I SA/Wa 1408/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Monika Nowicka Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę. Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], orzekającą o nabyciu przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości przeznaczonej pod budowę pasów drogowych autostrady [...], położonej w Gminie K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Powiatu [...] oraz ustalającą odszkodowanie za przejętą nieruchomość w wysokości [...] zł. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) przeznaczone na pasy drogowe nieruchomości, stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego, stają się własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi dotycząca tych nieruchomości stała się ostateczna. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. za nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jednostkom samorządu terytorialnego przysługuje odszkodowanie ustalone według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Odnosząc się do kwestii odszkodowania organ przywołał przepis art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., który stanowi, iż wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, przy czym wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi. Pojęcie odszkodowania w rozumieniu przepisów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości wiąże się ściśle z utratą lub ograniczeniem prawa rzeczowego do nieruchomości, natomiast sposób ustalenia wysokości odszkodowania określony w tych normach uzasadnia stwierdzenie, że w odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości zawiera się element utraty wartości gruntu i jego części składowych. W myśl ww. art. 18 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustalana jest według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Przez stan nieruchomości w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno stan prawny, tj. rodzaj prawa przysługującego do nieruchomości i jego obciążenia, jak również stan faktyczny, w jakim znajduje się wywłaszczana nieruchomość, a więc m.in. jej położenie, rodzaj użytków oraz sposób zagospodarowania nieruchomości, zabudowania i naniesienia oraz ich funkcje użytkowe. Bezspornym jest, iż w przedmiotowej sprawie, w dniu wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...], zmienionej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1999 r. nr [...], ustalającej lokalizację budowy autostrady płatnej [...] na odcinku od km 426-000 (rejon ul. [...] w K.) do km 541+960 (granica wschodnia województwa [...]), na obszarze miasta K. oraz gmin: W., K. i N., nieruchomość położona w gminie K., obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiła własność Powiatu [...]. Na nieruchomości tej urządzona była droga powiatowa. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) przez "drogę" rozumie się budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Powyższe wskazuje, iż urządzona na nieruchomości droga jest elementem składowym gruntu. Dla potrzeb ustalenia odszkodowania w dniu 26 września 2007 r. został sporządzony operat szacunkowy określający łączną wartość prawa własności przedmiotowej nieruchomości, w tym wartość drogi asfaltowej, na łączną kwotę [...] zł. Z uwagi na upływ terminu ważności operatu szacunkowego, Wojewoda [...] przy piśmie z dnia 13 lutego 2009 r. nadesłał potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego A.J.. W ocenie organu, analiza powyższego operatu wskazuje, iż został on sporządzony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatów szacunkowych (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). W niniejszej sprawie biegły rzeczoznawca stwierdził, iż na rynku lokalnym nie dochodziło do transakcji kupna-sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntów niezabudowanych i brakuje danych porównawczych dla oszacowania wartości tego prawa metodą porównywania parami, jak również danych do określenia relacji między cenami nieruchomości jako przedmiotu prawa użytkowania wieczystego a cenami nieruchomości jako prawa własności. Z tego powodu wartość nieruchomości gruntowej jako przedmiotu prawa użytkowania wieczystego określona została na podstawie wzoru z § 29 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Grunt oszacowano w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej. Rzeczoznawca majątkowy dokonał analizy 14 transakcji sprzedaży nieruchomości położonych na rynku lokalnym obejmującym miejscowości Z., K. B., T., Z., P. i S., z przeznaczeniem pod drogi publiczne, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wycenę (lata 2006-2007). Z uwagi na fakt, iż na przedmiotowej nieruchomości znajduje się budowla, w postaci drogi asfaltowej, w operacie oszacowano również jej wartość z uwzględnieniem stopnia zużycia, co jest zgodne z brzmieniem art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl bowiem art. 135 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, gdyż tego rodzaju nieruchomości nie występują w obrocie, określa się jej wartość odtworzeniową. Przy określaniu wartości odtworzeniowej nieruchomości, oddzielnie określa się wartość gruntu i oddzielnie wartość jego części składowych. Po dokonaniu analizy operatu szacunkowego z dnia 26 września 2007 r. organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że odszkodowanie zostało ustalone nieprawidłowo. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury, w części w jakiej utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] ustalającą odszkodowanie, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w W. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w zaskarżonej części. Skarżący zarzucił naruszenie art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez orzeczenie odszkodowania również za części składowe przejmowanej nieruchomości, w sytuacji kiedy droga powiatowa pozostanie do celów komunikacyjnych, a inwestor dodatkowo poprawi jej standard. W ocenie skarżącej, skoro droga nie ulega likwidacji, powiat nie ponosi żadnej szkody. Skarżący uważa, że zobowiązanie go do odszkodowania powinno sprowadzać się tylko do odszkodowania za grunt, który stał się własnością Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł ojej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Wynika z materiału dokumentacyjnego, że Skarb Państwa nabył z mocy art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przekazywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 872 ze zm.), działką nr [...], stanowiącą własność Powiatu [...], położoną w Gminie K., obręb T.. Działka ta przeznaczona jest pod budowę pasów drogowych autostrady [...] w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...], zmienionej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1998 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Za takie nieruchomości, zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., jednostkom samorządu terytorialnego przysługuje odszkodowanie ustalone według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Jedną z zasad ustalenia odszkodowania obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości jest zasada zapisana w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), według której odszkodowanie ma odpowiadać wartości wywłaszczonej nieruchomości lub wartości innego prawa rzeczowego. Odszkodowanie to powstaje z mocy samego prawa jako skutek utraty prawa własności przez wywłaszczonego. Uszczerbek majątkowy jaki winno zrekompensować wywłaszczonemu odszkodowanie wynika z samego faktu utraty wywłaszczonego prawa. Odszkodowanie to nie sprowadza się do pokrycia szkody jaka powstała na skutek utraty prawa własności ale za samą utratę prawa własności nieruchomości. Art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. określa kryteria, według których następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Te kryteria to: 1) stan nieruchomości istniejący w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, 2) wartość tej nieruchomości ustala się na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Objęte zaskarżoną decyzją odszkodowanie dotyczy działki nr [...] w obrębie [...]. Działka położona jest na terenach użytkowanych jako pas drogowy i stanowi teren użytkowany jako droga lokalna. Tak więc wywłaszczeniu podlega działka stanowiąca drogę. Zatem Powiat [...] utracił wskutek tego wywłaszczenia prawo własności drogi, a nie tylko prawo własności do gruntu stanowiącego działkę nr [...]. Dlatego odszkodowanie prawidłowo ustalone obejmuje i wartość gruntu i wartość urządzeń składających się na drogę objętą wywłaszczeniem. Zaskarżone decyzje są więc zgodne z prawem, a za nieprawidłowe należy uznać stanowisko skarżącego, że odszkodowanie za przedmiotową działkę powinno być ustalone tylko za grunt, gdyż szkoda nie wystąpiła, bo dotychczasowa droga nie ulegnie likwidacji, a znajdzie się w ciągu komunikacyjnym autostrady [...] i Powiat W. będzie mógł nadal z niej korzystać do celów komunikacyjnych. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.