I SA/Wa 1453/13

WyrokWSA w Warszawie2014-02-26

Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Dorota Apostolidis, Emilia Lewandowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność orzeczeń z lat 1958 i 1960 dotyczących przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej, wydana na podstawie rażącego naruszenia prawa (nieprawidłowe ustalenie powierzchni użytków rolnych), może zostać utrzymana w mocy, jeśli wystąpiły nieodwracalne skutki prawne?
Ratio decidendi
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo utrzymał w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność orzeczeń z lat 1958 i 1960, ponieważ orzeczenia te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na nieprawidłowym ustaleniu powierzchni użytków rolnych i przejęciu nieruchomości, która nie spełniała kryteriów obszarowych dekretu o reformie rolnej. Sąd uznał, że mimo sprzedaży części nieruchomości, nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności wadliwych orzeczeń, a skutki prawne sprzedaży powinny być oceniane w odrębnych postępowaniach.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującą w mocy decyzję stwierdzającą nieważność orzeczeń z 1958 r. i 1960 r. dotyczących przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej. Skarżący zarzucił błędne przyjęcie przez organ nadzorczy podstawy prawnej przejęcia nieruchomości. Orzeczenia z lat 1958 i 1960 zostały wydane na podstawie nieprawidłowo ustalonych danych dotyczących powierzchni użytków rolnych, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Mimo sprzedaży części nieruchomości, organ nadzorczy stwierdził brak nieodwracalnych skutków prawnych uniemożliwiających stwierdzenie nieważności.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Orzeczeniem z dnia [...] lipca 1958 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa w [...] (dalej: PWRN) postanowiło przejąć na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej nieruchomość ziemską [...] stanowiącą własność spadkobierców W. W., położoną w gromadzie [...] powiatu [...], o ogólnym obszarze [...] ha w tym: [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1960 r., nr [...]. W dniu 10 kwietnia 2008 r. R. K. i K. K. (następcy prawni W. W.) wnieśli o stwierdzenie nieważności orzeczeń z dnia [...] lipca 1958 r. oraz z dnia [...] listopada 1960 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważności orzeczenia z dnia [...] listopada 1960 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia z dnia [...] lipca 1958 r. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja PWRN [...] za podstawę rozstrzygnięcia wymienia § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51), na mocy którego możliwe było orzekanie w sprawie, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) oraz ustawę z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Minister, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielił jego stanowisko, że uzasadnienie ocenianego orzeczenia odwołuje się do okoliczności wskazanej w art. 2 ust. 2 dekretu, natomiast brak jest w nim jakichkolwiek elementów oceny nieruchomości pod kątem spełniania przesłanek określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (...). W konsekwencji, jak wskazał organ odwoławczy, przedmiotem postępowania przed PWRN [...] była kwestia ustalenia wielkości użytków rolnych nieruchomości ziemskiej [...] oraz dokonanie oceny, czy powyższa nieruchomość spełniała normy obszarowe z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Jak podkreślił Minister, z uzasadnienia kontrolowanego orzeczenia z lipca 1958 r. wynika, że nieruchomość ziemska [...] posiadała ogólny obszar [...] ha, co z kolei wynikało z protokołu spisanego w dniu [...] maja 1949 r. w sprawie przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej. Powyższy protokół wskazywał, że w skład przedmiotowej nieruchomości ziemskiej o łącznym obszarze [...] ha, wchodziło: [...]. W konsekwencji, wobec ustalenia przez PWRN, że niniejsza nieruchomość spełniała przesłanki z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu (powierzchnia powyżej 50 ha użytków rolnych), niniejszą nieruchomość orzeczeniem z dnia [...] lipca 1958 r. przejęto na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej. Następnie, organ drugiej instancji podniósł, że spadkobiercy W.W. w 1956 r. rozpoczęli starania o jej zwrot z uwagi na to, że nie podpadała ona pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej, bowiem powierzchnia użytków rolnych nie przekraczała normy obszarowej 50 ha. Organ odwoławczy odniósł się do pisma Ministerstwa Rolnictwa do PWRN [...] z dnia [...] listopada 1956 r., z którego wynika, że przy przejmowaniu nieruchomości [...] “obszar użytków rolnych został określony w przybliżeniu w oparciu jedynie o plan z uwagi na brak rejestru pomiarowo-klasyfikacyjnego". Wobec tego, ówczesne Ministerstwo zaleciło dokonanie pomiarów użytków rolnych zgodnie z § 6 rozporządzenia wykonawczego do dekretu. Z rejestru pomiarowego sporządzonego w dniu [...] stycznia 1957 r. w Referacie Pomiarów Prezydium PRN [...] wynikało, że nieruchomość liczyła [...] ha, w tym: [...]. Następnie, Komisja składająca się z przedstawicieli władz państwowych partyjnych dokonała w dniu [...] maja 1957 r. sprawdzenia w terenie użytków w nieruchomości ziemskiej [...] i wniosła poprawki dotyczące zakwalifikowania poszczególnych gruntów. W rezultacie sporządzono kolejny rejestr pomiarowy, jako załącznik do protokołu Komisji. Według tego rejestru nieruchomość liczyła [...] ha, w tym: [...]. Jednocześnie organ odwoławczy przywołał § 4 rozporządzenia wykonawczego do dekretu PKWN podnosząc, że zgodnie z nim za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. W konsekwencji, zdaniem Ministra, prawidłowo organ pierwszej instancji stwierdził, że w kontrolowanym orzeczeniu z 1958 r. PWRN [...] całkowicie pominęło dokonane ustalenia w przedmiocie wielkości użytków rolnych oraz posłużyło się wyłącznie wielkościami użytków rolnych z protokołu przejęcia nieruchomości z 1949 r., gdzie wielkości te określono w przybliżeniu. W oparciu o przeprowadzone pomiary powierzchnia użytków rolnych wyniosła bowiem [...] ha (w przypadku rejestru pomiarowego z dnia [...] stycznia 1957 r.) lub [...] ha (w przypadku rejestru pomiarowego skorygowanego według protokołu Komisji). A zatem, skoro powierzchnia użytków rolnych nie przekroczyła normy obszarowej z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, to że orzeczenie PWRN [...] z dnia [...] lipca 1958 r. stwierdzające przejście nieruchomości ziemskiej [...] na własność Państwa rażąco naruszało art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej poprzez uznanie nieruchomości niespełniającej przesłanek określonych w tym przepisie za podlegającą przejęciu na cele reformy rolnej, a także § 6 rozporządzenia poprzez pominięcie dowodów przeprowadzonych w trybie tego przepisu. W tej sytuacji orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1960 r. jako utrzymujące w mocy wadliwe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, również naruszało prawo w sposób rażący. Następnie Minister zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie negatywną przesłanką do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia PWRN w [...] oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa mogłyby być wyłącznie wywołane nimi nieodwracalne skutki prawne. Przy ocenie przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. nie chodzi jednak o nieodwracalność skutków prawnych w ogóle, lecz o odwrócenie skutków prawnych wywołanych przez wadliwą decyzję w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności. Minister wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie musi automatycznie oznaczać odzyskania własności nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela. Należy bowiem odróżnić skutki prawne decyzji nacjonalizacyjnej od skutków prawnych decyzji wydanych w innych postępowaniach lub od innych zdarzeń prawnych, które wywołały zmianę stanu prawnego i mogą być przedmiotem ewentualnej oceny wywołanych skutków w innych postępowaniach. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu nadzorczym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oceniał kontrolowane orzeczenia także pod kątem występowania którejkolwiek z pozostałych przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., innych niż wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, i w wyniku tej oceny organ nie stwierdził, aby w odniesieniu do kontrolowanej decyzji zachodziła którakolwiek z przyczyn nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. [...]. Skarżący zarzucił błędne przyjęcie przez organ nadzorczy, że orzeczenie PWRN [...] z dnia [...] lipca 1958 r. zostało wydane na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, podczas gdy orzeczenie to zostało wydane w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, czego następstwem było naruszenie przez organ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej o tym, że kontrolowane orzeczenie zostało wydane w oparciu o przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. przesądza uzasadnienie orzeczenia z lipca 1958 r., w którym organ "postanawia przejąć na własność Skarbu Państwa" nieruchomość wskazaną w orzeczeniu. Zdaniem strony skarżącej nie była to decyzja deklaratoryjna dotycząca podpadania nieruchomości [...] pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, lecz decyzja, na mocy której doszło do przejścia wskazanej w niej nieruchomości na własność Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 26 lutego 2013 r. pełnomocnik organu oświadczył, że w jego ocenie decyzja o zwrocie spornej nieruchomości z października 1957 r. nie weszła do obrotu prawnego, zaś w aktach sprawy znajduje się tylko projekt tej decyzji, zaś pełnomocnik uczestników postępowania stwierdził, iż roszczenia jego mocodawców były formułowane na podstawie akt historycznych sprawy, w związku z czym nie posiada wiedzy czy poprzednicy prawni powyższą decyzję otrzymali. Do jego stanowiska przyłączył się również R. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w trybie uregulowanym w art. 156 i nast. k.p.a., zakończonego zaskarżoną decyzją, było zbadanie czy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa [...] z dnia [...] lipca 1958 r. r. oraz utrzymujące je w mocy orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1960 r. orzekające - w trybie uregulowanym w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonywania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51) oraz w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) - o przejęciu na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej reformy rolnej nieruchomości [...] stanowiącej własność spadkobierców W. W., położonej w gromadzie [...] powiat [...], o ogólnym obszarze [...] ha, są obarczone którąś z kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art.156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. Zarzuty skarżącego [...] sprowadzają się w istocie do kwestionowania podstawy prawnej przejęcia na własność Skarbu Państwa powyższej nieruchomości ziemskiej albowiem, zdaniem skarżącego, podstawę prawną przejęcia tej nieruchomości stanowiły wyłącznie przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Biorąc jednak pod uwagę materiał dokumentacyjny sprawy, a przede wszystkim treść sentencji i uzasadnienie kontrolowanego orzeczenia, w ocenie Sądu, zarzuty te nie są słuszne. I tak, z treści pisma Ministerstwa Rolnictwa Departament Urządzeń Rolnych z dnia [...] czerwca 1958 r., nr [...] skierowanego do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewódzki Zarząd Rolnictwa [...] wynika, że zdaniem tegoż organu, akta sprawy wskazują, iż "nieruchomość spadkobierców W. W. została słusznie przejęta na cele reformy rolnej, gdyż obszar jej użytków rolnych przekraczał 50 ha. Ponieważ jednak współwłaściciele skarżą przejęcie ich nieruchomości, należy zgodnie z postanowieniem § 5 rozporządzenia wykonawczego z dnia 1 marca 1945 r. do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) wydać orzeczenie w przedmiocie uznania, że w/w nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 pkt e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i doręczyć je stronom zainteresowanym". Orzeczenie z powyższą podstawą prawną i o powyższej treści zostało wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewódzki Zarząd Rolnictwa [...] w dniu [...] lipca 1958 r. Rozstrzygnięciem tym organ postanowił "przejąć na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej nieruchomość ziemską [...], położoną w gromadzie [...] pow. [...], o ogólnym obszarze [...] ha w tym: [...], stanowiącą własność spadkobierców W. W." W uzasadnieniu tego orzeczenia PWRN wskazało, że powyższa nieruchomość ziemska, protokołem z dnia [...] maja 1949 r., została przejęta na cele reformy rolnej. Następnie organ stwierdził, że z uwagi na brak jakichkolwiek dowodów na to, iż dana nieruchomość była przed 1 września 1939 r. prawnie i fizycznie podzielona, oraz z uwagi na brzmienie § 4 rozporządzenia wykonawczego z dnia 1 marca 1945 r. do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej – obszar użytków rolnych tej nieruchomości przekracza normy obszarowe przewidziane w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu z dnia 6 września 1944 r., a wobec czego należało orzec o przejęciu nieruchomości jak w sentencji tego orzeczenia. Tak więc, pomimo przywołania przez PWRN, w orzeczeniu z dnia [...] lipca 1958 r., ogólnie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. organ nie dokonał przejęcia wyżej opisanej nieruchomości ziemskiej w trybie jej przepisów, albowiem nie wynika to ani z treści sentencji, ani uzasadnienia kontrolowanego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia. We wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1958 r. oraz z dnia [...] listopada 1960 r. następcy prawni W. W. – R.K. i K. K. podnieśli, że kwestionowane orzeczenia wydano z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na objęciu reformą rolną nieruchomości nie spełniającej kryteriów obszarowych, przewidzianych w art.2 ust. 1 lit. e) dekretu. W związku z tak zdefiniowanym zakresem przedmiotowym kontrolowanego postępowania, należy na wstępie wskazać, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art.16 § 1 k.p.a. Z uwagi na doniosłość tej zasady zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest możliwe tylko w sytuacji zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. przy jednoczesnym braku okoliczności, które uniemożliwiają stwierdzenie nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 2 k. p. a. Przepis ten wskazuje okoliczności, które wyłączają możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, mimo iż dotknięta jest ona jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k. p. a. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej następuje zatem tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie wykazane wystąpienie przyczyny nieważności wymienionej w art.156 § 1 k.p.a. a nie zachodzą przesłanki przewidziane w art.156 § 2 k.p.a. Co istotne także, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej bada się nie wszystkie uchybienia kwestionowanej decyzji, a tylko uchybienia o charakterze kwalifikowanym wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. W konsekwencji, rolą organu nadzorczego była ocena, czy PWRN w wyniku przeprowadzonego postępowania prawidłowo ustaliło, a następnie rozstrzygnęło, że majątek spadkobierców W. W. o łącznej powierzchni [..] ha, położony w gromadzie [...], powiat [...] podpadał pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (dalej: dekret) i tym samym podlegał przejęciu na cele reformy rolnej. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu , pod jego działanie podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Art. 2 dekretu stanowił również, że z dniem wejścia w życie tego aktu normatywnego wszystkie nieruchomości ziemskie objęte dekretem przeszły (ex lege) bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa. Jego treść powodowała, że z dniem 13 września 1944 r. dekret wywołał skutki rzeczowe w postaci przejścia wymienionych w nim nieruchomości z mocy prawa na własność Państwa. Z kolei § 5 rozporządzenia stanowi podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ nadzorczy wywiódł, że PWRN przed wydaniem orzeczenia z lipca 1958 r. nie skonfrontowało treści protokołu z dnia [...] maja 1949 r. z licznymi dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, a stwierdzającymi istotny dla rozstrzygnięcia sprawy oraz odmienny niż z treści protokołu z dnia [...] maja 1949 r. obszar użytków rolnych przedmiotowej nieruchomości. Analiza tej dokumentacji, tj.: 1) pisma Ministerstwa Rolnictwa do PWRN [...] z dnia [...] listopada 1956 r., z którego wynika, że przy przejmowaniu nieruchomości [...] obszar użytków rolnych został określony w przybliżeniu w oparciu jedynie o plan z uwagi na brak rejestru pomiarowo-klasyfikacyjnego; 2) rejestru pomiarowego sporządzonego w dniu [...] stycznia 1957 r. w Referacie Pomiarów Prezydium PRN w [...]; oraz 3) rejestru pomiarowego z dnia [...] maja 1957 r. - prowadzi do wniosku, że powierzchnia użytków rolnych wynosiła [...] ha (w przypadku rejestru pomiarowego z dnia [...] stycznia 1957 r.) lub [...] ha (w przypadku rejestru pomiarowego z dnia [...] maja 1957 r.). Tak więc, skoro powierzchnia użytków rolnych nie przekroczyła normy obszarowej z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu to prawidłowo Minister ocenił, że orzeczenie PWRN [...] z dnia [...] lipca 1958 r. rażąco naruszało art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu poprzez uznanie nieruchomości niespełniającej przesłanek określonych w tym przepisie za podlegającą przejęciu na cele reformy rolnej, a także § 6 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN przez pominięcie dowodów przeprowadzonych w trybie tego przepisu. Jednocześnie słusznie organ nadzorczy zauważył, że z akt sprawy wynika, iż spadkobiercy W. W. w 1956 r. rozpoczęli starania o zwrot powyższej nieruchomości ziemskiej z uwagi na to, że nie podpadała ona pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej, bowiem powierzchnia użytków rolnych nie przekraczała normy obszarowej 50 ha. Na cele tegoż postępowania uczyniono powyższe pomiary rejestrowe. Ponadto, w materiale dowodowym sprawy znajdują się wniosek Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa z dnia [...]września 1957 r. w sprawie podjęcia decyzji odnośnie zwrotu gospodarstwa rolnego przejętego protokołem z dnia [...] maja 1949 r. na cele reformy rolnej, a także decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1957 r. zgodna co do treści z powyższym wnioskiem. Z decyzji tej nie wynika jednak aby została ona do kogokolwiek skierowana i komukolwiek doręczona. Potwierdza to ponadto adnotacja z datą [...] października 1957 r. na wyżej wspomnianym wniosku z dnia [...] września 1957 r. o treści: “nie nadawać sprawie biegu". Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania prawne oraz stan faktyczny niniejszej sprawy należy wskazać, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa jest zgodna z prawem. Trafnie bowiem ocenił organ odwoławczy (za organem pierwszej instancji), że orzeczenie PWRN z 1958 r. oraz utrzymujące je w mocy orzeczenie Ministra Rolnictwa 1960 r., wydane w przedmiocie stwierdzenia podpadania nieruchomości ziemskiej pod przepisy dekretu, są obarczone kwalifikowaną wadą prawną stanowiącą przesłankę do stwierdzenia nieważności tych orzeczeń na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Zasadnie również organ nadzoru uznał, iż w sprawie niniejszej nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych (pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1960 r. skierowane do Ministerstwa Rolnictwa) nieruchomość ziemska [...], stanowiąca własność spadkobierców W. W., jako przekraczająca normy obszarowe przewidziane w art. 2 pkt e dekretu z dnia 6 września 1945 r. została przejęta orzeczeniem z dnia [...] lipca 1958 r. na cele reformy rolnej a następnie, w roku 1959, przekazana została [...] do sprzedaży w myśl ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Część omawianej nieruchomości [...] sprzedał aktami notarialnym, zaś pozostała część gruntów jest w trakcie sprzedaży. Słusznie więc stwierdził organ nadzorczy, że należy odróżnić skutki prawne decyzji z 1958 r. od skutków prawnych decyzji wydanych w innych postępowaniach lub od innych zdarzeń prawnych, które wywołały zmianę stanu prawnego i mogą być przedmiotem ewentualnej oceny wywołanych skutków ale w innych postępowaniach. W konsekwencji, należy stwierdzić, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając przedmiotową sprawę zbadał wszystkie okoliczności faktyczne i prawne sprawy, a zajęte stanowisko w sposób prawidłowo uzasadnił, nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 9

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło