I SA/Wa 1423/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2019 r. sprawy ze skargi L. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1405/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz L. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. L. K. pismem z 6 czerwca 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1405/16, zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 16 lutego 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , ozn. hip. Jako "[...]" - nr rej. Hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 25 kwietnia 2018 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku i wniesioną w tym przedmiocie skargą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 stycznia 2019 r. I SA/Wa 1992/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wymiarze 2000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z dalszym niepodejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie, skarżąca pismem z 7 maja 2019 r. wezwała ponownie Prezydenta [...] do wykonania prawomocnego wyroku z 19 grudnia 2017 r., a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia organowi grzywny w wysokości 15.000 złotych; przyznania na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości, o której mowa w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."; stwierdzenia, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczony oraz zasądzenie od Prezydenta [...] zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi zwracała uwagę na bezskuteczność uprzednio wymierzonej sankcji. Akcentowała przy tym brak istotnej dolegliwości dla organu wpływającej na jego zdyscyplinowanie, w sytuacji zasądzenia wyłącznie grzywny w wymiarze nawet wyższym niż uprzednio orzeczonej. W tym aspekcie odwoływała się między innymi do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 maja 2018 r. I OSK 2230/17. Stąd stała na stanowisku, że bez wymierzenia Prezydentowi [...] dodatkowej sankcji w postaci przyznania od niego na jej rzecz sumy pieniężnej, nie zostanie osiągnięty efekt dyscyplinujący i godzić to będzie nie tylko w interesy skarżącej i osłabiać jej wiarę w sądy i państwo, ale uderzy również w powagę samego wymiaru sprawiedliwości, co dostrzegał także Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanym wyżej wyroku, w efekcie czego sformułował stanowisko, że "sąd administracyjny, który stwierdził w wyroku, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, może odstąpić od wymierzenia grzywny i przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, jeżeli strona wystąpiła z takim wnioskiem, tylko w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach". Takie natomiast, w jej ocenie w niniejszej sprawie nie zachodzą. Jest wręcz przeciwnie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, zwracając uwagę, że akta własnościowe wraz z prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie z pierwszej skargi o niewykonanie wyroku wpłynęły do organu 10 kwietnia 2019 r. Składając zatem kolejną skargę 7 czerwca 2019 r. radca prawny reprezentujący skarżącą, nie pozostawił mu marginesu niezbędnego do wnikliwej oceny materiału dowodowego i wydania w tej niewątpliwie skomplikowanej sprawie rozstrzygnięcia. Wyjaśniał przy tym, że wniosek z 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w [...] złożony został przez byłego jej właściciela (A.W.), który umową z [...] listopada 1949 r. rep. A Nr [...] zbył na rzecz poprzenika prawnego skarżącej (F.B.) prawa do odszkodowania wynikające z przepisów art. 7, 8 i 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) związane z tą nieruchomością, co wynika wprost z treści aktu. Zamiar przelania ww. umową jedynie praw do odszkodowania potwierdzili także spadkobiercy zbywcy. W replice do tej odpowiedzi skarżąca, zwracał uwagę, że postępowanie w sprawie prowadzone jest od ponad 70 lat. Stąd twierdzenia organu, że nie pozostawiono mu marginesu czasowego na czynności wyjaśniające, są co najmniej niepoważne i muszą budzić największe zdumienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1405/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 16 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te natomiast wpłynęły do organu 25 kwietnia 2018 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 25 czerwca 2018 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki grzywien (wyrokiem z 10 stycznia 2019 r.), organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Oznacza to, że od 16 miesięcy pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia z jednej strony to, że w uprzednio wydanym orzeczeniu zaistniałą zwłokę wykonaniu wyroku w ten sposób oceniono, a od tego czasu zwłoka ta uległa zwiększeniu. Z drugiej zaś strony brak podejmowania do dnia wniesienia niniejszej skargi, po wyroku z 10 stycznia 2019 r. jakichkolwiek czynności dowodowych, mających odzwierciedlenie w aktach, ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy dekretowej. Stąd zasadne jest żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny. Zważywszy na jej uprzedni wymiar (2000 złotych), jak również okres jaki upłynął do wniesienia obecnej skargi od zwrotu organowi akt sprawy wraz prawomocnym wyrokiem wymierzającym uprzednio grzywnę (2 miesiące), skład orzekający ocenił, że adekwatną w tych okolicznościach faktycznych będzie grzywna w wysokości 3000 złotych, a nie jak żądała tego skarżąca w wymiarze 15.000 złotych, który byłyby w tym wypadku niewspółmierny z okresem bezczynności. Zwłaszcza na tle analogicznych rozstrzyganych przed tutejszym sądem spraw. Mimo kwalifikowanego charakteru zwłoki i bezskuteczności uprzednio wymierzonej sankcji, Sąd nie znalazł także wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej. Podzielając co do zasady jej argumentację, że lekceważenie wyroku sądu przez organy może wywoływać u niej uzasadnione poczucie bezsilności, braku wiary w sądy i państwo, czy wreszcie niepewność co do jej statusu w postępowaniu, Sąd stanął na stanowisku, że okoliczności te nie są wystarczająca do uwzględnienia powyższego żądania. Do automatyzmu w stosowaniu omawianego środka prawnego nie może także prowadzić – wbrew temu co sugeruje skarżąca, odwołując się do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego I OSK 2230/17 – sam fakt oceny zwłoki w wykonu wyroku jako rażąco naruszającej prawo. Nie można bowiem tracić z pola widzenia kompensacyjnego charakteru sumy pieniężnej, co oznacza, że ma ona stanowić swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jakiej strona doznała wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. A skoro tak, to wniosek o jej przyznanie winien zawierać uzasadnienie nawiązującej do owej krzywdy. Ona sama zaś winna być skonkretyzowana i obiektywnie weryfikowalna, jak choćby krzywda wywołana zaistniałymi w okresie procedowania sprawy istotnymi zmianami stanu prawnego, prowadzącymi do znacznego zmniejszenia szans na realizację przynależnych w momencie inicjowania postępowania uprawnień (mających zostać skonkretyzowanych w oczekiwanej decyzji), czy wręcz uniemożliwienia ich realizacji w zmienionej rzeczywistości. Tego rodzaju krzywdy, ani okoliczności ją wywołujących skarżąca nie przywołuje. Z akt sprawy natomiast wynika, że ewentualne jej uprawnienia (jako następcy prawnego osoby, która nabyć miała umową z [...] listopada 1954 r. roszczenia dekretowe) dochodzone w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., w świetle treści ww. umowy, mogą budzić uzasadnione wątpliwości. Zwracał zresztą na to uwagę w odpowiedzi na skargę Prezydent [...]. Nie można zatem w tym wypadku upatrywać źródła krzywdy w długotrwałym oczekiwaniu na wyrównania "niesprawiedliwości" wywołanej działaniem dekretu bezpośrednio w stosunku do skarżącej czy członków jej rodziny, skoro nieruchomość do której rości sobie obecnie prawa do nich nigdy nie należała. Z tych względów w części obejmującej ww. żądanie, skarga podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców pranych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.