I SA/Wa 1435/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2005 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia odrzucić skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania J. i B. i M., od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej we wsi N. gm. S. oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. [...] m2, na zasadzie art. 138 § 2 Kpa uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji został przedstawiony następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Wójt Gminy S. umorzył, wszczęte na wniosek B. i J. M., postępowanie w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego przysługującego wnioskodawcom do przedmiotowej nieruchomości w prawo własności w trybie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U z 2001 r. Nr 120, poz. 1299). Organ pierwszej instancji uznał bowiem, że brak zgody J. i B. M. na uiszczenie opłaty z tytułu przekształcenia w wysokości ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego, czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Od tej decyzji J. i B. M. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wskazując, że wycena nieruchomości jest zawyżona. Wskazali, że wniosek o przekształcenie został złożony w 2000 r. i tylko niekompetencja organu pierwszej instancji naraża ich na coraz większe koszty. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. na podstawie art. 138 § 2 Kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując że umorzenie postępowania w sytuacji, kiedy nadal istnieje wniosek o przekształcenie jest nieprawidłowe. Dodatkowo organ drugiej instancji wskazał, że ewentualne zarzuty co do wyceny nieruchomości, mogłaby natomiast rozwiać dodatkowa opinia rzeczoznawcy majątkowego. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi Gminy S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszyło art. 138 § 2 Kpa, ponieważ w sprawie nie zaistniała konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w znacznej części. Skarżący wskazał również na to, że organ pierwszej instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające, a wnioskodawcy nie chcieli ponieść kosztów dodatkowej wyceny. W dalszej części skargi stwierdzono, że brak zgody wnioskodawcy na przekształcenie stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawi własności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości pogląd wyrażony w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r. (OPK 14/00 /ONSA 2001 Nr 1 poz. 17) i z dnia 19 maja 2003 r. (OPS 1/03 ONSA 2003 Nr 4 poz. 115) oraz w wyroku z dnia 16 lutego 2005 r. (OSK 1017/04, niepublik.), iż rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa pozytywnego. Może być ona -jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy Kpa przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 Kpa. Wtedy będzie on dysponentem władztwa publicznego wyznaczającym prawa i obowiązku w ramach jurysdykcji administracyjnej. Z tego względu w takiej sytuacji organ gminy jako dysponent władztwa publicznego właściwy do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, nie jest uprawniony do występowania w takiej sprawie jako strona postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Takie stanowisko jest również od lat utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 22 października 1984 r. (sygn. III AZP 5/84 OSNC 1985/7/86) stwierdził, że w ustawowej roli organu nie ma miejsca na własny interes wydającego decyzję także wówczas, gdy decyzja ta dotyka w jakikolwiek sposób jego praw lub obowiązków. Nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym podmiot, któremu z woli ustawodawcy powierzono wydanie decyzji w tym postępowaniu - to teza uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1993 r. (sygn. III AZP 35/92). Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności organem właściwym do wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa, jeżeli użytkowanie wieczyste jest ustanowione na nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego. Zatem z mocy tego unormowania kompetencyjnego organy gmin zostały upoważnione do kształtowania stosunków /w tym przypadku stosunków cywilnoprawnych/, których jedna ze stron jest własna gmina organu wydającego decyzję w sprawie. Ustawowe wskazanie organu gminy jako organu administracji publicznej, właściwego w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomościach gminnych, ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on /ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki/ uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie do przyjęcia jest bowiem stanowisko, że gmina może zajmować różną pozycję /raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania/ w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej. Należy zatem podzielić pogląd, że gmina, której organ wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji nie jest uprawniona do wniesienia skarg i na ostateczną decyzję wydaną w tej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z tej przyczyny skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.