I SA/Wa 1445/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi I. K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania z urzędu wykonania zaświadczenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu zażalenia I. K. z dnia 17 lipca 2008 r., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [....]. Zaskarżone postanowienie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W dniu 18 stycznia 2001 r. Prezydent Miasta S. wydał zaświadczenie nr [...], potwierdzające uprawnienie I. K. do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. w miejscowości G. przy ul. [...] nr [...], pow. [...], woj. [...], na kwotę [...] zł na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa. Następnie Wojewoda [...] w dniu 10 lipca 2008 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ww. zaświadczenia oraz postanowieniem nr [...] wstrzymał z urzędu wykonanie tego zaświadczenia. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda stwierdził, iż zachodzi podejrzenie, że wskazane zaświadczenie jest prawdopodobnie dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. - w wyniku niewłaściwego wskazania I. K. jako osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego w trybie art. 212 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543, ze zm.). Od powyższego postanowienia - dotyczącego wstrzymania z urzędu wykonania zaświadczenia potwierdzającego uprawnienie do rekompensaty - zażalenie wniosła I. K., podnosząc w uzasadnieniu, że zaświadczenie Prezydenta Miasta S. z dnia 18 stycznia 2001 r. jest ostateczne i zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa. Jej zdaniem, może ona zostać w szczególnych okolicznościach zaliczona do kręgu ustawowych spadkobierców zmarłej właścicielki (swojej ciotki) - która wskazała ją jako osobę uprawnioną do rekompensaty. Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się przepisy działu II rozdziału 12 i 13 k.p.a. - z wyłączeniem art. 146 § 1 k.p.a., co oznacza, że odnośnie zaświadczeń dotyczących ekwiwalentu za mienie zabużańskie, wydanych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów przez starostów (prezydentów miast na prawach powiatu), można obecnie stosować przepisy k.p.a. dotyczące uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych. Zgodnie z przepisem art. 159 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przepis ten wymaga zatem zaistnienia "prawdopodobieństwa", a nie uprawdopodobnienia przez organ faktu wystąpienia jednej z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a ocena tego prawdopodobieństwa należy do organu prowadzącego postępowanie. Minister stwierdził ponadto, że zgodnie z przepisem art. 212 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaświadczenia Prezydenta Miasta S. Nr [...]) zaliczenie wartości nieruchomości następuje na rzecz właściciela tych nieruchomości lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Właścicielkami pozostawionych poza granicami kraju nieruchomości były siostry I. T. - matka I. K. - i K. R. - ciotka. Obie wskazały I. K. jako osobę uprawnioną do rekompensaty. Zgodnie z przepisami art. 931-934 kodeksu cywilnego I. K., jako siostrzenica K. R., mogłaby zostać zaliczona do kręgu jej spadkobierców ustawowych tylko w przypadku śmierci swojej matki I. T., która w pierwszej kolejności byłaby powołana do spadku po swojej siostrze - K. R. W związku z tym zachodzi prawdopodobieństwo, iż zaświadczenie Prezydenta Miasta S. z dnia 18 stycznia 2001 r. potwierdzające uprawnienia I. K. do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest dotknięte wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I. K. W skardze zarzuciła, że Wojewoda [...] nie poczynił starań, aby zweryfikować stan faktyczny przedmiotowego zaświadczenia, ponieważ klauzula znajdująca się na zaświadczeniu jednoznacznie umożliwiła jej drogę do wybranej formy realizacji rekompensaty. Skarżąca podniosła, że brała udział w przetargach na zakup nieruchomości Skarbu Państwa, realizując tym samym rekompensatę na łączna kwotę [...] zł. Fakty te nie zostały podniesione przez Ministra Skarbu Państwa. Wywiodła także, iż jeżeli istniało przypuszczenie, że wydane zaświadczenie nr [...] posiada wadę określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to należało udowodnić ten fakt wcześniej - uniemożliwiając całkowite zrealizowanie rekompensaty. Natomiast niedopuszczalne jest wykazywanie po latach wadliwości zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o wstrzymaniu z urzędu wykonania zaświadczenia Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia 18 stycznia 2001 r. - potwierdzającego uprawnienie I. K. do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że przesłanką wstrzymania wykonania decyzji na podstawie przepisu art. 159 k.p.a. jest uprawdopodobnienie istnienia wad powodujących nieważność decyzji (wyrok NSA z 20 maja 1998 r., IV SA 1784/97 - LEX nr 43142). Spełnienie tej przesłanki polega na wskazaniu jednej z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz przytoczeniu okoliczności świadczących o jej wystąpieniu w ramach danej sprawy (zob. wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., IV SA 2634/2003 - ONSA i WSA 2005, z. 4, poz. 78). W niniejszej sprawie - w oparciu o przepis art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) - wydano przedmiotowe zaświadczenie nr [...]. Artykuł ten stanowi, że na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości. Zaliczenie wartości nieruchomości, o których mowa powyżej, następuje na rzecz właściciela tych nieruchomości lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego (ust. 4). Zaś w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione (ust.5). Z przepisów k.c. wynika, że do dziedziczenia z mocy ustawy, zgodnie z art. 931 § 1, w pierwszej kolejności powołane są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. W braku zstępnych spadkodawcy, powołani są do spadku z mocy ustawy jego małżonek, rodzice i rodzeństwo (art. 932 § 1). Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy (art. 934). W niniejszej sprawie, jako osobę uprawnioną wskazano I. K. - siostrzenicę jednej ze współwłaścicielek utraconego mienia (K. R.). Jednakże - w dniu wydania zaświadczenia Prezydenta Miasta S. z dnia 18 stycznia 2001 r. - nie była ona osobą uprawnioną do dziedziczenia ustawowego, gdyż nie należała do kręgu osób powołanych w pierwszej kolejności do spadku. W aktach administracyjnych znajduje się akt zgonu K. R. (zmarłej w dniu [...] lipca 2001 r.) z którego wynika, że zmarła ona jako osoba zamężna. Ponadto miała ona syna, co wynika z protokołu przesłuchania I. K. z dnia 23 lipca 2008 r. - " z synem K. - jedynakiem, nie mam kontaktu od czasu jak ciocia zmarła w hospicjum". Również oświadczenie I. T. (siostry K. R. i matki I. K.) z dnia 24 lipca 2008 r. zawiera stwierdzenie - "po śmierci mojej siostry pozostał syn K. R., z którym nie mam żadnego kontaktu." Zatem w dniu wydania zaświadczenia żyli uprawnieni spadkobiercy K. R. dziedziczący w pierwszej kolejności, tj. syn oraz mąż. Poza tym żyła także dziedzicząca w drugiej kolejności I. T. (siostra), będąca jednocześnie matką I. K. W tej sytuacji słusznie organ uznał, że zachodzi prawdopodobieństwo wydania zaświadczenia na rzecz osoby nieuprawnionej. Ma to istotne znaczenie, gdyż uprawnienie do otrzymania rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie podlega dziedziczeniu. Skoro zasadnie organ uznał, iż zachodzi prawdopodobieństwo, że zaświadczenie z dnia 18 stycznia 2001 r. dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to w tej sytuacji - na zasadzie powołanego wcześniej art. 159 k.p.a. - prawidłowo wstrzymał z urzędu wykonanie zaświadczenia. Jest to tym bardziej słuszne, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wydanie zaświadczenia o posiadaniu uprawnień zabużańskich na rzecz osoby nieuprawnionej do tego w świetle art. 212 ust. 4 i 5 stanowi rażące naruszenie prawa (wyrok WSA w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 1943/06). Reasumując, Sąd stwierdził, iż w zaskarżonych postanowieniach organ prawidłowo dokonał subsumcji przepisu art. 159 § 1 k.p.a. do okoliczności niniejszej sprawy. Należy także zauważyć, że organ uwzględnił przepis art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wobec powyższego Sąd uznał, że postanowienia obu instancji są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Odnosząc się do twierdzeń skargi, że wstrzymanie wykonania zaświadczenia nie jest zasadne i nie powinno mieć miejsca przy zrealizowaniu znacznej części rekompensaty należy stwierdzić, iż nie są one trafne i nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego - określone w art. 159 § 1 k.p.a. - nie zależy od stopnia jego realizacji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.