I SA/Wa 1443/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Przemysław Żmich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1443/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania B.M. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], o łącznej pow. [...] m², oznaczonej jako dawne działki nr [...], [...], [...], [...] oraz część dawnych działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniósł, że opisana wyżej nieruchomość została wywłaszczona decyzją Naczelnika Dzielnicy W.- [...] z dnia [...] maja 1974 r., nr [...] z przeznaczeniem jej zgodnie z lokalizacjami szczegółowymi nr [...],[...]z dnia [...] kwietnia 1972 r., oraz nr [...] i [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. pod budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego. Zdaniem organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że brak jest obecnie prawnej możliwości realizacji planowanej inwestycji, bowiem nie wyeliminowano z obrotu prawnego decyzji lokalizacyjnych stanowiących podstawę wywłaszczenia, które zachowują swoją ważność. Ponadto, zdaniem organu, rozpoczęcie prac związanych z budową osiedla mieszkaniowego nastąpiło w terminie określonym w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Natomiast realizacja inwestycji służącej do obsługi mieszkańców na nieruchomości wywłaszczonej na potrzeby uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego stanowi realizację celu wywłaszczenia. Budowa stacji benzynowej, stacji energetycznej, stacji obsługi samochodów, parkingów, ulic i dróg dojazdowych w obrębie osiedla oraz zieleń miejska, stanowią infrastrukturę przynależną do osiedla mieszkaniowego. Dlatego też, zdaniem organu, cel wywłaszczenia zrealizowano, natomiast późniejsza realizacja inwestycji mających na celu zaspokojenie potrzeb mieszkańców nie stanowi zmiany jakościowej celu, dla którego wywłaszczono nieruchomość. Dlatego też, zdaniem organu, Prezydent W. słusznie uznał, że nieruchomość wywłaszczona nie stała się zbędna na cel, dla którego została wywłaszczona. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł B.M., zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu wyżej wymienionego artykułu oraz art. 136 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie, 2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to jest art. 10 kpa w związku z art. 81 kpa, poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz niedopełnienie obowiązku organu prowadzącego postępowanie, pouczenia strony o prawie końcowego zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, 3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 kpa, w związku z art. 77 i 78 kpa poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także art. 9 kpa poprzez niedopełnienie obowiązku należnego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie organowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia, ponieważ organ administracji bezpodstawnie i wbrew przepisom prawa odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W obszernym uzasadnieniu podniósł, że cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na niewielkiej części nieruchomości w postaci budowy ul. [...] i [...], a pozostała część wywłaszczonej nieruchomości została zagospodarowana w sposób niezgodny z wywłaszczeniem. Nie zgadza się on z zaliczeniem takich obiektów jak stacja obsługi pojazdów, czy stacja benzynowa do niezbędnych dla funkcjonowania osiedla, bowiem tak rozumując dla infrastruktury osiedlowej można by zaliczyć każdy obiekt przydatny dla realizacji potrzeb nawet niewielkiej ilości mieszkańców. Wątpliwości skarżącego, co do zgodności celu i procedury budzi budowa stacji energetycznej, ponieważ pozwolenie na budowę wydano po 7 latach od wywłaszczenia ([...] maja 1981 r.) i wygasło ono w skutek nie podjęcia działań przez inwestora, a następną decyzję zezwalającą na budowę wydano [...] kwietnia 1991 r., zatem ta część nieruchomości była przez 17 lat do wywłaszczenia w żaden sposób niewykorzystana. Natomiast uchwała Rady Gminy U. o przekazanie nieruchomości Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" została podjęta [...] października 2000 r., to jest 3 lata po złożeniu przez niego wniosku o zwrot nieruchomości. Zdziwienie skarżącego budzi też brak świadomości Wojewody o takich istotnych dla sprawy faktach jak wygaśnięcie decyzji lokalizacyjnej nr [...] na skutek wydania przez Zastępcę Naczelnego Architekta W. decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1987 r., a następnie wyłączenie z decyzji lokalizacyjnej terenu u zbiegu ulic [...] i [...] na mocy decyzji nr [...], wydanej przez Naczelnego Architekta W. w dniu [...] marca 1990 r. Ponadto zwraca uwagę na sprzeczności zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz na brak pouczenia go o możliwości zapoznania się z aktami i złożeniu końcowego oświadczenia po zakończeniu postępowania. Reasumując uznał, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadami prawnymi dotyczącymi zarówno merytorycznego rozstrzygnięcia i postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, chociaż z innych powodów niż w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jest natomiast obowiązany uwzględnić skargę na decyzję i uchylić ją w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy wypisów z rejestru gruntów wynika, że objęta zaskarżonymi decyzjami nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżący, stanowiła własność Gminy W.- [...]. Zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. – o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) mienie gmin warszawskich działających na podstawie przepisów dotychczasowych stało się z mocy tej ustawy w dniu 27 października 2002 r. mieniem m.st. Warszawy. Prezydent W. orzekając w decyzji z dnia [...] marca 2003 r. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], o łącznej pow. [...] m², oznaczonej jako dawne działki nr [...],[...],[...],[...] oraz część dawnych działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...], orzekał sprawując funkcję starosty, bowiem zgodnie z treścią art. 1 ustawy powyższej, Warszawa jest gminą mająca status miasta na prawach powiatu, a Prezydent W. wykonuje zadania starosty (art. 91 i 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1592 ze zm., w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm. Jednocześnie Gmina W. jest stroną postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom nieruchomości stanowiących jej własność, bowiem dotyczy to jej interesu prawnego. Uprawnienia strony dla tego podmiotu wynikają z art. 28 kpa. W dniu 19 maja 2003 r. w sprawie o sygn. akt OPS 1/03 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, w której uznał, że w sprawie zwrotu nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta, jako jego organ wykonawczy i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza także możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia danej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Jak wynika z powyższego, prezydent sprawujący funkcję starosty nie może jednocześnie występować w imieniu gminy, jako strony w tej sprawie i jako organ rozpatrujący tę sprawę, a sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie. Skład orzekający w niniejszej sprawie, nie będąc związany powyższą uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do treści art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w pełni jednak popiera pogląd prawny w niej wyrażony. Wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu, stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa, stanowi powód do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją określony w art. 145 § 1 pkt 3 kpa. Wystąpienie w sprawie przesłanki do jej wznowienia skutkuje uchyleniem decyzji. Dlatego też zarówno zaskarżona decyzja organu odwoławczego jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone. W zaistniałej sytuacji ma zastosowanie art. 26 § 2 kpa, zgodnie z którym sprawa winna być rozpoznana przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (w tym przypadku przez wojewodę) lub przez inny organ podległy wojewodzie, który zostanie wyznaczony przez Wojewodę do jej załatwienia. Z tego względu Sąd nie badał zaskarżonych decyzji pod względem merytorycznym, to jest ich zgodności z obowiązującym prawem materialnym i procesowym. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.