I SA/Wa 1434/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 714/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z [...] czerwca 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 714/16, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną [...] przy ul. [...] działka nr [...] z Tabeli likwidacji Wsi [...] nr [...] pow. [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny na podstawie art. 154 § 1 i § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej jako P.p.s.a., w wysokości 5000 zł, stwierdzenie, że zaistniała bezczynność po wydaniu wyroku ma charakter rażący, przyznanie na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że akta wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 21 października 2016 r. zostały zwrócone organowi w dniu 8 marca 2017 r. Wobec bezskutecznego upływu terminu wskazanego w wyroku oraz braku podjęcia przez organ celowych czynności, złożona została skarga w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny w związku z niewykonaniem wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2096/17 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził bezczynność organu w wykonaniu wyroku. Z uwagi na utrzymującą się bezczynność Prezydenta, w dniu [...] sierpnia 2018 r. ponownie wezwano organ do wykonania wyroku. Do dnia sporządzenia niniejszej skargi Prezydent [...] nie rozstrzygnął sprawy odszkodowania, jak również nie odniósł się do złożonego wezwania. Tym samym - w ocenie skarżących - spełnione zostały przesłanki określone w art. 154 § 1 P.p.s.a. uzasadniające wymierzenie grzywny. Bezczynność organu ma zaś charakter rażący. Postępowanie Prezydenta pozostaje w sprzeczności z zasadami określonymi w kpa. Zdaniem skarżących w sprawie zaistniały ponadto przesłanki do zastosowania dodatkowego środka o charakterze dyscyplinująco – represyjnym, określonego w art. 154 § 7 P.p.s.a., ponieśli oni bowiem uszczerbek w postaci długotrwałego rozpoznawania sprawy. Skarżący podkreślili, że bezczynność organu powoduje, że strona pozostaje w swoistym zawieszeniu, które sprawia, że odczuwa negatywne skutki związane z niepewnością, traci wiarę i zaufanie do władzy publicznej. Przyznanie sumy pieniężnej oraz wymierzenie grzywny w żądanej kwocie, w okolicznościach niniejszej sprawy nie są nadmiernie represyjne lub nieadekwatne, a w konsekwencji tylko połączone środki dyscyplinujące uświadomią organowi nieopłacalność niewykonania wyroku sądu administracyjnego. Na poparcie twierdzeń skarżący przytoczyli stanowisko doktryny oraz stosowne orzecznictwo sądowadministracyjne. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania podjęto czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego celem ustalenia spełnia przesłanek określonych w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał podjęte czynności oraz zaznaczył, że zarządzeniem nr 1826/2016 z dnia 15 grudnia 2016 r. została wprowadzona procedura postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 w/w ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając na uwadze wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza konieczność uzyskania niezbędnych dokumentów, jak również dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji w świetle wymogów w/w zarządzenia z dnia 15 grudnia 2016 r., nie było możliwe rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie określonym w wyroku z 21 października 2016 r. Pismem z [...] lipca 2019 r. skarżący zostali poinformowani o przyczynach uniemożliwiających zakończenie sprawy w wyznaczonym terminie oraz o przewidywanym terminie wydania decyzji. Organ wskazał ponadto, że opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy jest spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach o przyznanie odszkodowani. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Również okoliczność, że akta przedmiotowej nieruchomości na skutek wnoszonych przez skarżących skarg, pozostają w długotrwałym posiadaniu sądu administracyjnego, znacząco utrudnia rozpoznawanie sprawy, gdyż nie jest możliwe prowadzenie postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Jednocześnie, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa stron i ilość składanych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z [...] lipca 2018 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 21 października 2016 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 21 października 2016 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie czterech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu 8 marca 2017 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 8 lipca 2017 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionej skargi wyrokiem z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2096/17 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem wyroku. Jak wynika z analizy akt – wbrew podnoszonym w odpowiedzi na skargę twierdzeniom - Prezydent [...] nie podejmował w istocie działań mających na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Stosowne czynności podjęto w lipcu 2019 r. Pismem z [...] lipca 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżących do nadesłania określonych dokumentów. Zlecono ponadto wykonanie stosownej mapy sytuacyjnej. W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 21 października 2016 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że w/w wcześniejszym wyrokiem z 24 stycznia 2018 r. wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu po wyroku z 21 października 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy działania mające na celu zakończenie sprawy podjęte zostały - jak wyżej wskazano – dopiero w lipcu 2019 r. Sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę – nie została dotychczas przez organ załatwiona. Wyznaczony w wyroku z 21 października 2016 r. termin został więc znacznie przekroczony. Przy czym podkreślić trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności (duża ilość spraw, stopień ich skomplikowania, fakt, że wprowadzono nowa procedurę postępowania, czy też aktywność procesowa stron) nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Sąd uznał ponadto brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że podnoszone w skardze okoliczności dotyczące poczucia niepewności, utraty wiary i zaufania do organów władzy publicznej, a także uszczerbek poniesiony w związku z długotrwałym rozpoznawaniem sprawy, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania. Skarżący nie wykazali w istocie krzywdy jaką ponieśli na skutek niewykonania przez organ wyroku z 21 października 2016 r. Podkreślić trzeba, że suma pieniężna, określona w art. 154 § 7 P.p.s.a., powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Stanowi ona formę zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu i konieczność zastosowania tego szczególnego środka powinna być właściwie uzasadniona, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Skarga w tej części podlegają więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się po 200 zł wpisu od skargi oraz po 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). ----------------------- 1