I SA/Wa 1411/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Anna Wesołowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę. I SA/Wa 1411/14 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], uchylił w całości i przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 5 oraz art. 158 § 1 k.p.a., mocą, której organ ten stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. znak: [...], w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w miejscowości K., stanowiącej dawną własność H. S. Zdaniem Wojewody objęta wnioskiem decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r. nr 45, poz. 416) oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. O postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 45, poz. 416). Uchylając decyzję, Minister w uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że postępowanie przeprowadzone zostało w sposób wadliwy, jako, że za stronę postępowania nie został uznany Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwa G.. Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. złożył odwołanie w terminie ustawowym, ponieważ dokonał tej czynności w ciągu 14 dni od dnia 4 marca 2011 r. tj. daty ostatniego doręczenia decyzji stronie postępowania uwzględnionej w rozdzielniku. Zdaniem Ministra - Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. posiada interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. dnia [...] grudnia 1954 r. ponieważ dysponuje prawem zarządu odnośnie gruntu, którego to orzeczenie dotyczy. Powyższe wynika z wykazu zmian gruntowych wsi K., sporządzonego w dniu [...] września 2005 r. przez uprawnionego geodetę J. S. oraz odpisów z ksiąg wieczystych nr [...] i nr [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy w G. Organ II instancji uprawnienie do reprezentowania Skarbu Państwa przez Nadleśnictwo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wywiódł z treści art. 4 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy o lasach z dnia 28 września 1991 r. i w konsekwencji uznał, że brak dopuszczenia ww. do udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Starosta G. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. przepisu art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r., w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości położonej w miejscowości K. stanowiącej w dacie przejęcia własność H. S. poprzez uznanie, iż stroną postępowania jest podmiot, który nie wykazał swojej legitymacji prawnej w tym zakresie; 2. przepisu art. 134 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie; 3. przepisu art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; 4. przepisu art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego skarżonej decyzji; 5. przepisu art. 138 § 2 k.p.a poprzez nieuzasadnione uchylenie decyzji organu I instancji bez przeprowadzenia żadnego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. W ocenie skarżącego powyższe uchybienia procedury spowodowały w konsekwencji błędną interpretację oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie przepisu art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) poprzez błędne uznanie, iż wskazany przepis dekretu dozwalał na globalne przejęcie nieruchomości bez konieczności wyszczególnienia gruntów. Wobec powyższego skarżący mając na względzie powyższe, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W jego ocenie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie podjął niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebrał i nie rozpatrzył prawidłowo całości materiału dowodowego, co w ocenie skarżącego stanowi rażące naruszenie przepisu art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe, w jego ocenie, skutkowało naruszeniem przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego skarżonej decyzji. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację mająca uzasadniać uwzględnienie skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zdaniem Sądu podlega oddaleniu. Nie budzi wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie pogląd, że stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, kto ma tytuł prawny do nieruchomości. Stosownie do wyroku NSA z dnia 9.05.2003r (l S.A. 61/01 LEX nr 160579) stronami w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczającego są nie tylko następcy prawni wywłaszczonego oraz Skarb Państwa lub gmina, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie, lecz także osoby, które w późniejszym czasie nabyły prawa rzeczowe do nieruchomości. Pogląd ten znajduje pełne zastosowanie w niniejszej sprawie. Nieruchomości objęte niniejszym postępowaniem przed wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały w zarządzie Lasów Państwowych - Nadleśnictwa G. Wynika to z treści art. 4 ust. 1 ustawy o lasach i znajduje potwierdzenie w dokumentach dołączonych do akt sprawy. W tym stanie faktycznym prawo własności nieruchomości przysługuje Skarbowi Państwa, natomiast Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. są jedynie zarządcą nieruchomości. Jak wynika z art. 4 ust. 3 ustawy o lasach w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. "Gospodarowanie nieruchomościami" w rozumieniu powyższego przepisu obejmuje także reprezentowanie Skarbu Państwa w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości objętych zarządem. Należy też przytoczyć treść art. 32 ust. 1 ustawy o lasach, zgodnie z którym Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W ocenie Sądu "gospodarowanie" i "reprezentacja" odnoszą się nie tylko do czynności cywilnoprawnych, ale również do udziału w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości objętych zarządem. Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym "z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej". Przepis ten wprowadza domniemanie kompetencyjne na rzecz starosty, jednakże zastrzega, że przepisy szczególne mogą przekazywać kompetencje do zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa innym podmiotom. Cytowany art. 4 ustawy o lasach stanowi właśnie "wyjątek wynikający z odrębnej ustawy". Istotny jest również art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach, wedle którego starosta sprawuje nadzór nad gospodarką leśną wyłącznie w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa. Z cytowanego przepisu art. 11 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika zatem, że starosta tylko wtedy jest organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami, jeżeli nic innego nie wynika z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i odrębnych ustaw. Organ II instancji prawidłowo zatem wywiódł uprawnienie Lasów Państwowych Nadleśnictwa G. do reprezentowania w niniejszej sprawie Skarbu Państwa. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze organy rozpoznające sprawę są nie tylko uprawnione ale także zobowiązane do ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Rozpoznając wniosek w trybie postępowania nadzorczego organy administracji zobowiązane są do analizy ewentualnego wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych kontrolowanej decyzji. Zasadnie zatem wskazał organ, że obecny właściciel nieruchomości może być także potencjalnym adresatem roszczeń o jej zwrot lub wypłatę odszkodowania na rzecz dawnego właściciela lub jego następcy prawnego. Prawidłowo zatem podjęte i przeprowadzone zostały czynności zmierzające do ustalenia powyższego, odnośnie nieruchomości stanowiącej dawną własność H. S. Trafność tych ustaleń potwierdza treść wykazu zmian gruntowych wsi K., sporządzonego w dniu [...] września 2005 r. przez uprawnionego geodetę J. S., treść wypisu uproszczonego z rejestru gruntów dla działek ewid. nr [...] a także zapisy widniejące w odpisach z ksiąg wieczystych dla wymienionych działek. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w pełni podziela i akceptuje pogląd Ministra, że aktualny właściciel nieruchomości ponad wszelką wątpliwość posiada legitymację do udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o przejęciu tejże nieruchomości. Sąd orzekający w sprawie dostrzega, że organ pierwszej instancji na wszystkich etapach postępowania zawiadamiał Lasy Państwowe Nadleśnictwa G. o podejmowanych czynnościach, traktując ten podmiot jako reprezentanta Skarbu Państwa. Dopiero tuż przed wydaniem decyzji, pismem z dnia 28 lutego 2011 r. powiadomił Lasy Państwowe Nadleśnictwa G., że odmawia im przymiotu strony w toczącym się postępowaniu. Ostatecznie jednak decyzja kończąca postępowanie przed organem I instancji nie została do Lasów Państwowych skierowana. Powyższe zaś przesądza o wadliwym prowadzeniu postępowania na tym jego etapie . Słusznie zauważył Minister, że kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości zakończenia sprawy administracyjnej, wobec podmiotu który był przez organ traktowany jako strona postępowania w formie pisma informacyjnego. Wojewoda [...], chcąc zakończyć postępowanie wobec takiego podmiotu winien posłużyć się trybem przewidzianym w art. 105 § 1 k.p.a. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut skarżącego, że wykaz zmian gruntowych wsi K., sporządzony w dniu [...] września 2005 r. przez uprawnionego geodetę J. S. jest nieaktualny. Z akt sprawy wynika, że informacje zawarte w tym dokumencie znajdują potwierdzenie w treści aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych nr [...] oraz nr [...]. Powyższe przesądza, że w niniejszej sprawie podmiotem właściwym do reprezentowania Skarbu Państwa są Lasy Państwowe Nadleśnictwa G. a nie , jak to sugeruje skarżący, Starosta G.. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.