I SA/Wa 1431/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Marta Laskowska Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. C. i W. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. i L. małżonków C., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. Naczelnik Dzielnicy [...] orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2 stanowiącej własność C. i L. małżonków C., ustalając równocześnie odszkodowanie na rzecz właścicieli. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości zwrócił się S. C. w piśmie z dnia [...] października 2003 r. Wnioskodawca twierdził, że w wyniku tej decyzji utracił dwa zagwarantowane prawem dojazdy do działki nr [...] stanowiącej jego własność. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości przy ul. [...] w W. z uwagi na brak po stronie wnioskodawcy legitymacji prawnej do wystąpienia z takim żądaniem. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że przysługuje mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Od decyzji Wojewody [...] odwołali się S. i L. małżonkowie C. zarzucając błędną wykładnię przez organ pierwszej instancji art. 157 § 2 w związku z art. 28 kpa, a także sprzeczność istotnych ustaleń w zaskarżonej decyzji ze stanem faktycznym. Minister Infrastruktury nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w trybie art. 157 § 1 kpa może wystąpić tylko strona. W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną w postępowaniu wywłaszczeniowym byli C. i L. C. - właściciele nieruchomości przy ul. [...]. Wezwani do wykazania uprawnień strony małżonkowie C. przesłali kopie dwóch aktów notarialnych – z dnia [...] marca 1968 r. dotyczącego nabycia przez nich części nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...] oraz z dnia [...] czerwca 1991 r. zawierającego umowę darowizny tejże działki na rzecz córek J. C. i W. C.. Z treści tych aktów nie wynika, aby wnioskodawcom przysługiwało jakiekolwiek prawo rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że przysługuje im prawo żądania stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu tej nieruchomości. Na decyzję Ministra Infrastruktury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosły J. C. i W. C.. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia art. 157 § 2 w związku z art. 28 kpa. Skarżące twierdzą, że są stroną postępowania, bowiem są następcami prawnymi poprzednich właścicieli. Będąc ich córkami nabyły prawo własności działki nr [...] aktem notarialnym z 1991 roku i nigdy się nie zrzekły służebności. Pismo Urzędu Dzielnicy [...] opisuje wyraźnie służebność oraz wytyczenie drogi. Inny dostęp do działki został odrzucony w postępowaniu sądowym. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona. Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest ostateczna decyzja administracyjna odmawiająca wszczęcia postępowania nadzorczego z powodu braku przymiotu strony u S. i L. małż. C., którzy żądali stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], a stanowiącej własność C. i L. małż. C.. Sąd uznał, że odmawiając wszczęcia postępowania nadzorczego organy administracji dokonały prawidłowej oceny wniosku złożonego przez skarżącego. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z przepisu art. 157 § 3 kpa wynika, że o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności organ orzeka w drodze decyzji. Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić z przyczyn zarówno przedmiotowych jak i podmiotowych. Wszczęcie postępowania nadzorczego wymaga zatem uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki, warunkujące jego dopuszczalność. Stroną postępowania w myśl art. 28 kpa jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w sprawie, w której żąda wszczęcia postępowania, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny musi wywodzić się więc z konkretnego przepisu prawa materialnego będącego źródłem praw lub obowiązków danej osoby. Decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. orzekała o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a stanowiącej własność C. i L. małżonków C.. Do tej działki ani małżonkom C., ani ich córkom będącym ich następcami prawnymi w zakresie własności działki nr [...], nie przysługiwało żadne prawo o charakterze rzeczowym, które uzasadniałoby ich interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu. W toku postępowania administracyjnego wnioskodawcy powoływali się na okoliczność, iż stanowiąca ich własność działka nr [...] miała dostęp do ulicy [...] przez działkę nr [...] i że na skutek wywłaszczenia dostęp ten zlikwidowano. Nie wykazali jednak, aby dostęp ten był zagwarantowany w drodze ustanowienia służebności w przewidzianym prawem trybie. Taki stan rzeczy świadczy o tym, że właściciele działki nr [...] mają wyłącznie interes faktyczny w sprawie o wywłaszczenie, który jednak nie legitymuje ich do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu, bowiem legitymację taką daje jedynie posiadanie interesu prawnego. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.