I SA/Wa 1426/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2020 r. nr KOX 830/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Miasta [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2020 r., na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018 r., poz. 121, j.t.), dalej "ugn" w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r., poz. 916), dalej "ustawa o przekształceniu prawa użytkowania ", umorzono postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu położonego w [...] przy ulicy [...], działka nr [...], obręb [...] (związanej z miejscem postojowym nr [...]). Organ ustalił, że wypowiedzenie zostało dokonane [...] listopada 2018 r. i zaproponowano nową opłatę roczną począwszy od 1 stycznia 2019 r. Wypowiedzenie doręczono użytkownikowi wieczystemu, który [...] grudnia 2018 r. złożył wniosek, że podwyższenie opłaty rocznej jest nieuzasadnione. Rozpoznając ten wniosek SKO wskazało, że 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, która w art. 1 ust. 1 i 2 stwierdza, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów pod określonymi warunkami. Art. 21 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego stanowi z kolei, że postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych wszczęte i nie zakończone przed dniem przekształcenia toczą się nadal na podstawie przepisów dotychczasowych. 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która w art. 2 zmieniła ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Przepis art. 4 stanowi, że postępowania wszczęte po 5 października 2018 r. w sytuacji w której wypowiedzenia nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom, wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. z mocy art. 4 ust. 2 umarza się o ile nie zostały niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Z tych względów SKO umorzyło postępowanie jako wszczęte po 5 października 2018r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło Miasto [...]. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) zwana dalej "kpa" i art. 9 kpa poprzez wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] błędnego pouczenia w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2020r. znak [...] w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie [...] wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia SKO w [...], co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej ugn oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019r., poz. 270). poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone, 3. naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniosło o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zwrot kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem WSA w Warszawie z [...] stycznia 2023 r. przywrócono Miastu [...] termin do wniesienia skargi (k 57 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 .o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2023, poz. 735), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia jaki tryb (administracyjny czy przed sądem powszechnym) ma zastosowanie w niniejszej sprawie i czy w świetle nowych regulacji prawnych istnieje podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] jest wiele podmiotów w tym P. K. której przysługuje określony udział w gruncie. Właściciel Gruntu Miasto [...] pismem z [...] listopada 2018 r. wypowiedziało Jej dotychczasowe opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu o możliwości złożenia w terminie 30 dni do SKO wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości użytkownicy wieczyści taki wniosek złożyli [...] stycznia 2019 r. A. K., po wydaniu przez SKO zaskarżonego orzeczenia wniosła sprzeciw do Sądu Rejonowego dla [...] w [...]. Tenże Sąd postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r., [...], odrzucił sprzeciw uznając, że od opisanego orzeczenia SKO nie przysługuje przeciw do sądu powszechnego ponieważ nie jest to orzeczenie merytoryczne dt. ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. sąd przywrócił Miastu [...] termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019. r o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270), wskazuje przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej gdy: - postępowanie wszczęto po 5 października 2018 r.; -wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019r. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Zebrany przez organ materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie dotyczące opłaty za użytkowanie wieczyste zostało wszczęte wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty po 5 października 2018 r. (19 grudnia 2018 r.) – spełniona została pierwsza z przesłanek. Nie zostało wykazane spełnienie drugiej z ww. przesłanek ponieważ nie wiadomo czy wypowiedzenie zostało niedoręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym gdyż przepis wymaga aby wypowiedzenie nie zostało doręczone wszystkim użytkownikom wieczystym nieruchomości gruntowej. Z pewnością zostało doręczone jednemu z nich P. K.. Oznacza to, że organ nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego, co stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organ naruszył nadto art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego) w sytuacji w której od orzeczenia o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięciu o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ ustali czy wypowiedzenie zostało doręczony czy też nie wszystkim współużytkownikom wieczystym ww. nieruchomości a następnie w zależności od tych ustaleń wyda orzeczenie merytoryczne. Zdaniem Sądu mimo, że art. 78 ust. 3 ugn określa generalną zasadę rozkładu ciężaru dowodu w całym postępowaniu aktualizacyjnym to nie oznacza to, że organ może zignorować przesłanki skuteczności wypowiedzenia tym bardziej, że jako właściciel gruntu ma jako jedyny wiedzę na ten temat. Przesłanka ta jest z jednym z elementów stanu faktycznego uzasadniającego możliwość umorzenia postępowania aktualizacyjnego. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ppsa sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.