I SA/Wa 144/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] października 2015 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. D. M. wystąpił o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej na dofinansowanie zakupu łóżka ortopedycznego oraz o przyznanie materaca ortopedycznego. Wskazaną powyżej decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Burmistrz S. odmówił przyznania zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup materaca ortopedycznego (pkt 1 orzeczenia) oraz przyznał zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup łóżka (pkt 2 decyzji). Organ uzasadnił, że wnioskodawca otrzymuje pomoc w formie nieodpłatnych, całodziennych posiłków w Dziennym Domu [...]. Po przebytym wszczepieniu [...] biodra, jako wymagający pomocy, ma przyznane bezpłatne usługi opiekuńcze, w wymiarze 2 dni w tygodniu po 3 godziny oraz przez 3 dni w tygodniu po 1 godzinie dziennie od dnia 9 października 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. Rzeczywisty dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł. Składa się na niego zasiłek stały w wysokości [...] zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł oraz dodatek energetyczny w wysokości [...] zł. Ponadto Burmistrz podniósł, że postanowił przychylić się do wniosku, dotyczącego zakupu łóżka, z uwagi na to, że koszt łóżka jest rozsądny i możliwy do sfinansowania, zaś z uwagi na znaczny koszt materaca ortopedycznego, organ nie jest w stanie udzielić zasiłku w takiej kwocie. Przy czym z akt sprawy, w szczególności z załączonych informacji ze szpitala, nie wynika konieczność zakupu sprzętu wskazanego przez wnioskodawcę. W zaleceniach zawarto jedynie informację o konieczności unikania niskich mebli. Z tego względu dofinansowanie zakupu wysokiego łóżka jest zasadne. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł D. M.. Strona nie zgodziła się z powyższą decyzją oraz zanegowała niektóre twierdzenia zawarte w orzeczeniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] października 2015 r., nr [...]. Uzasadniło, że D. M. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. a zatem nie przekroczył kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), określonego na tę właśnie kwotę. Organ wskazał, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów, w tym również finansowych, przez osobę ubiegającą się o zasiłek oznacza, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób, będących w trudnej sytuacji materialnej. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ powinien, zatem kierować się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeśli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W przypadku zasiłku celowego organ ocenia całokształt sytuacji strony. Organy mają prawo do oceny hierarchii zgłszanych potrzeb i możliwości finansowych organu, w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc. Zasiłek celowy jest wyjątkową, doraźną pomocą dla osób, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Działania organów pomocy społecznej powinny mieć jedynie uzupełniający charakter w stosunku do wysiłków beneficjanta i członków jego rodziny. Skarżący nie pozostaje bez pomocy ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ma przyznane nieodpłatne usługi opiekuńcze. W zaleceniach lekarskich nie została zawarta informacja o konieczność zakupu materaca ortopedycznego. Ponadto środki jakimi dysponują organy pomocy społecznej są ograniczone i nie pozwalają na udzielenie pomocy wszystkim potrzebującym we wnioskowanym zakresie. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. M.. Wskazał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest niezgodna z prawem, albowiem bezkrytycznie powtarza naciągane lub nieprawdziwe fakty i dane z uzasadnienia decyzji MOPS w S.. Zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i załączonym zaleceniem lekarza prowadzącego skarżący potrzebuje sprzętu ortopedycznego, a przyznany mu został zasiłek na zakup łóżka i stelaża – czyli sprzętów nieortopedycznych. We wniosku o przyznanie pomocy wnosił o kwotę [...] zł tytułem zakupu łóżka stelaża i materaca ortopedycznego. D. M. wskazał, że jego jedynym źródłem dochodu jest zasiłek stały w kwocie [...] zł, bez dodatku mieszkaniowego i energetycznego, gdyż tylko do października 2015 r. miał przyznany zasiłek mieszkaniowy i energetyczny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskrzonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2016 r. skarżący ponowił zgłoszone dotychczas zarzuty i opisał swoją trudną sytuację życiową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, a nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi i rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.), Sąd nie znalazł powodów do jej uwzględnienia. Na wstępie należy zauważyć, że odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup materaca ortopedycznego zapadła, m.in. w oparciu o art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Art. 39 ust. 2 wskazuje, że zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zaś ust. 3 powołanego art. stanowi, że osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Kolejną konieczną przesłanką uzyskania wsparcia z pomocy społecznej, w postaci zasiłku celowego, jest spełnienie przez wnioskującego kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej. Dochód ten określony został przez ustawodawcę na kwotę [...] zł. W niniejszej sprawie, oceniając możliwość przyznania skarżącemu przedmiotowego zasiłku celowego, stwierdzić należy, że spełnia on kryterium dochodowe. Kwota dochodu skarżącego, wyliczona przez organy, jest równa wysokości ustawowego kryterium. W tych okolicznościach podniesione przez skarżącego zarzuty zawyżenia kwoty osiąganego przez niego dochodu, który i tak nie przewyższa wskazanego kryterium dochodowego, nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Dokonując z kolei zbadania spełnienia pozostałych przesłanek, określonych we wskazanym art. 39 ust. 1, 2 ustawy o pomocy społecznej, warunkujących możliwość otrzymania zasiłku celowego na zakup łóżka i materaca ortopedycznego, Sąd zwraca uwagę, że stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy – pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, która nie ma na celu dostarczenia obywatelom stałego źródła utrzymania, czy podwyższenia otrzymywanego niskiego dochodu. Istotą pomocy społecznej jest bowiem działalność wspierająca obywateli, skierowana na umożliwienie przezwyciężania im trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać własnymi działaniami. W założeniu systemu pomocy społecznej świadczeniobiorca nie ma być biernym odbiorcą świadczenia, lecz partnerem organów pomocy społecznej. Osoba taka powinna zatem wykorzystać własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz współdziałać w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Potrzeby osoby, ubiegającej się o pomoc, mogą być uwzględnione jedynie wówczas, gdy odpowiadają celom pomocy społecznej i mieszczą się w możliwościach organu pomocy społecznej. Jak stanowi art. 3 ust. 3 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W powołanych przepisach ustanowiono zatem zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego. Zasada fakultatywności polega na braku możliwości skutecznego domagania się przyznania świadczenia z pomocy społecznej w żądanym przez wnioskodawcę rodzaju, formie i rozmiarze - bez uwzględnienia jego realnych potrzeb i okoliczności sprawy. Jak wynika z treści powołanego art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i użytego w nim zwrotu "może", decyzja wydana przez organ administracji w przedmiocie zasiłku celowego - ma charakter uznaniowy - co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, powoduje, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego i obligatoryjnego przyznania osobie zainteresowanej wnioskowanego świadczenia, w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. W rozpoznawanej sprawie organy, prawidłowo uznały, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, warunkujące uzyskanie zasiłku celowego, lecz działając właśnie w granicach uznania administracyjnego odmówiły przyznania wnioskowanego zasiłku na materac ortopedyczny podnosząc, że organ nie dysponuje środkami na sfinansowanie takiego zakupu. Swoje stanowisko uzasadniły także tym, iż skarżący otrzymuje wsparcie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, choć - jak wynika z jego pisma procesowego - nie jest ono dobrze oceniane przez skarżącego. Skoro organ I instancji uznał, że nie jest w stanie udzielić zasiłku na zakup materaca ortopedycznego, z uwagi na wysokość koniecznej na ten cel kwoty, gdyż jej wyasygnowanie leży poza jego możliwościami, to Sąd orzekający w sprawie nie jest władny, z uwagi na okoliczność badania zgodności decyzji z prawem. dokonać oceny słuszności, czy celowości takiego działania organu. Sąd badając bowiem prawidłowość wydania decyzji o przyznaniu zasiłku celowego ocenia, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronności oceny faktów. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 130/10, LEX nr 595054). Instytucja uznania administracyjnego, służy temu, aby organy administracji, wydając decyzję, mogły wziąć pod uwagę różne okoliczności sprawy. W niniejszym przypadku organy tak właśnie uczyniły. Uznały, że są w stanie pokryć jedynie część wnioskowanej przez skarżącego kwoty, z uwagi na konieczność prowadzenia wsparcia, także w stosunku do innych potrzebujących osób. Udzieliły zatem wsparcia tylko na zakup łóżka, przy czym swoje stanowisko wsparły zaleceniami lekarskimi, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Jeszcze raz podnieść należy, że pomoc społeczna nie może zaspokajać wszystkich potrzeb i oczekiwań osób, które znalazły się w trudnej sytuacji. Skoro zatem organy uzasadniły swoje stanowisko, wskazując, co skłoniło je do takiego właśnie działania, w ramach przysługującego im uznania administracyjnego, a stanowisko to znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy, to Sąd uznał podjęte rozstrzygnięcie za prawidłowe i zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.