I SA/Wa 1422/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie : Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] października 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. B. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], opisanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny. W dniu 11 lutego 1998 r. M. B. – W. złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.). Wnioski o przekształcenie złożyli również właściciele pozostałych lokali w tym budynku, tj. J. i S. S. w dniu 10 grudnia 1998 r. oraz M. i N. G. w dniu 28 grudnia 2000 r. Następnie M. B. – W. w dniu 14 października 2003 r. oraz M. i N. G. w dniu 15 października 2004 r. złożyli wnioski o nabycie prawa własności w oparciu o ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.). W dniu 22 marca 2004 r. M. B. – W. oraz w dniu 24 marca 2004 r. J. i S S., złożyli zastrzeżenia do wykazu nieruchomości podlegających przepisom ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, położonych w mieście W. - dotyczyły one nie umieszczenia w tym wykazie nieruchomości położonej przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] października 2004 r., nr [...] Prezydent W - po rozpatrzeniu zastrzeżeń do wykazu nieruchomości podlegających przepisom ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości położonych w mieście W. oraz w/w wniosków o nabycie własności nieruchomości położonej przy ul. [...] - odmówił stwierdzenia nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabyciu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wynika, że uprawnienie do nabycia nieruchomości na własność przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 24 października 2001 r., użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi gruntu. Obie przesłanki odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, iż z uprawnienia przewidzianego ustawą do nabycia nieruchomości na własność korzystają tylko osoby fizyczne i to tylko pod warunkiem, iż w obu wymienionych datach były użytkownikami wieczystymi. Musi być zachowana tożsamość tych osób, to znaczy - ta sama osoba uzyskała najpóźniej w dniu 26 maja 1990 r. status użytkownika wieczystego i jest nim nadal w dniu 24 października 2001 r. Przepis art. 1 ust. 2 ustawy przewiduje z kolei nabycie własności przez następców prawnych osób, o których mowa w art. 1 ust. 1, jednakże tym następcą prawnym będzie tylko ta osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu 24 października 2001 r. od osób spełniających warunki art. 1 ust. 1 ustawy. Jeżeli nieruchomość znajduje się we współużytkowaniu wieczystym dwóch lub więcej osób to przesłanki ustawy odnośnie okresu wykonywania użytkowania wieczystego powinni spełniać wszyscy współużytkownicy wieczyści, ponieważ nie jest możliwe nabycie na własność udziału w użytkowaniu wieczystym. Zgodnie bowiem z art. 232 kodeksu cywilnego przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być jedynie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Użytkowanie wieczyste gruntu stanowiącego współwłasność osób fizycznych ze Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego, nie jest prawnie dopuszczalne. Prezydent ustalił, że M. i N. G. nabyli własność lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] wraz z udziałami w użytkowaniu wieczystym gruntu dopiero w dniu 27 stycznia 2000 r., w związku z tym oczywistym jest, iż nie byli oni użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r., a więc pierwszej z dat wymienionych w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. - dlatego też przedmiotowa nieruchomość nie podlega przepisom cytowanej ustawy. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli S. i J. S. oraz M. B.-W. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący w swoich odwołaniach wskazali, iż bez własnej winy zostali pozbawieni przysługującego im prawa do uwłaszczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. - w całości podzielając jego argumenty. Organ odwoławczy stwierdził, że odmowa nabycia prawa własności nieruchomości w niniejszej sprawie spowodowana była faktem, iż jedni z wnioskodawców i współużytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości – M. i N. G., nie zaliczają się do osób uprawnionych do takiego nabycia, gdyż nabyli własność lokalu wraz z udziałami w użytkowaniu wieczystym gruntu dopiero w dniu 27 stycznia 2000 r. - w związku z tym nie byli oni użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. Kolegium podzieliło również tezę zawartą w zaskarżonej decyzji organu I instancji, że jeżeli nieruchomość znajduje się we współużytkowaniu wieczystym dwóch lub więcej osób, to przesłanki ustawy odnośnie okresu wykonywania użytkowania wieczystego powinni spełniać wszyscy współużytkownicy wieczyści, ponieważ nie jest możliwe nabycie na własność udziału w użytkowaniu wieczystym. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. B. – W. oraz S. i J. S., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż spełniają wymagania określone w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości tj. w dniu w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu 24 października 2001 r. byli użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości. Skarżący wskazali ponadto, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymując w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. nie odniosło się do podniesionego przez skarżących zarzutu o stosowaniu odpowiedzialności zbiorowej wobec skarżących. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. i J. S. z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przedmiotem oceny Sądu jest ostateczna decyzja administracyjna utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia - na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr113, poz. 1209 ze zm.) - własności nieruchomości przez jej użytkowników wieczystych z powodu braku ustawowej przesłanki. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu nie można się zgodzić z dokonaną przez organ oceną prawną. Przepis art. 1 ust. 1 powołanej ustawy stanowi podstawę nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkalne lub nieruchomości rolnych przez osoby, które były jej użytkownikami wieczystymi albo współużytkownikami wieczystymi w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia tej ustawy w życie, tj. w dniu 24 października 2001 r. Nabycie własności następuje z dniem, w którym decyzja właściwego organu stwierdzająca nabycie własności (ust. 3), stanie się ostateczna. W tym samym trybie, zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy, prawo własności nieruchomości nabywają następcy prawni osób, o których mowa w ust. 1. Stosując cytowane przepisy należy mieć na względzie, że dotyczą one praw podmiotowych osób fizycznych, co zobowiązuje do respektowania zasady równości wobec prawa rozumianej jako traktowanie według jednakowej miary wszystkich, którzy charakteryzują się tą samą cechą istotną. Oznacza to w tym przypadku, że nie znajduje podstaw różnicowanie pozycji prawnej podmiotu z tego tylko względu, że jest on następcą prawnym osoby, która w sposób pierwotny nabyła prawo użytkowania wieczystego. Z tych względów Sąd nie podziela poglądu, że do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dochodzi wyłącznie w przypadku, gdy ta sama osoba fizyczna jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości od co najmniej 26 maja 1990 r. do 24 października 2001 r., jak również, że następcą prawnym, o którym mowa w art. 1 ust. 2, jest tylko osoba, która nabyła prawo użytkowania wieczystego od użytkownika wieczystego spełniającego powyższy warunek. Skoro ustawodawca w art. 1 ust. 1 ustawy posługuje się określeniem "osoby fizyczne", "użytkownicy wieczyści", czy "współużytkownicy wieczyści", to należy przyjąć, że ma na myśli wszystkie te osoby, którym w okresie od 26 maja 1990 r. do 24 października 2001 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego do określonej nieruchomości. Gdyby chodziło o legitymowanie się prawem użytkowania wieczystego w w/w okresie przez jedną i tę samą osobę, to ustawodawca posłużyłby się liczbą pojedynczą ("osoba, będąca w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu ...itd"). Ta sama zasada dotyczy następcy prawnego, o którym mowa w ust. 2 omawianego przepisu. W polskim systemie prawa następstwo prawne oznacza kontynuację praw i obowiązków poprzednika prawnego. Zatem pojęcie następstwa prawnego, o jakie chodzi w tym przepisie, dotyczy każdego następstwa prawnego prowadzącego do nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, niezależnie od formy tego następstwa oraz czasu, w jakim ono powstało. Odmienne rozumienie prowadziłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej osób, które nabyły prawo użytkowania wieczystego, (czy to w drodze sukcesji generalnej - spadek, czy w drodze czynności prawnej - umowa sprzedaży) nie bezpośrednio od osoby, na rzecz której prawo to zostało ustanowione, ale w obrocie wtórnym, a więc od osoby będącej nabywcą tego prawa. Nie znajduje zatem uzasadnienia pogląd, jaki prezentuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., że następcą prawnym uprawnionym do przekształcenia przysługującego mu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest tylko osoba, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu wejścia w życie ustawy bezpośrednio od osoby, o której mowa w art. 1 ust. 1. Taki sam pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 listopada 2005 r. wydanym w sprawie sygn. akt I 80/05 - wyrok jest prawomocny. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.