I SA/Wa 1440/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania J. B. prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł. W związku z wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą J. B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł. Nadmienić należy, że skarga dotyczy decyzji, którą Minister Infrastruktury utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z [...] marca 2009 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji ostatecznej Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] lipca 1983 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położnej w S. przy ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, stanowiącej przed wywłaszczeniem własność W. B. W nadesłanym do Sądu urzędowym formularzu wniosku skarżący podniósł, że nie odrobił jeszcze wszystkich strat spowodowanych pobytem w zakładzie [...] od [...] do [...] r., a obecny kryzys i sytuacja na rynku zbóż uniemożliwia uzyskanie dochodu ze sprzedaży plonów po kosztach ich wytworzenia. Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o pow. [...] ha (z czego [...] ha stanowią grunty wydzierżawione od gminy), jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2, jest właścicielem lasu o pow. [...] ha. Posiada ciągnik i maszyny rolnicze w ilości [...] sztuk o łącznej wartości ok. [...] złotych. Według zawartego we wniosku oświadczenia jego miesięczny dochód wynosi [...] złotych, a stanowią go renta inwalidzka ([...] zł) oraz dochód ze sprzedaży mleka ([...] zł). J. B. oświadczył, że nie posiada oszczędności poza środkami przeznaczonymi na bieżące utrzymanie siebie i gospodarstwa. Skarżący podkreślił, że część dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej dołączył do sprawy o sygnaturze akt I SA/WA 952/09 (m. in. bilans przychodów i wydatków. Z dokumentu tego wynika, że za rok 2008 uzyskał on dochód w kwocie [...] złotych, przy jednoczesnych wydatkach [...] złotych). Wnioskodawca dodał również, że jego wydatki powiększyły się ostatnio o koszty tłumaczenia pism kierowanych przez niego do [...] Trybunału [...]. Postanowieniem z 13 października 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1440/09 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania J. B. prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 złotych uznając, że posiada środki na ich opłacenie. Od postanowienia referendarza z 13 października 2009 r. J. B. wniósł w terminie sprzeciw. Postanowieniu temu zarzucił: - brak dokonania ustaleń co do niezbędnych kosztów utrzymania wnioskodawcy i posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, mimo przedstawionego szczegółowego zestawienia, - niezgodne z prawem uznanie, że koszty sądowe mają pierwszeństwo przed niezbędnymi wydatkami egzystencjalnymi, - kierowanie się przy rozpatrywaniu wniosku bezwzględnymi kwotami środków finansowych jakie otrzymuje lub posiada wnioskodawca bez uwzględnienia konieczności niezbędnych do ich uzyskania wydatków. W obszernym uzasadnieniu sprzeciwu J. B. wskazał, że jego sytuacja majątkowa uległa zmianie. W szczególności z uwagi na wszczęcie postępowania w dwóch sprawach (skarga nr [...]) przed [...] Trybunałem [...] ponosi koszty z tym związane. Skarżący wyliczył, że koszty obowiązkowej reprezentacji prawnej wynoszą minimalnie [...] zł, za jedną sprawę, on jest uczestnikiem dwóch spraw dlatego łączna kwota wydatków wyniesie [...] zł. Do wydatków zaliczył również koszty tłumaczenia pism we wszystkich trzech sprawach. W sumie pochłonie to środki zgromadzone na remont ciągnika oraz dopłaty otrzymane z Unii Europejskiej za 2008 rok. J. B. dodał również, że z ostatniego obwieszczenia Prezesa GUS wynika, że za ostatni okres rozliczeniowy nastąpiło obniżenie dochodów w rolnictwie. Ponadto decyzją Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa za rok 2008 przyznano mu dopłaty o około [...] zł mniejsze niż w 2007 r. dodatkowo wzrosły koszty środków produkcji. J. B. wyjaśnił także, że jego gospodarstwo doznało znacznych strat w związku z nadmiernymi opadami deszczu. Wyjaśniając swoją sytuację majątkową skarżący podkreślił, że błędne jest kierowanie przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bezwzględnymi kwotami środków finansowych jakie on otrzymuje bez uwzględnienia konieczności wydatków niezbędnych do ich utrzymania. Skutkiem powyższego jest równanie sytuacji faktycznej i prawnej rolnika otrzymującego minimalne wynagrodzenie netto z sytuacją rolnika uzyskującego dochody brutto. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej Ppsa - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sprawie niniejszej J. B. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł. Na obecnym etapie postępowania rozpoznanie przez Sąd jego skargi jest uzależnione od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Kwestia poniesienia innych kosztów sądowych, np. opłat kancelaryjnych (m. in. opłat za wydanie kopii, czy odpisu dokumentu z akt sprawy – odpowiednio 2 lub 10 zł za każdą stronę dokumentu, opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku -100 zł), czy wydatków (np. kosztów dojazdu do Sądu) nie jest obecnie znana, ponieważ łączna suma poniesionych w postępowaniu sądowym kosztów sądowych będzie zależna od przebiegu sprawy. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym z oświadczenia złożonego przez skarżącego na urzędowym formularzu wynika, że J. B. prowadzi działalność rolniczą na obszarze około [...] ha i z tego tytułu osiągnął w 2008 r. dochód roczny w wysokości [...] zł (2008 r.). Skarżący jest właścicielem około [...] ha gospodarstwa rolnego i lasu o pow. [...] ha. Źródłem jego dochodu są również dopłaty unijne, które w 2008 r. opiewały na kwotę [...] zł. W roku bieżącym są mniejsze o [...] zł. J. B. pobiera również świadczenie rentowe w wysokości [...] zł. Jego majątek stanowią ciągnik i maszyny rolnicze o wartości [...] zł. Dokonując oceny sytuacji majątkowej J. B. w świetle przedstawionych okoliczności jak również argumentów powołanych przez stronę w sprzeciwie uznać należało, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Mimo, iż źródłem utrzymania skarżącego jest niewielka renta i przychód z działalności gospodarczej (który jak przyznał sam wnioskodawca jest zmienny, zależy m. in. od urodzaju w danym roku, od kwot jakie uzyska w punktach zbytu wytworzonych produktów) nie może on być uznany za osobę ubogą. Prowadzone przez niego gospodarstwo dofinansowywane jest z dopłat unijnych. J. B. sam przyznał, że prowadzenie gospodarstwa rolnego niezależnie od wyliczeń matematycznych jest zawsze opłacalne. Uzyskiwany dochód J. B. przeznacza wyłącznie na swoje potrzeby, gdyż nie ma na utrzymaniu osób trzecich. Matka z którą zamieszkuje utrzymuje się z własnej renty i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyć również trzeba, że opłaty o zwolnienie od których wnioskodawca się ubiega w toku postępowania przed sądem administracyjnym uiszczane są w różnych odstępach czasowych, nie jest więc tak, że strona jest zmuszona do ich opłacenia jednorazowo. Ma to niewątpliwy wpływ na osłabienie skutków finansowych wynikających z konieczności wygospodarowania na ten cel odpowiednich środków. Odnosząc się do podniesionego przez J. B. w sprzeciwie argumentu, iż z uwagi na wniesienie skarg do [...] Trybunału [...], obciążony będzie kosztami obowiązkowej reprezentacji prawnej i kosztami tłumaczeń, zauważyć należy, że J. B. nie przedłożył dowodów, które wskazywałby na to, iż wydatki te są wymagalne na dzień rozpoznania sprzeciwu. Co więcej z treści sprzeciwu wynika, że ma on na ten cel zabezpieczone środki (oświadczył, że na koszty związane z udziałem w postępowaniu przed Trybunałem mógłby wydatkować środki zgromadzone na remont ciągnika i otrzymane dopłaty z Unii Europejskiej za 2008 r.). Nie bez znaczenia jest również to, że obowiązująca przed Trybunałem procedura dopuszcza składanie wniosków o przyznanie pomocy prawnej, nie jest więc wykluczone, że pomoc ta zostanie skarżącemu przyznana (skarżący przyznał, że będzie się ubiegał o taką pomoc). Konkludując zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd zgodnie z którym prawo pomocy jest skierowane w pierwszej kolejności do osób, które znajdują się w skrajnie trudnej sytuacji majątkowej, a wnioskodawca – w świetle dokonanych wyżej ustaleń – nie może być uznany za taką osobę. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.