonaniu przedmiotowego wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Odnośnie zawartego w skardze żądania przyznania zadośćuczynienia od organu na podstawie art. 154 § 4 i § 5 p.p.s.a. wskazać należy, że nie mogło ono zasługiwać na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z brzmieniem powołanych przepisów osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Z ww. przepisów wynika, że skarżąca może dochodzić odszkodowania wyłącznie przed sądem powszechnym. Sąd uznał jednak za zasadne przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Skutkowało to przyznaniem skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 3000 zł. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił przede wszystkim długotrwałość postępowania odszkodowawczego zainicjowanego ponad 14 lat temu, okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności organu oraz okoliczność, że Prezydent nie podjął skutecznych czynności prowadzących do zakończenia postępowania. Z tych względów, jak też mając na uwadze kompensacyjną funkcję tego środka prawnego, nie będącego jednakże świadczeniem ściśle odszkodowawczym, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w 3000 zł. Wynikające z tego tytułu obciążenie finansowe organu, w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (5000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno wypełnić także funkcję dyscyplinującą Prezydenta [...] do zakończenia zawisłego przed nim postępowania o ustalenie odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.