I SA/Wa 1421/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2014 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Prezydent O. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku K. M., w punkcie 1 decyzji odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko O. M., w punkcie 2 odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na dziecko: O. M. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczynią jest osobą samotnie wychowującą dziecko – O. M., na które nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne, do wniosku nie dołączono jednego z dokumentów wymienionych w art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, chociażby potwierdzającego, że powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Z tego względu, wnioskodawczyni nie spełnia warunku, o którym mowa w tym przepisie. Organ wskazał nadto, że zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 539 zł bądź 623,00 zł gdy członkiem rodziny jest niepełnosprawne dziecko, legitymujące się stosownym orzeczeniem lekarskim. Prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2013/2014 ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2012. Za ten rok dochód rodziny wyniósł [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie. Ponadto, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Z akt sprawy wynika, iż K. M. podjęła w roku 2013 zatrudnienie w Piekarni [...], a wynagrodzenie z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty wynosi [...] zł. Zatem, po uwzględnieniu dochodu uzyskanego, miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł co w przeliczeniu na osobę daję kwotę [...] zł przekraczającą ustawowe kryterium o [...] zł. Kwota przekroczenia jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego ([...] zł). Dlatego też zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku nie przysługują. W odwołaniu K. M. podniosła, iż zarabia najniższą krajową, więc za maj nie zarobiła więcej niż [...] zł. Strona nie rozumie dlaczego dolicza się jej niewielki dochód z 2012 r., którego zresztą już nie ma. Odwołująca się wskazała, że nie wie, na jakiej podstawie organ twierdzi, że nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO podało, że zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczeń alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Ustawodawca definiuje pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko jako pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (art. 3 pkt 17a ustawy). SKO wskazało, że w toku postępowania odwoławczego K. M. przedłożyła odpis protokołu z posiedzenia Sądu Rejonowego w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich odbytego w dniu [...] grudnia 2013 r. w sprawie z powództwa małoletniej O. M. reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową K. M. oraz K. M.j przeciwko J. O. o alimenty oraz zwrot kosztów związanych z ciążą i porodem podczas którego zawarto ugodę, na mocy której J. O. zobowiązał się płacić tytułem alimentów na rzecz swojej małoletniej córki O. M. kwotę [...] zł miesięcznie poczynając od dnia 17 grudnia 2013 r. do 10-go każdego miesiąca. Organ stwierdził wobec powyższego, że nie zaistniała negatywna przesłanka unormowana w art. 7 pkt 5 ustawy, uniemożliwiająca skuteczne ubieganie się o świadczenie. W dalszej części uzasadneinia SKO wskazało, że zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł (art. 5 ust. 1 ustawy w związku z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 10 sierpnia 2012 r.). Dochodem branym pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do świadczeń jest dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy - w danym przypadku w roku 2012. Ustawodawca, uwzględniając możliwości zaistnienia zmiany sytuacji dochodowej rodziny, przewidział możliwość weryfikacji przyjętego dochodu wprowadzając instytucję dochodu uzyskanego bądź dochodu utraconego. Pod pojęciem uzyskania dochodu ustawodawca rozumie uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, czy uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, zaś utratą dochodu jest chociażby utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło (art. 3 pkt 23 i 24 ustawy). Z kolei, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 5 ust. 4 ustawy). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (ust. 4a powoływanego przepisu). Natomiast, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (ust. 4b). Organ wskazał, że K. M. jest osobą samotnie wychowującą córkę O. M. (ur. 2013 r.). Dochód tej dwuosobowej rodziny, osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy tj. w roku 2012, wykazany zaświadczeniem wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., wyniósł [...] zł (wykazany w zaświadczeniu dochód [...] zł pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne). Dochód ten, jak wskazywała skarżąca, osiągnięty został w związku z odbywaniem praktyk szkolnych. Natomiast od kwietnia 2013 r. skarżąca pozostaje w zatrudnieniu w Piekarni [...], zaś kwota tego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty (maj 2013 r.) wyniosła [...] zł (winno być [...] zł). W ocenie SKO, zasadnie organ I instancji przyjął, stosownie do treści art. 5 ust. 4b ustawy, jako dochód uzyskany kwotę [...] zł (winno być [...] zł) miesięcznie i uwzględniał ją przy ustalaniu dochodu rodziny. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, iż obecnie skarżąca przebywa na zasiłku macierzyńskim i, jak wskazuje, otrzymuje jedynie 80% wynagrodzenia. Pomniejszenie dochodu mogłoby mieć miejsce jedynie w przypadku enumeratywnie wskazanym w treści art. 3 pkt 23 ustawy sytuacji utraty dochodu (np. utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej), a z taką nie mamy do czynienia w tym konkretnym przypadku (pobieranie zasiłku macierzyńskiego związane jest przecież z pozostawaniem w stosunku zatrudnia u dotychczasowego pracodawcy). SKO stwierdziło jednocześnie, że organ I instancji nie przeanalizował kwestii utraty dochodu osiągniętego w roku 2012. Z przedlożonych przez stronę dokumentów wynika, że dochód w kwocie [...] zł związany był z wykonywaniem przez K. M. umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, zawartą z pracodawcą Piekarnia [...], wykonywaną w okresie od 26 kwietnia 2011 r. do 25 kwietnia 2013 r. Zatem, ustanie tego zatrudnienia powoduje utratę dochodu osiągniętego z tego tytułu (art. 3 pkt 23 lit. c ustawy), którego stosownie do treści art. 5 ust. 4 ustawy, nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodu rodziny. Niemniej jednak, nawet po uwzględnieniu powyższej okoliczności, w ocenie SKO dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekroczył ustawową kwotę 539 zł, albowiem wyniósł [...] zł ([...]zł / 2 osoby = [...]zł). Organ wskazał też, że przyznanie świadczeń rodzinnych mimo przekroczenia ustawowego progu kwoty dochodu na osobę w rodzinie możliwe jest jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w art. 5 ust. 3 ustawy. Po pierwsze, kwota przekroczenia kryterium dochodowego nie może być wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie, na który jest ustalany. Ten warunek w przedmiotowej sprawie został spełniony. Jednakże świadczenie będzie przysługiwać jeżeli w poprzednim okresie zasiłkowym wnioskodawcy przysługiwało prawo do zasiłku rodzinnego. Tymczasem K. M. w poprzednim okresie zasiłkowym tj. 2012/2013 świadczenie w postaci zasiłku rodzinnego nieprzyslugiwało. Z tego względu nie jest możliwe przyznanie stronie wnioskowanych świadczeń. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi K. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi, podnosząc, że przedłożyła wymagany w postępowaniu dokument dotyczacy świadczenia alimentacyjnego na dziecko, a zatem nie zaszła negatywna przesłanka z art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca wskazała, że nie powinno się uzasadniać decyzji tym, że w poprzednim okresie zasiłkowym nie pobierała świadczenia, albowiem dziecko urodziła w 2013 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. odpowiada prawu. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456), zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. Organ prawidłowo stwierdził w niniejszej sprawie, że brak jest możliwości przyznania zasiłku rodzinnego, a w związku z tym również dodatku do tego zasiłku, albowiem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł ponad 539 zł. Zasadnie organ stwierdził również, iż nie było możliwości przyznania świadczenia, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy. Na wstępie wskazania wymaga, że prawidłowo SKO w O. w zaskarżonej decyzji stwierdziło, że w sprawie nie zachodziła negatywna przesłanka przyznania świadczenia, o której mowa w art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co nietrafnie wskazał organ I instancji. Strona przedłożyła bowiem w toku postępowania odwoławczego odpis protokołu z posiedzenia Sądu Rejonowego w O. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] grudnia 2013 r., podczas którego zawarto ugodę, na mocy której J. O. zobowiązał się płacić tytułem alimentów na rzecz małoletniej córki O. M. kwotę [...] zł miesięcznie poczynając od dnia 17 grudnia 2013 r. do 10-go każdego miesiąca. Prawidłowo SKO w O. stwierdziło również, że dochód rodziny, osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy tj. w roku 2012, wykazany zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., należało potraktować jak dochód utracony. Dochód ten, w kwocie [...] zł osiągnięty został przez K.M. z tytułu umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartą z Piekarnią [...] na okres od 26 kwietnia 2011 r. do 25 kwietnia 2013 r. Zatem, ustanie tego zatrudnienia powoduje utratę dochodu osiągniętego z tego tytułu (art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych), którego stosownie do treści art. 5 ust. 4 ustawy, nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodu rodziny. Prawidłowo również SKO w O. zastosowało przepis art. 5 ust. 4b ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego po opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Z akt sprawy wynika, że od kwietnia 2013 r. skarżąca zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę w Piekarni [...]. Kwota dochodu (uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasilkowy) z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, a zatem z maja 2013 r. wyniosła [...] zł. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ dwukrotnie wskazał omyłkowo kwotę [...] zł, jednakże do wyliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę przyjął prawidłową kwotę. W świetle brzmienia przepisu art. 5 ust. 4b ustawy, wobec uzyskania przez wnioskodawczynię dochodu w 2013 r., który uzyskiwany jest w dniu ustalania prawa do świadczeń, organ trafnie przyjął, że dochód ten w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, a zatem przekracza kryterium ustawowe. Zgodzić trzeba się z organem, że okoliczność, iż obecnie skarżąca przebywa na zasiłku macierzyńskim i, jak wskazuje, otrzymuje jedynie 80% wynagrodzenia, nie wpływa na wynik sprawy. Pomniejszenie dochodu mogłoby mieć miejsce jedynie w przypadku enumeratywnie wskazanym w treści art. 3 pkt 23 ustawy, w sytuacji utraty dochodu spowodowanego np. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czy utratą zasiłku macierzyńskiego przysługującego po utracie zatrudnienia. Z taką sytuacją w przedmiotowej sprawie, jak trafnie wskazał organ, nie mamy do czynienia. W sprawie tej nie było też podstaw do zastosowania przepisu art. 5 ust. 4a ustawy, albowiem dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (z tytułu umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego), nie był uzyskiwany w dniu ustalania przez organ prawa do świadczeń rodzinnych. Za prawidłowe Sąd uznał również ustalenie organu, że choć dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, to brak było możliwości przyznania wnioskodawczyni świadczenia, albowiem ustawodawca w przepisie art. 5 ust. 3 ustawy, zastrzegł, iż w takim przypadku zasiłek przysługuje tylko wówczas, gdy przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Sytuacja taka nie zachodziła w niniejszej sprawie. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.