I SA/Wa 1408/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P. K., A. K., B. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących P. K., A. K., B. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2011 r., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Zarządzeniem z dnia [...] listopada 1950 r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych działając na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67) ustanowił przymusowy zarząd państwowy nad firmą "X" w K., łącznie z należącymi do tej firmy stacjami hodowlanymi w P. i R. Następnie orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1958 r. znak [...] Minister Rolnictwa, działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37) stwierdził, że przedsiębiorstwo "X" w K. przeszło z mocy prawa na własność Państwa. W dniu [...] grudnia 1990 r. P. K. wystąpił z żądaniem stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięć. Do udziału w postępowaniu zgłosiły się również B.K. i A. K. Decyzją z dnia [...] lutego 1995 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej odmówił stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Refom Rolnych z dnia [...] listopada 1950 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...]sierpnia 1958 r. Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 1996 r., sygn. akt IV SA 372/95 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanych rozstrzygnięć. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, decyzją z dnia [...] października 1999 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt IV SA 2088/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] października 1999 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1950 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 1958 r. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzja z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek wniesionej skargi wyrokiem z dnia 5 maja 2004 r., sygn. akt IV SA 1108-1110/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2003 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2003 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. znak: [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1999/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 1999 r. Po rozpatrzeniu wniosków P. K., B. K. i A. K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1950 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 1958 r. W dniu [...] marca 2009 r. P. K., B. K. i A. K. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpatrzeniu powyższych wniosków Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2009 r. Decyzja ta została następnie uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1618/09. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1950 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 1958 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła w dniu [...] kwietnia 2011 r. Y Spółka z o.o. Rozpatrując ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] uchylił ww. decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji wskazując, że po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009 r. zadaniem organu prowadzącego postępowanie było rozpatrzenie wniosków P. K., B. K. i A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 r. Mimo to organ wydał decyzję pierwoszinstancyjną, stwierdzającą nieważność zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1950 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 1958 r. wskazując, że wydał ją po rozpatrzeniu wniosków P. K., B. K. i A. K. Organ odwoławczy podniósł, że analiza akt sprawy wskazuje, że na skutek tych wniosków wydano już decyzję z dnia [...] marca 2009 r. rozstrzygającą tę samą sprawę. W związku z powyższym Minister stwierdził, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw do prowadzenia z urzędu – po wyroku z dnia 26 listopada 2011 r. – postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Minister wskazał ponadto, że ze względu na fakt, że prowadzenie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. było niedopuszczalne, należało uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu P. K., B. K. i A. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu swojej skargi wskazali, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi miał prawo wydać decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. rozstrzygającą sprawę zgodnie z ich wnioskiem. Decyzja ta ich zdaniem, jako słuszna winna być utrzymana w obrocie prawnym. Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów niż w niej podniesione. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. Nr 270) – powoływana dalej jako "ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze, ale które miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organami administracji publicznej. Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało stwierdzeniem ich nieważności na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ppsa. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z ww. przepisem Sąd stwierdza nieważność decyzji w sytuacji, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego, w tym wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2). Ugruntowane już na tym tle orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W sprawie niniejszej zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji wydane zostały, zdaniem Sądu, z rażącym naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. art. 138 § ust. 1 pkt 2 i art. 127 kpa. Wskazać należy, że sprawa niniejsza była już przedmiotem badań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1618/09 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009 r. wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] marca 2009 r. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ prowadzący postępowanie winien był zatem za punkt wyjścia przyjąć wnioski P. K., B. K. i A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Tymczasem po ww. wyroku WSA, który uchylił wyłącznie decyzję organu drugiej instancji, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie wydał dwie decyzje – pierwszo instancyjną- w dniu [...] kwietnia 2011 r. oraz drugo instancyjną - w dniu [...] czerwca 2012r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że możliwość ponownego orzekania przez organ pierwszej instancji zachodzi jedynie wówczas, gdy sprawa przejdzie tok drugiej instancji i w wyniku decyzji kasacyjnej zostanie przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Natomiast wyrok sądu administracyjnego, uchylający jedynie zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji, stwarza taką sytuację procesową, iż eliminuje jedynie jedną decyzję, kończącą tok postępowania drugoinstancyjnego. Organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, wyeliminowaną przez sąd administracyjny, powinien zatem po otrzymaniu akt sprawy podjąć zgodne z prawem działania, mające na celu wykonanie ustaleń zawartych w wyroku sądu administracyjnego. W sprawie niniejszej winien był zatem, jak wskazano powyżej, rozpoznać wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wskazać ponadto należy, że jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, choć Minister Rolnictwa i Rozwoju zauważył, że prowadzenie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. było niedopuszczalne, to niewłaściwie uchylił tą decyzję i umorzył postępowanie. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 105 § 1 kpa organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sytuacji gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Natomiast zgodnie z art. § 2 tego przepisu, organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Umorzenie postępowania administracyjnego możliwe jest zatem jedynie w sytuacji, gdy zaistnieje przesłanka bezprzedmiotowości takiego postępowania tj. gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją. W sprawie niniejszej sytuacja taka, zdaniem Sądu, nie ma miejsca, bowiem postępowanie było w toku, a do rozpoznania pozostały wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na marginesie wyjaśnić należy, że wobec stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, Sąd nie badał w niniejszym postępowaniu merytorycznej zasadności wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Refom Rolnych z dnia [...] listopada 1950 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 1958 r. Kwestia merytorycznej zasadności tych wniosków będzie przedmiotem ponownej oceny organu odwoławczego. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § pkt 2 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.