I SA/Wa 1449/08

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2009 r. C. G. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze swojej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż jest osobą [...]-letnią, mieszkającą samotnie w domu jednorodzinnym ( o pow. [...] m2) i ponoszącą wszystkie opłaty z tym związane. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie [...] złotych brutto. Oprócz wspomnianych wyżej opłat, część otrzymywanej emerytury skarżąca co miesiąc przeznacza na zakup leków specjalistycznych, które w jej wieku są niezbędne do życia. Po wykonaniu wszystkich opłat niewiele pozostaje jej środków finansowych. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącej, pismem z dnia 8 stycznia 2009 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał C. G., reprezentowaną przez wnuka D. G., w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) do nadesłania dokumentów potwierdzających jej dochód, wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków, dokumentów lub oświadczeń wskazujących wielkość ponoszonych wydatków. Ponadto wezwał skarżącą do wyjaśnienia czy w jej domu zamieszkuje również D. G., a jeśli tak, do wykazania uzyskiwanego przez niego dochodu i wyjaśnienia czy partycypuje on w kosztach utrzymania mieszkania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik strony wyjaśnił, iż C. G. jest osobą samotną, która zamieszkuje z nim pod jednym dachem. Nie posiada ona rachunku bankowego. Przedłożył ponadto kopię odcinka emerytury skarżącej, kopię rachunku za gaz za okres wrzesień –październik 2008 r. (na kwotę [...] złotych), kopię faktury za energię elektryczną za okres od marca do września 2008 r. na kwotę [...] złotych (ze wskazaną prognozowaną sprzedażą energii w miesiącach od 4 listopada 2008 r. do 4 marca 2009 r. -za kwoty [...] do [...] złotych miesięcznie). Pełnomocnik wskazał ponadto, iż do ww. opłat dodatkowo dochodzą opłaty za opróżnianie kanalizacji co dwa miesiące w kwocie ok. [...] złotych, za ogrzewanie węglem domu w okresie zimowym (od listopada do marca) w łącznej kwocie ok. [...] do [...] złotych, opłaty na poczet podatku od gruntu – rocznie ok. [...] złotych. Pełnomocnik wyjaśnił, iż płaci on połowę z wyżej wymienionych rachunków, a drugą połowę opłaca C. G. Wykupuje on jej leki, na które wydaje ok. [...] złotych miesięcznie. W tym stanie sprawy referendarz sądowy, pismem z dnia 23 stycznia 2009 r. ponownie wezwał C. G. do przedłożenia dokumentów potwierdzających dochód uzyskiwany przez zamieszkującego z nią D. G. (z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej) oraz wykazu i wyciągów posiadanych przez D. G. rachunków bankowych. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 29 stycznia 2009 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżąca, ani jej pełnomocnik nie odpowiedzieli na powyższe wezwanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej; p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie C. G. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 powołanej ustawy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa w takim wypadku na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie C.G. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Przede wszystkim nie przedstawiła ona w sposób rzetelny swojej sytuacji ekonomicznej, nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów, w tym dokumentów dotyczących dochodów zamieszkującego z nią wspólnie wnuka D. G. - będącego jednocześnie jej pełnomocnikiem, który jak wynika z akt sprawy prowadzi w miejscu ich wspólnego zamieszkania działalność gospodarczą. Dokumenty te zaś mają istotne znaczenie z punktu widzenia oceny możliwości partycypowania przez skarżącą w kosztach procesu, gdyż jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika, zawartych w piśmie z dnia 16 stycznia 2009 r. pokrywa on połowę bieżących wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego jak również finansuje, przynajmniej niektóre, wydatki skarżącej (np. koszty leków). Nie może, w ocenie referendarza sądowego, stanowić wykazania barku możliwości poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w pełnej wysokości powołanie się jedynie na własne dochody i wskazaniu wydatków obciążających całe gospodarstwo domowe, w sytuacji gdy w kosztach utrzymania tego gospodarstwa jak również kosztach utrzymania skarżącej uczestniczy inny zamieszkujący z nią wspólnie członek rodziny, którego sytuacji materialnej skarżąca nie ujawnia. Podnieść przy tym należy, iż przedstawiając w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy swoją sytuację materialną i rodzinną skarżąca uczyniła to w sposób nierzetelny i niekompletny: imię i nazwisko zamieszkującego z nią wnuka, pierwotnie umieszczone we wniosku skarżąca wykreśliła, nie przedstawiła również jego dochodów ani informacji o tym, że partycypuje on w kosztach utrzymania domu. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, by strona, posiadająca własne stałe i regularne źródło dochodu w postaci emerytury w kwocie [...] złotych netto i wspomagana finansowo przez zamieszkującego z nią wnuka (którego dochód nie został ujawniony), wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów związanych z prowadzonym z własnej inicjatywy procesem bez ryzyka uszczerbku w niezbędnych kosztach utrzymania siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegająca się o taką pomoc powinna więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to wnioskodawczyni musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności, a takiego barku możliwości w niniejszej sprawie strona nie wykazała. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.