I SA/Wa 1455/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-22
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Małgorzata Boniecka – Płaczkowska, Jolanta Dargas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej może zostać wydana bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności bez samodzielnego ustalenia, czy Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości w dacie komunalizacji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego Ministra, stwierdzając, że organy administracji naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zebrania materiału dowodowego. Minister błędnie uznał, że oddalenie wniosku o wpis do księgi wieczystej przez sąd wieczystoksięgowy jest równoznaczne z brakiem tytułu własności Skarbu Państwa, ignorując potrzebę samodzielnych ustaleń w postępowaniu administracyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 1995 r. w części dotyczącej działki nr [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność tej decyzji, uznając, że Skarb Państwa nie był jej właścicielem w dacie komunalizacji, opierając się m.in. na postanowieniach sądów wieczystoksięgowych. Gmina Miejska K. i Skarb Państwa zaskarżyły decyzję Ministra, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Sąd rozpoznał skargę, badając zgodność z prawem decyzji Ministra.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2016 r. oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2016 r. Zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy Miejskiej K. i Skarbu Państwa kwoty po 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2017 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy Miejskiej [...] i na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta [...] kwoty po 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1995 r. nr [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez Gminę K. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części dotyczącej działki nr [...] wystąpiła M. J.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2016 r. stwierdził nieważność ww. decyzji komunalizacyjnej w kwestionowanej części.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Prezydent Miasta K.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie rozpatrując sprawę stwierdził, że kluczową kwestią jest ustalenie czyją własnością według stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r. była przedmiotowa nieruchomość.
Minister ustalił, że Skarb Państwa ujawniony był jako właściciel działki nr [...] w księdze wieczystej KW nr [...] na podstawie zarządzenia nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 1978 r. w sprawie terenów budownictwa jednorodzinnego [...] i jego podziału na działki budowlane. Jednakże prawomocnym postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 1996 r. sygn. akt [...], a także postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. sygn. akt [...] została zakwestionowana podstawa nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości z uwagi na brak dowodów prawidłowego zawiadomienia właścicieli nieruchomości wchodzących w skład osiedla oraz brak klauzuli prawomocności ww. zarządzenia.
Zdaniem Ministra w związku z powyższym zarządzenie z dnia [...] lipca 1978 r. nie mogło być podstawą wpisu Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej działki w księdze wieczystej KW nr [...], co w konsekwencji oznacza, że nieruchomość nie spełniała przesłanek komunalizacji z mocy prawa zawartych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Minister stwierdził, że kwestionowana decyzja w części dotyczącej działki nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem ww. przepisu, a więc wypełniona została przesłanka wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zobowiązująca do stwierdzenia nieważności decyzji.
Ponadto Minister odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 stwierdzając, że upływ czasu jaki nastąpił od daty wydania i doręczenia kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej nie stanowi przeszkody w stwierdzeniu jej nieważności.
Organ nadzoru stwierdził również, że w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, a rozstrzygniecie zostało oparte m.in. o orzeczenia Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 1996 r. i Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Minister podkreślił, że w myśl art. 366 k.p.c. organy administracji publicznej muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu, którego nie mogą dowolnie interpretować.
Skargę na decyzję Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Gmina Miejska K. i Skarb Państwa reprezentowani przez Prezydenta Miasta K. zarzucając jej naruszenie przepisów postepowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postepowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przejecie z mocy prawa m.in. działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w myśl art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27, poz. 192 ze zm.) i w trybie rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 1972 r. w sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli (Dz.U. nr 35, poz. 242) poprzez opublikowanie w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej Miasta [...] w dniu [...] sierpnia 1978 r. zarządzenia nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 1978 r. w sprawie ternu budownictwa jednorodzinnego [...] i jego podziału na działki budowlane, które weszło w życie z dniem 4 grudnia 1978 r. Skarb Państwa nabył prawo własności działki [...] z dniem 4 lutego 1979 r., czyli po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. zarządzenia. Wszczęcie podziału nastąpiło na podstawie decyzji nr [...] z października 1970 r., od której nie przysługiwało odwołanie. Zawiadomiono strony o wyłożeniu projektu, który był wyłożony do wglądu publicznego w dniach od 7 marca do kwietnia 1977 r. W dniu 24 lutego 1977 r. ujawniono w dziale III księgi wieczystej KW nr [...] wszczęcie podziału działki nr [...] na podstawie powiadomienia z dnia [...] lutego 1977 r.
Podniesiono również, że przepisy ustawy z 6 lipca 1972 r. nie wymagały wydawania decyzji potwierdzającej fakt przejęcia wydzielonej działki [...] przez Skarb Państwa, a ponieważ zarządzenie z dnia [...] lipca 1978 r. nie ma charakteru decyzji, nie mogło być opatrzone klauzulą prawomocności.
Ponadto wskazano, że stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej budzi wątpliwości w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.
Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie prowadzone było w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a jego przedmiotem było stwierdzenie, czy decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1995 r. w części dotyczącej działki nr [...] położonej w [...] wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie nieważnościowe ma na celu ustalenie czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi wyłom w ustanowionej w art. 16 k.p.a. generalnej zasadzie trwałości decyzji administracyjnych. Z tego też względu, aby mogło dojść do przełamania tej zasady, wady prawne decyzji muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ta korzysta bowiem z domniemania legalności, będącego konsekwencją ww. zasady.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, określonych w przepisach art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. Przepisy te obligują organy orzekające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przez zebranie i rozważenie wyczerpująco materiału dowodowego, a następnie wskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wbrew tym wymogom uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się jedynie do przywołania treści postanowień Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 1996 r. uchylającego wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej i Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. oddalającego wniosek Skarbu Państwa o wpis prawa własności nieruchomości i stwierdzenia, że w świetle faktów tam przedstawionych zarządzenie nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 1978 r. nie mogło być podstawą wpisu Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej działki w księdze wieczystej, co oznacza zdaniem organu, że nieruchomość ta nie spełniała przesłanki komunalizacji z mocy prawa, co z kolei prowadzi do wniosku, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] w odniesieniu do tej działki rażąco naruszała art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Takie stanowisko organu naczelnego jest co najmniej przedwczesne.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, iż przepisem materialnym, którego rażącego naruszenia dopuścił się Wojewoda [...] jest przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Przepis ten stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Kluczową kwestią do wyjaśnienia w niniejszej sprawie pozostawało więc ustalenie czy w ww. dacie Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej działki, czego organ nadzoru nie dokonał, błędnie uznając, że oddalenie przez Sąd Okręgowy w [...] wniosku o wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela działki nr [...] jest równoznaczne z brakiem tytułu własności Skarbu Państwa.
Tymczasem jak wynika z treści uzasadnienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. przeszkodą do dokonania wpisu Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości był brak wymienionych w nim dokumentów. Sąd nie wypowiadał się o braku tytułu własności Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości. Przy czym zauważyć należy, w że stanie prawnym jaki obowiązywał w dacie 27 maja 1990 r. nie było obowiązku ujawniania własności nieruchomości w księdze wieczystej, a organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie komunalizacji mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. zobowiązany był ustalić, czy w tej dacie Skarbowi Państwa przysługiwało prawo własności nieruchomości podlegającej ewentualnej komunalizacji.
Wskazać należy, że postepowanie wieczystoksięgowe jest postępowaniem sformalizowanym i opiera się zasadniczo na treści złożonego wniosku i załączonych do niego dokumentów.
Zgodnie z treścią art. 6268 Kodeksu postępowania cywilnego rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
Ponadto wskazać należy, że w postępowaniu wieczystoksięgowym, jeżeli co innego nie wynika z art. 6261-62613 k.p.c. mają zastosowanie przepisy ogólne postepowania w sprawach z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym oraz przepisy ogólne postępowania nieprocesowego, jak też na podstawie odesłania przewidzianego w art. 13 § 2 k.p.c. – przepisy o procesie. Na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. mają zastosowanie w postępowaniu wieczystoksięgowym m.in. przepisy dotyczące bezpośrednio procesu, przepisy art. 365 i 366 k.p.c., jednak z istotną, w ramach przewidzianej w art. 13 § 2 k.p.c. formuły "odpowiedniego stosowania", modyfikacją wynikającą z art. 523 k.p.c. Art. 523 k.p.c. stanowi, że prawomocne postanowienie orzekające co do istoty sprawy nie może być zmienione ani uchylone, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej; jednakże prawomocne postanowienie oddalające wniosek sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy.
Z zestawienia art. 523 k.p.c. z przepisem art. 365 § 1 k.p.c. stanowiącym, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby wynika, że wydane w postępowaniu wieczystoksięgowym postanowienie oddalające wniosek może być przez sąd zmienione, jeśli doszło do zmiany okoliczności sprawy.
Jeżeli więc w niniejszej sprawie Skarb Państwa złożyłby wymagane przez sąd wieczystoksięgowy dokumenty, nie można wykluczyć, że postanowienie oddalające wniosek uległoby zmianie.
Przede wszystkim jednak w rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę, że istota uregulowanej w art. 365 § 1 k.p.c. mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia polega na tym, że wymienione w nim podmioty powinny mieć na względzie fakt wydania prawomocnego orzeczenia i jego treść. Wynikający z niej stan związania ogranicza się jednak do sentencji orzeczenia i nie obejmuje motywów rozstrzygnięcia. Sąd ani organ administracji publicznej nie jest związany ustaleniami i oceną dowodów, dokonanymi w innej sprawie. Dokonując samodzielnych ustaleń nie można ignorować stanowiska zajętego w innej sprawie, w której stan faktyczny był konstruowany na podstawie tego samego zdarzenia, lecz biorąc je pod uwagę, należy dokonać własnych, wszechstronnych ustaleń i samodzielnych ocen, które w rezultacie mogą doprowadzić do odmiennych konkluzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt V CSK 84/12, jak również wyroki z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt IV CSK 181/14, z dnia 28 maja 2015 r. sygn. akt III CSK 330/14, z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV CSK 726/14, z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt III CSK 29/15, z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt III CSK 276/15).
W związku z powyższym w realiach rozpoznawanej sprawy należy uznać, że motywy rozstrzygnięcia sądu wieczystoksięgowego pozostają bez znaczenia, co w konsekwencji oznacza, że obowiązkiem organu nadzoru było dokonanie samodzielnych ustaleń czy w dacie 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa przysługiwało prawo własności działki nr [...]. Jak wynika zaś z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Minister nie poczynił w tej kwestii żadnych ustaleń, nie odniósł się w żaden sposób do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie odniósł się również do znajdującej się w aktach sprawy publikacji zarządzenia nr [...] z dnia [...] lipca 1978 r. w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1978 r. i jej znaczenia dla ewentualnego ustalenia prawa własności Skarbu Państwa przedmiotowej działki, biorąc pod uwagę treść art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27, poz. 192 ze zm.), z którego wynika, że przy przejmowaniu nieruchomości w trybie ww. ustawy nie wydawano decyzji administracyjnych w przedmiocie wywłaszczenia.
Wywłaszczenie dokonywane w trybie art. 5 ust. 2 ustawy uregulowane było w ten sposób, że przejście własności na rzecz Skarbu Państwa następowało z mocy prawa, po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia (a przed nowelizacją uchwały) o ustaleniu terenu budowlanego ogłaszanego w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej.
Przy braku więc udokumentowania w aktach postępowania nadzorczego faktycznego podejmowania wszechstronnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy nie można uznać, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z wymaganiami stawianymi przepisami art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Ponadto w dotychczasowym orzecznictwie oraz w doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z powyższego wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowana decyzja narusza rażąco prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a ustalenia te oparte są na zebranym materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza. W niniejszej sprawie nie wykazano dostatecznie, że badana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, zwłaszcza gdy się uwzględni opisane wyżej braki w materiale dowodowym. Braki te uniemożliwiają dokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji na obecnym etapie.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracji zobowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi w zakresie uzupełnienia postępowania i ponownie rozpatrzyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1995 r. w części dotyczącej działki nr [...].
Na marginesie sprawy, odnosząc się do stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że upływ czasu jaki nastąpił od wydania kwestionowanej decyzji nie stanowi w ocenie organu przeszkody w stwierdzeniu jej nieważności w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, należy uznać go za błędny. Organ administracji bowiem nie jest uprawniony do dokonywania oceny czy upływ czasu od wydania kontrolowanej w trybie nieważnościowym decyzji jest znaczny czy też nie, dopóki kwestia ta nie zostanie uregulowana przez ustawodawcę.
Przywołanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ze względu na charakter zakresowy wyroku Trybunału i stwierdzoną nim niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie pominięcia prawodawczego, nie prowadzi on do zmiany normatywnej jego treści, a w szczególności derogacji tego przepisu i konieczne jest w tym względzie dopiero – jak stwierdzał sam Trybunał - dokonanie przez ustawodawcę stosowanych zmian w prawie. W drodze wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można zaś określać terminu, po którego upływie byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 19 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 651/14). Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Przyjęcie bowiem odmiennego zapatrywania na konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie dość, że prowadziłoby do wykreowania przez organ administracji publicznej nieprzewidzianej aktualnie obowiązującym brzmieniem przepisu art. 156 § 2 k.p.a. negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., ale również arbitralnego ustalania przezeń jej normatywnej treści. Warunek "znacznego upływu czasu" mógłby być w zależności od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy administracyjnej spełniony zarówno w sytuacji upływu 10 jak i 20 czy innej dowolnej liczbie lat od wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji. Taki sposób działania organu, a w dalszej kolejności Sądu, byłby nie do pogodzenia z zasadą pewności prawa. Należy zauważyć, że sam Trybunał nie przesądzał w swoich rozważaniach jaki termin prekluzyjny, będzie właściwy dla zapewnienia zgodności kontrolowanego unormowania z Konstytucją uznając, iż w tym zakresie "ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych" (vide pkt 10.7 uzasadnienia wyroku). Tym bardziej zatem nie może tego za ustawodawcę czynić organ administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło