I SA/Wa 1419/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi I.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości [...] 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. H. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania I.I. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] odmawiającej I.I., A.B., M.B., H.M. i W.B. ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. ozn. hip. "[...]" parcela nr [...] o pow. [...] m² – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia 17 marca 2005 r. w sprawie rozpoznania wniosków o zwrot nieruchomości położonej w W. ozn. hip. "[...]" parcela nr [...] o pow. [...] m² – odmówił I.I., A.B., M.B., H.M. i W.B. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wniosek z dnia z dnia 17 marca 2005 r. nawiązywał do wniosku złożonego w trybie Uchwały Nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze W. w użytkowanie wieczyste (MP. Nr [...], poz. [...]) oraz do wniosku z dnia 26 października 1988 r. złożonego w trybie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że sporna nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości [...], na podstawie art. 1 dekretu, przeszły na własność gminy W. Jak wskazał organ, dotychczasowy właściciel – K.B. – nie złożył wniosku w trybie art. 7 ust. 1 i 2 ww. dekretu. Dopiero w dniu 30 lipca 1965 r. złożył wniosek w trybie par. 3 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze W. w wieczyste użytkowanie. Dalej Prezydent wyjaśnił, że wniosek K.B. został rozpoznany decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1966 r., nr [...], mocą której odmówiono oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości. Prezydent W. wskazał, że powyższa decyzja pozostaje w obrocie prawnym, co wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2001 r., sygn. akt I SA 1951/99, I SA 1955/99 i I SAB 69/00, znajdującego się w aktach sprawy. W dniu 26 października 1988 r. następcy prawni K.B. złożyli wniosek o oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste, na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zdaniem organu pierwszej instancji, przedmiotowy wniosek podlega zatem rozpoznaniu, stosownie do art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), na podstawie art. 214 tej ustawy. Przepis ten pozwala na zwrot jedynie nieruchomości zabudowanych w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1954 r. Tymczasem, z ustaleń Prezydenta W. wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana w dniu 21 listopada 1945 r., a zatem brak było podstaw do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz wnioskodawców. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła I.I. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji "karygodne łamanie prawa" oraz powołała się na uchwały Rady W. uwzględniające jej skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2001 r. sygn. akt I SA 1951/99, I SA 1955/99 i I SAB 69/00 przesądził, że sprawa oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Prezydium z dnia [...] maja 1966 r. W tym stanie rzeczy do merytorycznego rozpoznania pozostał jedynie wniosek następców prawnych dawnego właściciela złożony w 1988 r. (tj. już po wydaniu ww. decyzji z 1966 r.) na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 241 pkt 1, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość. Zwrot nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych. Z treści art. 214 wynika jednoznacznie, że zwrot dotyczyć może jedynie nieruchomości zabudowanych przed dniem 21 listopada 1945 r. Tymczasem, zdaniem Kolegium, przedmiotowa nieruchomość nie była wówczas zabudowana, a ustalenia tego odwołująca się w żadnym zakresie nie kwestionowała. Zasadnym zatem była odmowa uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła I.I. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła również o wykonanie dwóch uchwał Rady W., tj. z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz z dnia [...] listopada 2009 r. Ponadto w skardze I.I. zarzuciła organom samorządowym negatywne nastawienie do załatwienia przedmiotowej sprawy. Na rozprawie sądowoadministracyjnej pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu – adw. H.D., oświadczył, że popiera skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie wskazanym w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i w sposób wynikający z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270), Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co skutkuje oddaleniem skargi. Na wstępie należy wyjaśnić, że rozpoznanie wniosku I.I. o zwrot nieruchomości [...] ozn. hip. "[...]" - parcela nr [...] o pow. [...] m², aktualnie położonej przy ul. [...] nastąpiło na podstawie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Przepis ten stwarza możliwość zwrotu jednej nieruchomości, poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), wygasły na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm). W art. 82 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami przewidziano, że z dniem wejścia w życie ustawy wygasają prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Poprzednim właścicielom działek spełniających warunki określone w art. 82 ust. 2 tej ustawy (działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych) lub ich następcom prawnym przysługiwało prawo zgłoszenia w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wniosku o oddanie takiego gruntu w użytkowanie wieczyste. Z powyższego wynika, że zwrot nieruchomości może nastąpić także w wypadku wygaśnięcia prawa do odszkodowania za przejęte grunty. W art. 214 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomości zawarto jednak dwa warunki, których spełnienie jest konieczne dla uwzględnienia wniosku. Pierwszy warunek dotyczy terminu złożenia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Wymagane jest wystąpienie z takim wnioskiem do dnia 31 grudnia 1988 r. Drugi warunek odnosi się do stanu nieruchomości. Zwrot nieruchomości może dotyczyć wyłącznie działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych. Podsumowując rozważania w tej części Sąd wskazuje, że uwzględnienie wniosku o zwrot (oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste) wymagało stwierdzenia, że wniosek ten został złożony do dnia 31 grudnia 1988 r., a ponadto, że nieruchomość odpowiadała warunkom wymienionym w art. 214 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że I.I. złożyła w dniu 26 października 1988 r. wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to, że została spełniona jedna z przesłanek zwrotu nieruchomości. W toku postępowania administracyjnego nie potwierdzono jednak, aby nieruchomość została zabudowana, w szczególności w sposób określony w art. 214 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowisko w tym zakresie zostało przestawione i szczegółowo omówione w uzasadnieniu decyzji Prezydenta W. z [...] stycznia 2012 r., co zaakceptował organ drugiej instancji. Prezydent wyjaśnił, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] nie była zabudowana budynkiem, o którym mowa w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., co potwierdzają: umowa sprzedaży zawarta w formie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1942 r., Rep. Nr [...]; pismo W.B. z dnia 1 kwietnia 1975 r., w którym zwraca się o "rekompensatę za zabrane dekretem dwa niezabudowane place położone na [...] działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m²"; pismo Biura Planowania Rozwoju W. z dnia 24 maja 1989 r., nr [...]; pismo Wydziału Zagospodarowania Przestrzennego Urzędu [...] z dnia 15 listopada 1994 r., nr [...]; pismo Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Gminy [...] z dnia 22 marca 1999 r., nr [...]; mapa Miasta W. z 1939 r., na której zaznaczona jest parcela, o zwrot której wystąpiła I.I., jako parcela budowlana – nie zabudowana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę oparło się na postępowaniu organu pierwszej instancji i stwierdziło, że w sprawie bezsporne jest, nawet nie kwestionuje tego skarżąca, że w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., tj. w dniu 21 listopada 1945 r., nieruchomość położona aktualnie przy ul. [...] nie była zabudowana budynkiem, o którym mowa w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z powyższego wynika, że nie została spełniona druga konieczna przesłanka zwrotu nieruchomości. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze, nie wskazywała na fakt zabudowania nieruchomości. Skarga nie zawiera zarzutów dotyczących prawidłowości poczynionych w tym zakresie ustaleń. Brak jest podstaw do podważenia przyjętego stanowiska, gdyż zostało ono oparte na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego materiału dowodowego. Odnosząc się zaś do wniosku skarżącej zawartego w skardze o wykonanie dwóch uchwał Rady W., tj. z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz z dnia [...] listopada 2009 r., Sąd zauważa, że kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych polega więc na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać w trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym; b) dochowania wymaganej prawem procedury; c) respektowania reguł kompetencji. W tym też ustawowym zakresie Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, badając czy przepisy będące podstawą rozstrzygnięć zapadłych w wyniku wniosku z dnia 26 października 1988 r. zostały prawidłowo zastosowane. Ponadto należy podkreślić, że przywoływane przez skarżącą Uchwały nie mogą stanowić w świetle prawa podstaw do wydania decyzji o ustanowienia, bądź odmowie, prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Mając na uwadze przedstawione okoliczności i nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy oraz podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, Sąd na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 5