I SA/Wa 1419/18

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich - Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia odmówić D. B. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 27 sierpnia 2018 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych bądź częściowe zwolnienie od kosztów. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona i troje dzieci w wieku [...],[...] i [...] lat. Wnioskodawca wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez siebie z gospodarstwa rolnego w wysokości około [...] zł oraz z dochodu uzyskiwanego przez żonę z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości około [...] zł. W sumie łączny dochód wnioskodawcy i jego żony wynosi około [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o wartości około [...] zł, nieruchomość rolną(użytki rolne) o powierzchni [...] ha oraz las o powierzchni [...] ha, samochody osobowe marki [...] rok produkcji [...] r. oraz [...] rok produkcji [...] r., ciągniki i maszyny rolnicze. Jako stałe zobowiązania i wydatki miesięczne wnioskodawca podał opłaty za energię elektryczną w wysokości [...] zł, wodę w wysokości [...] zł, podatek w wysokości [...] zł, zakup paliwa i OC samochodów – [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, zakup paliwa do ciągnika [...] zł, opłaty za telefon –[...] zł, ubezpieczenie KRUS – [...] zł, spłaty dwóch kredytów – ok. [...] zł. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy i jego rodziny wynoszą ok. [...] zł. Po odliczeniu od wysokości uzyskiwanego dochodu ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie się pięcioosobowej rodziny pozostaje kwota ok. [...] zł. Wnioskodawca dodał, że nie może pozwolić sobie na zbędne wydatki, gdyż często pojawiają się inne nieprzewidziane wydatki w gospodarstwie rolnym. Wskazał, że troje dzieci uczęszcza do szkół i w związku z tym ponosi znaczne koszty związane z ich edukacją. Wnioskodawca dodał, że z tytułu posiadania lasu nie osiąga prawie żadnego dochodu, natomiast posiadane gospodarstwo bardzo często wymaga dodatkowych nakładów finansowych. Wnioskodawca dołączył do wniosku kserokopię dokumentów potwierdzających niektóre ponoszone wydatki. W tym stanie sprawy zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz.1302 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie znajduje się w żadnej ww. sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym całkowite czy też częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca uzyskuje wraz z żoną stały dochód w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie, który przeznaczany jest wyłącznie na własne potrzeby wnioskodawcy i jego rodziny. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia, czy też bez źródła stałego dochodu a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Wysokość dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę i jego małżonkę pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponieść koszty sądowe w sprawie. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca posiada majątek w postaci domu, nieruchomości rolnej (użytki rolne) o powierzchni [...] ha oraz lasu o powierzchni [...] ha, dwa samochody osobowe marki [...] i [...] z [...] r. i [...] r., jak również ciągnik i maszyny rolnicze. Stwierdzić zatem należy, iż przy takim dochodzie oraz posiadanym majątku nie można uznać wnioskodawcę za osobę ubogą, czy też za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć natomiast zastosowanie tylko wobec takich osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wnioskodawca do grona takich osób nie należy. Posiada bowiem wraz z żoną stały dochód miesięczny oraz ww. zgromadzony majątek w postaci nieruchomości, samochodów oraz maszyn rolniczych. Zaznaczyć należy, że wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala wnioskodawcy nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, pokrycie kosztów i zobowiązań stałych związanych z utrzymaniem domu oraz bieżących potrzeb życia codziennego, jak również na ponoszenie kosztów związanych z posiadaniem i utrzymaniem dwóch samochodów osobowych (zakup paliwa, ubezpieczenia, ew. naprawy). Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca wraz z rodziną mają zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza im na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak chociażby związanych z utrzymaniem dwóch samochodów. Wskazać należy, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy standard ten przekracza. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, by nie był on w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie. Zaznaczyć należy, iż jedynym kosztem sądowym jaki wnioskodawca ma obecnie ponieść jest uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł. Wyjaśnić należy, że ewentualne pozostałe koszty sądowe takie jak opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem czy wpis sądowy od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej czy wniesionego zażalenia będą o połowę niższe od wysokości wpisu sądowego od skargi i będą wynosić [...] zł. Ponadto, koszty te mogą w sprawie pojawić się, bądź też nie wystąpić w ogóle, co też po części zależy od działań samego wnioskodawcy. Uznano zatem, że wnioskodawca przy wysokości uzyskiwanego wraz z żoną dochodu i ponoszonych wydatkach stałych jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi, jak również ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie samodzielnie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.