I SA/Wa 1413/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska Asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2007 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez powiat z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz T. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania T. S., od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...] i nr [...] cz. – uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: T. S. wnioskiem z dnia [...] listopada 2005 r. wystąpił o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) przez Powiat [...] własności opisanej powyżej nieruchomości położonej w [...]. Wojewoda Śląski, po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] marca 2007 r. odmówił potwierdzenia nabycia przez Powiat [...] własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził brak jest podstawy do wydania w trybie art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, przez Powiat [...], ponieważ nie została spełniona przesłanka braku przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego. Przedmiotowa nieruchomość, pomimo zajęcia pod drogę publiczną, stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność Skarbu Państwa, a to oznacza że stan faktyczny sprawy nie odpowiada przesłankom określonym w art. 73 ww. ustawy, ponieważ została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lipca 1972 r. (działka nr [...]) oraz na podstawie decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta i Gminy C. z dnia [...] lipca 1983 r. nr [...] (działki nr [...] cz., [...], [...] cz., [...], [...], [...]. Natomiast pozostałe działki tj. nr [...], [...] – objęte księgą wieczystą nr [...] – nie wchodziły w skład pasa drogowego ul. [...] w C. W wyniku tych ustaleń Wojewoda Śląski odmówił stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez Powiat [...]. Po rozpatrzeniu odwołania T. S., Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że w myśl art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. Nabycie własności w trybie cytowanego przepisu jest uzależnione zatem od łącznego spełnienia w dnu 31 grudnia 1998 r. wszystkich przesłanek ujętych w tym przepisie a z wnioskiem o nabycie prawa własności w trybie tego przepisu może wystąpić osoba, która w dniu 31 grudnia 1998 r. była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną lub inna osoba posiadająca interes prawny. Minister stwierdził, że w trakcie postępowania nie rozpoznano interesu prawnego wnioskodawcy. Skoro wskazane przez wnioskodawcę działki zostały wywłaszczone decyzjami z 1972 i 1983 r. to ich właścicielem w dniu 31 grudnia 1998 r. był Skarb Państwa, a zatem T. S. nie ma żadnego interesu prawnego do występowania jako strona w przedmiotowym postępowaniu. Ponadto stwierdzono, że sygnalizowanie przez T. S., że wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej jest odrębnym zagadnieniem, które nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi T. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że nie było żadnych podstaw do umorzenia postępowania. Jego zdaniem doszło w tym przypadku do oczywistego naruszenia art. 105 Kpa, ponieważ istnienie przedmiotu sprawy uniemożliwia wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Zdaniem skarżącego organ naruszył również art. 97 § 1 pkt 4 Kpa uchylając się od zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności należy w pełni podzielić zarzut skargi, iż w przedmiotowej sprawie nie było żadnych podstaw do umorzenia postępowania. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania wydaje się tylko wtedy, kiedy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe. A z bezprzedmiotowością mamy do czynienia tylko wtedy, kiedy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej sprawy co do istoty. Należy tym samym odróżnić bezprzedmiotowość postępowania od bezzasadności żądania strony. Jeżeli wnioskodawca opiera swój wniosek na konkretnej normie, która daje możliwość rozpatrzenia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej, to nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. W przedmiotowej sprawie wystąpienie zdaniem organu jednej z negatywnych materialnoprawnych przesłanek - przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości - powoduje bezprzedmiotowość postępowania. Takie rozstrzygnięcie Ministra Budownictwa w sposób oczywisty narusza art. 105 Kpa, a poza tym pozbawia stronę prawa do rozstrzygnięcia jego żądania w sposób merytoryczny. Ponadto wątpliwy jest pogląd o braku interesu prawnego T. S., skoro jest on ujawniony jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej prowadzonej dla części nieruchomości objętej wnioskiem– Kw nr [...]. Ma on zatem prawo żądać uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Minister Budownictwa nie wziął pod uwagę jeszcze jednej rzeczy, którą wyraźnie podkreślił Wojewoda Śląski w swojej decyzji, a mianowicie działki nr [...], [...], które powstały z działki nr [...], a zapisane w księdze wieczystej Kw [...] nie były wywłaszczone i dalej stanowią własność osób prywatnych, i w tej części odmowa potwierdzenia nabycia własności nieruchomości miała charakter merytoryczny. Reasumując pogląd organu odwoławczego jest całkowicie nieuprawniony i narusza art. 28 i art. 105 Kpa. Tych błędów nie zawiera decyzja organu pierwszej instancji, który nie kwestionując interesu skarżącego rozpoznał sprawę merytorycznie. Konieczne jest jednak uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na fakt, że pominął pozostałych współwłaścicieli ujawnionych w księdze wieczystej Kw nr [...] - osoby te mają bez wątpienia interes prawny do występowania jako strony w postępowaniu, dlatego pominięcie ich udziału stanowi naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Co z kolei stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa), a wystąpienie tej przesłanki obliguje Sąd do uchylenia decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę oprócz zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu, organ powinien rozważyć - na co wskazuje skarżący – czy wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie stanowi zagadnienia wstępnego w ramach postępowania o wydanie decyzji o stwierdzenie przejęcia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 li. b i c oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.