I SA/Wa 1423/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Mirosław Gdesz Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji Prezydenta Miasta W. Nr [...] z [..] listopada 2007 r. orzekającej o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w Dzielnicy R. przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [..], uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr [...], zajętą pod drogę publiczną – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją nr [....] z dnia [...] listopada 2007 r. Prezydent Miasta W. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz Z. K. za wyżej opisaną nieruchomość, z uwagi na fakt, iż wniosek w przedmiotowej sprawie złożony został z uchybieniem terminu. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Z. K. kwestionując zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu całości akt sprawy Wojewoda [...] stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonana przez organ pierwszej instancji ocena stanu prawnego i faktycznego nie budzi zastrzeżeń. Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późn.zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które jest ustalane i wypłacane na wniosek dotychczasowego właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Organ podkreślił, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że wniosek o odszkodowanie z dnia 29 sierpnia 2007 r. złożony został w Urzędzie Miasta W. w dniu 5 października 2007 r. czyli po terminie określonym w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Oznacza to – zdaniem organu – że w dniu zgłoszenia przedmiotowego wniosku roszczenie Z. K. wygasło. Organ podkreślił, że przewidziany w tym przepisie termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego (prekluzyjnego), a więc nie podlega przywróceniu. Przekroczenie określonego wyżej terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia, a więc skarżący traci możliwość dochodzenia przysługujących mu uprawnień do zgłoszenia żądania. Organ odwoławczy powołał się na uchwałę składu 5-ciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r. (sygn. akt OPK 19/96, Opubl: ONSA rok 1997, Nr 2, poz. 56, LEX nr 29260) , w której między innymi stwierdzono, że uchybienie terminowi, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem praw podmiotowych powoduje wygaśnięcie tego prawa. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ ani też sąd, bowiem nie można tu zastosować przepisów prawa procesowego o przywróceniu terminu (art. 58 – 60), ani przepisów kodeksu cywilnego dotyczących przedawnienia roszczeń majątkowych. W związku z tym nie mają znaczenia okoliczności usprawiedliwiające spóźnienie zgłoszenia wniosku zdarzeniami niezależnymi od strony Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z. K. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, że wskazana przez organ uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma zastosowania w jego sprawie, gdyż dotyczy przepisów dekretowych o odmowie przyznania prawa własności czasowej. Skarżący powołał przepisy art. 64 i art. 21 Konstytucji RP i podniósł, że pozbawiony został prawa własności bez ochrony konstytucyjnej. Powołał się także na Konwencję o ochronie praw człowieka. Podniósł, że odszkodowanie powinno być wypłacone z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. We wniosku o odszkodowanie z 5 października 2007 r. (data prezentaty organu) skarżący wskazał postawę prawną żądania - art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. oraz podał, że chodzi o nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] zajętą pod drogę publiczną przy ul.[...]. W oparciu o wskazany przepis organ rozpoznał wniosek i orzekł, o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Zgodnie z przepisem art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, odszkodowanie będzie ustalone i wypłacone na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Wniosek skarżącego opatrzony datą 29 sierpnia 2007 r. został złożony do organu I instancji 5 października 2007 r. A więc niewątpliwie po upływie terminu określonego w wyżej wskazanym przepisie. W tej sytuacji, jak wynika wprost z treści przepisu, po upływie terminu w nim określonego roszczenie skarżącego wygasło. Oznacza to, że skarżący nie może roszczenia tego skutecznie dochodzić. Wbrew twierdzeniu skargi, odszkodowanie nie jest ustalane i wypłacane przez organ z urzędu. Postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest jedynie na wniosek właściciela. Wydanie takiej decyzji bez wniosku dotknięte byłoby wadą nieważności. Odnosząc się do zarzutów skargi, że powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 1996 r. OPK 19/96, nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że wprawdzie uchwała ta wprost dotyczy terminu z art. 7 ust. 1 dekretu "warszawskiego", to jednakże w jej uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny rozważał generalnie kwestie terminów prawa materialnego i procesowego oraz skutki ich niedochowania. Uprawnione jest więc odniesienie tych argumentów prawnych do terminu przewidzianego w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. Termin ten, jak prawidłowo wskazał organ, jest terminem prawa materialnego. Ma zatem charakter zawity ze skutkiem w postaci wygaśnięcia prawa (analogicznie jak termin z art. 7 ust. 1 dekretu). Zarzuty skargi dotyczące naruszenia konstytucji i konwencji z 20 marca 1952 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych praw wolności (Dz. U z 1998 r. Nr 147, poz. 962) w odniesieniu do pozbawienia skarżącego prawa własności, są bezzasadne. Skarżący nie bierze pod uwagę, że prawa i wolności konstytucyjne nie mają charakteru absolutnego, co wynika z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 konstytucji. Skoro ustawodawca przewidział przypadki pozbawienia własności w drodze ustawy, gdyż jest to konieczne dla realizacji określonych wartości (w tym wypadku interesu publicznego), a odszkodowanie za utraconą własność i tryb jego dochodzenia, uregulowane zostało ustawowo, to nie można uznać, że naruszona została konstytucja. Uwagi te dotyczą także zarzutu naruszenia wyżej wskazanej Konwencji, która w art. 1 dopuszcza możliwość pozbawienia własności w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę krajową. W art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ustawodawca przewidział odszkodowanie, a zakreślenie terminu do jego skutecznego dochodzenia nie pozostaje w sprzeczności z konstytucją, ani konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych praw wolności. Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa , dlatego z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.