I SA/Wa 1420/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Monika Sawa Protokolant referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty oddala skargę. Decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania R. K., utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożył R. K. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją z [...] sierpnia 2011 r., nr [...], Prezydent [...], po rozpoznaniu wniosku R. K., przekształcił prawo użytkowania wieczystego przysługujące wnioskodawcy w prawo własności zabudowanej nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej [...]. Jednocześnie organ udzielił bonifikaty od ww. opłaty w wysokości 95%, zgodnie z pkt 2 sentencji ww. decyzji w wysokości [...] zł. Decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...] zobowiązał R. K. do zapłaty kwoty [...] złotych stanowiącej wartość udzielonej bonifikaty, po jej waloryzacji, od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. Decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z [...] października 2017 r. Wyrokiem z 29 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 452/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. K. na ww. decyzję. Pismem z [...] grudnia 2018 r. R. K. wystąpił do Zarządu Dzielnicy [...] o wyrażenie zgody na odstąpienie od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty w kwocie [...] zł, udzielonej w związku z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w [...] przy ul. [...]. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Zarząd Dzielnicy [...] odmówił odstąpienia od żądania zwrotu przedmiotowej bonifikaty. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. K. Decyzją z [...] maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z [...] kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało brzmienie art. 4 ust. 15 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty następuje w ramach uznania administracyjnego. Odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty możliwe jest w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Pojęcie to ma charakter niedookreślony i brak jest ścisłych kryteriów je definiujących. Z tego powodu, każdorazowo w indywidualnej sprawie pojęciu temu można nadawać inny wymiar i treść, a wskazane przez wnioskodawcę okoliczności są każdorazowo przedmiotem oceny organu. W ocenie Kolegium, analiza akt nie pozwala na uznanie, że w rozpoznawanej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek". Organ podniósł, że przedstawiona przez wnioskodawcę dokumentacja, tj. karta informacyjna leczenia szpitalnego z [...] października 2018 r., potwierdzenia dokonanych na rzecz córki przelewów, kopia umowy zakupu lokalu mieszkalnego przez córkę wnioskodawcy, kopia faktury za operację kręgosłupa, kopia maila do organu pierwszej instancji z [...] marca 2016 r. oraz podniesione w odwołaniu argumenty nie uzasadniają odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty. Kolegium podkreśliło również, że z dokumentacji załączonej do odwołania wynika, że to sam wnioskodawca doprowadził do uszczuplenia swojego majątku dokonując m.in. darowizn na rzecz swojej córki. Ponadto, proste obliczenia matematyczne wskazują, że kwota za jaką została sprzedana nieruchomość nie została przez wnioskodawcę w całości rozdysponowana. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. K. zarzucając tej decyzji naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 4 ust. 15 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez błędne przyjęcie, że przed upływem 5 lat od dnia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nastąpiło zbycie nieruchomości na inne cele niż cele, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty; 2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a i art. 80 kpa, zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona; 3) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 107 § 3 kpa, poprzez brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a mianowicie dlaczego organ nie rozstrzygał w zaufaniu do sporządzonych przez notariusza aktów notarialnych dokumentujących przedwstępną umowę sprzedaży i umowę sprzedaży, które są dokumentami urzędowymi, wobec czego notariusz mając na względzie udzieloną sprzedającemu bonifikatę nie mógł, a na pewno nie powinien był się pomylić, zaś organ w tej kwestii nie odniósł się do tego faktu oraz do faktu, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej, 4) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, polegające na uznaniu przez organ, że skarżący nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a zatem zwrot bonifikaty nie spowoduje braku środków na leczenie, podczas gdy gdyby organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy to na podstawie całokształtu materiału dowodowego uznałby, że zwrot bonifikaty będzie stanowił dla niego ogromne obciążenie finansowe i będzie się wiązał z nadzwyczajnym pogorszeniem jego sytuacji osobistej i majątkowej, co spowoduje, że skarżący znajdzie się w trudnej sytuacji materialnej, która spowoduje brak środków na leczenie Skarżący podniósł również, że organ nie odniósł się do faktu, że okres 5 lat minął w dniu [...] sierpnia 2016 roku (daty pisma o przyznanej skarżącemu bonifikacie). Organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do uchybień notariuszy, którzy nie poinformowali skarżącego expressis verbis, że z uwagi na administracyjne vacatio legis karencja wynosi 5 lat plus 28 dni. Karanie za to skarżącego i pozbawianie go prawa do korzyści z udzielonej bonifikaty jest z ludzkiego punktu widzenia zwyczajnie krzywdzące. Ponadto, w ocenie skarżącego, istnieje możliwość, że rozwiązaniem satysfakcjonującym strony sporu byłoby naliczenie zmniejszenia otrzymanej bonifikaty proporcjonalnie do upływu 5 lat z jednej strony i brakujących 28 dni dodanych z uwagi na vacatio legis z drugiej strony. Wówczas uwzględniając 365 dni w roku x 5 lat = 1825 dni, co stanowi 100% a 28 dni 1,53%; bonifikata wynosi zł [...] więc jej 1,53 % = zł [...] do zwrotu. Powołując się na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także orzeczenie, że w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym zasadne jest odstąpienie od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z [...] kwietnia 2019 r. o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty w wysokości [...] zł w związku z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...]. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 4 ust. 15 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83, ze zm., dalej jako "ustawa"). Zgodnie z powołanym przepisem, organ żąda zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji, jeżeli osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przed upływem 5 lat zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż te, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty. Natomiast ostatnie zdanie powołanego przepisu stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach organ może odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty za zgodą odpowiednio: wojewody, rady lub sejmiku. Powodem odmowy odstąpienia od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty było uznanie przez organy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, stanowiący dla organów podstawę do odstąpienia od żądania zwrotu przedmiotowej bonifikaty. Po analizie akt sprawy Sąd powyższe stanowisko organów podziela. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie zostało w art. 4 ust. 15 ustawy zdefiniowane. Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się trafne stanowisko, że szczególnie uzasadniony przypadek obejmuje sytuacje nagłe, nieprzewidywalne, losowe, na których zaistnienie strona nie mogła mieć żadnego wpływu, a ich wystąpienie zupełnie odmieniło sytuację życiową i materialną danej osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1594/16). Prawidłowo uznały organy, że do tego rodzaju nagłych i nadzwyczajnych okoliczności nie można zaliczyć wskazywanych przez skarżącego chorób i dolegliwości wynikających z podeszłego wieku, których skutkiem jest konieczność ponoszenia znacznych wydatków na leczenie i rehabilitację, a także chęci pomocy córce w zakupie mieszkania, jego remoncie i wyposażeniu. Wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku określonego w art. 4 ust. 15 ustawy nie mogą stanowić również podnoszone przez skarżącego uchybienia notariuszy. Wyjaśnić trzeba, że ewentualne roszczenia wobec notariuszy za popełnione uchybienia mogą być dochodzone wyłącznie na drodze postępowania cywilnoprawnego. Nie bez znaczenia dla dokonanej w ramach uznania administracyjnego oceny pozostaje również okoliczność, że jak wynika z zebranej dokumentacji kwota za jaką została sprzedana przedmiotowa nieruchomość nie została przez skarżącego w całości wydatkowana. Skarżący posiada zatem środki finansowe na zwrot udzielonej bonifikaty. Podkreślić ponownie trzeba wyjątkowy i uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie odstąpienia od zwrotu udzielonej bonifikaty, co oznacza także swobodę organu w ocenie całokształtu okoliczności sprawy. Wobec powyższego, każdorazowo w indywidualnej sprawie istnieje możliwość nadania użytemu w art. 4 ust. 15 ustawy pojęciu szczególnie uzasadnionego przypadku właściwego wymiaru i sensu. Po analizie wszystkich okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że organy nie przekroczyły granic uznania zakreślonych ramami prawnymi, ujawnionymi faktami, zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego i zawodowego. Wobec powyższego, niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 15 ustawy z 29 lipca 2005 r. Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa. Analiza akt sprawy potwierdza, że organy podjęły w niniejszej sprawie wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek dając podstawę od odstąpienia od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżącego. Organy wyjaśniły również podstawę prawną wydanych decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji.