I SA/Wa 1406/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia 1. zwolnić skarżącego z opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1406/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. B. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Wnioskiem - złożonym na urzędowym formularzu - z dnia 16 stycznia 2012 r. J.B. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, w tym opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca przedstawił swoją sytuację majątkową wyjaśniając, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Gospodarstwo rolne, z którego się utrzymuje wymaga dużych nakładów wynikających z przebywania skarżącego czasowo w innym miejscu (leczenie psychiatryczne). Skutkuje to zwiększeniem wydatków skarżącego o charakterze doraźnym i brakiem części dochodów (sprzedaż mleka). Z przedstawionego wykazu przychodów i wydatków w roku gospodarczym 2010 wynika, że dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego wyniósł [...] zł, z tytułu dotacji unijnych - [...] zł, z otrzymywanej renty - [...] zł. Deklarowane koszty poniesione przez skarżącego wynosiły ok. [...] zł. Wnioskodawca posiada grunty rolne o powierzchni [...] ha (w tym [...] ha dzierżawione od gminy), las o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m², a także [...] maszyn rolniczych o wartości szacunkowej około [...] zł. Wnioskodawca nie posiada oszczędności poza środkami na niezbędne utrzymanie (prowadzenie prac gospodarczych). Łączne deklarowane zadłużenie wnioskodawcy wynosi [...] zł. Powyższy wniosek został rozpoznany - wydanym przez referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - postanowieniem z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1406/11, którym zwolniono skarżącego z opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem oraz oddalono wniosek o prawo pomocy w pozostałej części. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że nieuwzględnienie wniosku skarżącego w całości jest spowodowane uznaniem, iż jego sytuacja finansowa, ustalona na podstawie złożonego formularza PPF i zawartych w nim oświadczeń nie odpowiada wskazanej wyżej przesłance, zakładającej niemożność poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania. Ocena ta została oparta na ustaleniu, że na obecnym etapie sprawy pełne koszty postępowania, do których Sygn. akt I SA/Wa 1406/11 uiszczenia jest zobowiązany skarżący, pozostają częściowo w granicach możliwości finansowych wnioskodawcy, gdyż na skarżącym ciąży aktualnie obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzone uzasadnienie wyroku oddalającego skargę (kwota 100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej, który kształtuje się również na poziomie 100 zł. Przy czym kwota w powyższej wysokości była możliwa do uiszczenia przez skarżącego tytułem wpisu od skargi na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]. W obecnej sprawie, wynikającej z przedmiotowego wniosku, koszty sądowe łączące się ze wszczęciem postępowania kasacyjnego (złożeniem skargi kasacyjnej) - wyłączając obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej - odpowiadają wysokości dotychczasowej partycypacji skarżącego w postępowaniu przed Sądem I instancji. Niewątpliwie, dochody gospodarstwa rolnego z powodu długiej w nim nieobecności skarżącego pozostają niższe od zakładanej przez wnioskodawcę średniej dochodowości tego gospodarstwa, niemniej z przedstawionych wyjaśnień wynika, że dochody strony, na które składają się tak bezpośrednie przychody z działalności rolniczej, jak i dotacje unijne oraz otrzymywane świadczenie rentowe mogą zostać obciążone w granicach koniecznego utrzymania wnioskodawcy wymienionymi wyżej kosztami wpisu od skargi kasacyjnej. Zatem zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem jest pochodną przyjętych w sprawie ustaleń zakładających, że możliwości finansowe skarżącego pozwalają mu na pokrycie jednorazowo kosztów postępowania w kwocie nie wyższej niż 100 zł. Wobec tego, że w prowadzonej sprawie obowiązek uiszczenia tejże opłaty nałożył się czasowo na wymóg uiszczenia przez wnioskodawcę wpisu od skargi kasacyjnej, zachodzi konieczność zwolnienia skarżącego z jednego z powyżej wskazanych obciążeń, by nie przekraczało ono wyznaczonej wyżej wysokości maksymalnej. Na powyższe postanowienie wnioskodawca złożył - w ustawowym terminie -sprzeciw, w treści którego wskazał, że postanowienie to zostało wydane na podstawie nieaktualnego oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym i źródłach dochodu. Jednocześnie podał, że miał możność uiszczenia kwoty 100 zł od całej sprawy, a więc obecnie powinien być zwolniony od kosztów sądowych. Ponadto skarżący wskazał, iż kwota jego zadłużenia powiększyła się. Nadto wskazał, że z sytuacji posiadania przez niego pełnomocnika z wyboru nie można wyprowadzać wniosku o zapłacie przez skarżącego pełnomocnikowi wynagrodzenia, gdyż sprawa ewentualnej zapłaty jest kwestą umowy między zlecającym a adwokatem i może nastąpić w terminie późniejszym (skarżący ma dług u adwokatów). Sygn. akt I SA/Wa 1406/11 Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 22 marca 2012 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie: odpisów wszystkich zeznań podatkowych skarżącego z ostatnich dwóch lat, wyciągu ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia o posiadanych przez wnioskodawcę pojazdach mechanicznych (podanie ich marki, modelu, roku produkcji), wskazania wysokości dopłat bezpośrednich uzyskiwanych z funduszy Unii Europejskiej w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość tych dopłat, odcinka renty lub innego dokumentu potwierdzającego jej wysokość oraz dokumentów lub oświadczenia o wysokości miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym wnioskodawcy. W zakreślonym terminie wnioskodawca przedłożył - za wyjątkiem dokumentu wskazującego dopłaty z funduszy Unii Europejskiej za 2011 r. gdyż termin do wydania decyzji w tej sprawie jest wyznaczony do dnia [...] kwietnia 2012 r. - żądane dokumenty, z których wynika m. in., że skarżący posiada częściowo niesprawne maszyny rolnicze oraz ciągniki wyprodukowane w latach 80 i 90 tego wieku, a także ciągnik z 2010 r. Z kserokopii wyciągu z rachunku bankowego za okres [...] stycznia 2012 r. do [...] marca 2012 r. wynika, iż saldo końcowe wynosiło [...] zł. Ponadto skarżący podał, że ponosi opłaty za wszystkie doprowadzone do nieruchomości przy ul. [...] media wobec nieskuteczności aktu darowizny R. B. części tej nieruchomości (średnio [...] zł miesięcznie za energię elektryczną, i [...] zł średnio miesięcznie za wodę). Natomiast własne koszty utrzymania oraz koszty utrzymania gospodarstwo rolnego są w wysokości wcześniej deklarowanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania Sygn. akt I SA/Wa 1406/11 koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Podkreślić bowiem należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego w tym opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku. Mając jednak na uwadze wykazaną sytuację materialną skarżącego, nie ma obecnie uzasadnionych podstaw do uznania za zasadny w całości wniosek skarżącego. W ocenie Sądu J. B. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Przeciwnie, z nadesłanych przez niego dokumentów wynika, że poniesienie części kosztów sądowych leży w zakresie jego możliwości finansowych. Podnieść należy, że skarżący jest właścicielem znacznego gospodarstwa rolnego przynoszącego wg oświadczenia roczny dochód na poziomie [...] zł. Uzyskuje on ponadto dodatkowe środki finansowe w postaci dopłat z funduszy Unii Europejskiej - w 2010 r. była to kwota [...] zł oraz posiada regularne źródło dochodów w postaci renty w kwocie [...] złotych miesięcznie. Wprawdzie skarżący wskazuje na wydatki jakie ponosić musi w związku z własnym utrzymaniem oraz prowadzoną działalnością rolniczą w wysokości [...] zł rocznie, niemniej mimo powyższych obciążeń nie można przyjąć, że jest on osobą na tyle ubogą, że poniesienie choćby części kosztów procesu w pełnej wysokości może stanowić zagrożenie dla jego ekonomicznej egzystencji - co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Powyższe potwierdza fakt, iż skarżący był w stanie uiścić 100 zł tytułem wpisu od skargi. Ponadto z analizy dokumentów nadesłanych przez skarżącego wynika, że mimo deklarowanego ubóstwa jest on w stanie zabezpieczyć na własne potrzeby środki finansowe nawet w znacznych kwotach. Potwierdza to między innymi wyciąg z rachunku bankowego, wskazujący na zgromadzone na nim na dzień [...] kwietnia 2012r. środki w kwocie [...] zł. Wprawdzie kwota ta ma stanowić zabezpieczenie przyszłych wydatków, jednakże te mające wystąpić w przyszłości wydatki nie mogą, mieć pierwszeństwa przed kosztami obecnie prowadzonego procesu sądowego - Sygn. akt I SA/Wa 1406/11 - tym bardziej, że skarżący uzyska w najbliższym czasie dodatkowe środki finansowe wypłacone mu w ramach dopłat bezpośrednich z funduszy Unii Europejskiej za 2011 r. Brak jest zatem usprawiedliwionych podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.