I SA/Wa 1461/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-13
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Dariusz Chaciński, Monika Sawa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może zostać uznana za nieważną z powodu zastosowania przepisów rozporządzenia w zmienionym brzmieniu, które weszło w życie po dacie przejęcia nieruchomości lub po terminie wydania decyzji odszkodowawczej, a także z powodu rzekomo błędnej oceny operatu szacunkowego lub przewlekłości postępowania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o ustaleniu odszkodowania nie jest dotknięta wadą nieważności. Zastosowanie przepisów rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji odszkodowawczej, nawet jeśli weszły w życie po dacie przejęcia nieruchomości lub po terminie wydania decyzji, jest prawidłowe ze względu na brak przepisów przejściowych i zasadę bezpośredniego działania nowego prawa. Zarzut błędnej oceny operatu szacunkowego nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, a ewentualna przewlekłość postępowania nie jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżący J.L. wniósł skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody ustalającej odszkodowanie za przejętą pod budowę drogi ekspresowej nieruchomość. Skarżący zarzucał, że decyzja Wojewody jest nieważna z powodu wydania jej przez niewłaściwy organ, zastosowania przepisów rozporządzenia w niewłaściwym brzmieniu i z mocą wsteczną, co skutkowało błędnym sporządzeniem operatu szacunkowego, oraz wydania decyzji z przekroczeniem ustawowego terminu. Minister odmówił stwierdzenia nieważności, a Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Monika Sawa Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister [...] decyzją z [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał na następujące okoliczności sprawy.
Nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, położona w gminie [...], obręb [...], decyzją Wojewody [...] z [...] została przeznaczona pod budowę drogi ekspresowej nr [...] na odcinku [...].
Wojewoda [...] decyzją z [...] ustalił odszkodowanie na rzecz M. i J. L. w kwocie [...] zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa opisanej wyżej nieruchomości oraz zobowiązał G. do zapłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł G. jednak Minister [...] decyzją z [...] umorzył postępowanie odwoławcze z uwagi na wycofanie odwołania.
Pismem z [...] 2017 r. M. i J. L. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...]. W uzasadnieniu powołano się na art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 7 k.p.a. wskazując, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Na poparcie swoich tez wnioskodawcy przywołali doniesienia prasowe o uchyleniu jednej z decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod przedmiotową inwestycję z uwagi na wady sporządzonego operatu szacunkowego, stawiając tezę jakoby pozostałe decyzje były dotknięte taką samą wadą i były nieważne z mocy prawa, ponieważ we wszystkich tych sprawach operaty szacunkowe sporządził ten sam rzeczoznawca majątkowy. Dodatkowo wnioskodawcy stwierdzili, że operat szacunkowy sporządzony w niniejszym postępowaniu został sfałszowany, co zdaniem wnioskodawcy potwierdzają "kontroperaty" szacunkowe sporządzone w innych sprawach. Powołano się także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego2017 r., I OSK 718/15.
Minister [...] decyzją z [...] orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...].
M. i J. L. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzja Wojewody [...] z [...] dotknięta jest wadą nieważności z mocy prawa, ze względu na niedopuszczalne zastosowanie prawa wstecz, co wyczerpuje nieważność z art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 7 k.p.a. Wskazano m.in., że decyzję Wojewody [...] z [...] wydano na mocy przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, zmienionych po dniu 16 listopada 2010 r., a w szczególności w dniu 14 lipca 2011 r. i wprowadzonych w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r., niekorzystnych dla właściciela i tym samym rażąco naruszających przepisy o własności. Zdaniem skarżącego powyższe spowodowało, że zaskarżona decyzja została wydana jednocześnie zarówno bez podstawy prawnej, nieobowiązującej w dniu 16 listopada 2010 r., jak też została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie podniesiono że decyzja Wojewody [...] zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa w związku z zastosowaniem przepisów prawa wstecz, co rażąco narusza art. 6 Kpa i art. 7 Kpa, w związku z art. 80 Kpa oraz art. 2, 7, 32 i 42 Konstytucji RP.
Wskazano też na art. 12 ust 4g specustawy drogowej, zgodnie z którym decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności, a więc termin wydania decyzji odszkodowawczej upłynął ostatecznie w dniu [...] 2011 r. Natomiast art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) stanowi, że zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu. Tak więc termin zapłaty odszkodowania upływał [...] 2010 r., a ostatecznie upłynął [...] 2011 r.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został uzupełniony pismem z [...] 2017 r., gdzie podtrzymano stanowisko, że zmiana rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r., wprowadziła radykalne zmiany na niekorzyść właścicieli przejętych nieruchomości.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (wskazaną na wstępie decyzją z [...].) Minister [...] stwierdził, że postępowanie o stwierdzenie nieważności uregulowane w art. 156-159 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczne orzeczenie poddane nadzorowi obarczone jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a. i bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta dotknięta jest jedną z wad wynikających art. 156 § 1 k.p.a. W zaskarżonym rozstrzygnięciu Minister [...], badając kwestię zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] ustalił, że decyzja ta nie jest obarczona żadną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Wady skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji tkwią w samej decyzji. Wobec tego organ nadzoru ma obowiązek ocenić, czy wskazane przesłanki decydujące o rażącym naruszeniu prawa wystąpiły na gruncie istniejącego w danej sprawie stanu faktycznego, wynikającego ze zgromadzonego w niej materiału dowodowego. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nadzoru nie gromadził nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Z powyższego wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowana decyzja narusza rażąco prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności, a ustalenia te muszą być oparte na zebranym przez organ materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji Wojewody [...] z [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 154, poz. 958 ze zm.; dalej: specustawa drogowa). Z art. 12 ust. 4a specustawy drogowej wynika, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W przedmiotowej sprawie decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi ekspresowej [...] na odcinku [...] wydana została przez Wojewodę [...] dnia [...], a zatem organ ten był również zobowiązany do ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Prawidłowo też ustalono, że decyzja Wojewody [...] z [...] nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2k.p.a.). Przy czym przesłanki rażącego naruszenia prawa należy upatrywać nie w błędach wykładni przepisu, lecz w jasnych i niedwuznacznych przekroczeniach prawa i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotkniętego wadą rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje więc przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub odmowy jego przyznania wbrew wszystkim przesłankom przepisów. Opierając się na orzecznictwie w zaskarżonej decyzji Minister [...] wskazał, że zarzut błędnej oceny dowodu jakim jest operat szacunkowy nie może być badany w niniejszym postępowaniu. Powyższe stwierdzenie wynikało z faktu, że głównym zarzutem zarówno wniosku o stwierdzenie nieważności jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest błędna, zdaniem strony, ocena operatu szacunkowego stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2016 r., I OSK 3033/15, wskazał, że za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. M.Jaśkowska. A.Wróbel. Komentarz KPA Lex 2015 r). Z uwagi na opisaną powyżej zasadę niestosowania zamiennie trybów nadzwyczajnych należałoby, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjąć że w odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie można uznać oczywiste nie zastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania.
Stosownie do art. 18 ust. 1 specustawy drogowej wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust.4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.
Stosownie do ust. 3 omawianego przepisu odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
W myśl art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, którą zgodnie z art. 156 ust. 1 stanowi operat szacunkowy. W niniejszej sprawie Wojewoda ustalając odszkodowanie, dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności operatu szacunkowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu wydanej przez niego [...] decyzji. Sporządzona ocena dotyczyła zgodności jego sporządzenia zarówno z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami jak i rozporządzenia Rady Ministrów Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). W tym zakresie organ nadzoru nie dopatrzył się uchybień.
Chybiony jest zarzut zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazujący, że decyzja Wojewody [...] z [...] dotknięta jest wadą nieważności z mocy prawa, ze względu na niedopuszczalne z mocy prawa zastosowanie prawa wstecz, polegające na zastosowaniu w zaskarżonej decyzji przepisu prawa w brzmieniu sprzed nowelizacji, tj. zmienionych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z Nr 156. poz. 985) nie zawiera przepisów przejściowych (intertemporalnych) dotyczących spraw wszczętych w okresie obowiązywania starego rozporządzenia i dotychczas niezakończonych. Brak przepisów przejściowych powodował, że od dnia [...] 2011 r. we wszystkich sprawach związanych z ustaleniem odszkodowania za nieruchomości przejęte na cele drogowe, niezależnie od daty wszczęcia postępowania, obowiązują tylko nowe przepisy rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. Oznacza to, że na etapie postępowania odszkodowawczego zastosowanie w sprawie musiały znaleźć przepisy w nowym brzmieniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2013 r., I OSK2456/12). Tym samym stanowisko skarżącego, że wycena przejętej nieruchomości powinna zostać przeprowadzona przez rzeczoznawcę majątkowego na podstawie przepisów rozporządzenia w wersji obowiązującej do [...] 2011 r. jest zupełnie bezzasadne.
Nie można również w tym wypadku mówić o działaniu prawa wstecz. Prawidłowo bowiem operat szacunkowy został sporządzony przy uwzględnieniu aktualnego brzmienia rozporządzenia, przez zastosowanie w wycenie § 36 ust. 4 rozporządzenia. Zgodnie z niniejszym przepisem – w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Znamienne jest, że nawet gdyby rzeczoznawca majątkowy S. J. w opracowanym operacie szacunkowym zastosował cytowany przepis w brzmieniu w wersji sprzed [...] 2011 r, doszedłby do takich samych konstatacji. Przepisowi § 36 ust 4 w poprzedniej wersji rozporządzenia odpowiada bowiem § 36 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że przyjęta przez biegłego metodologia, polegająca na przyjęciu do porównań z szacowaną nieruchomością drogową, nieruchomości o tożsamym – drogowym przeznaczeniu, była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
Co istotne, do zasad prawa międzyczasowego należy zarówno zasada lex retro non agit, jak i zasada bezpośredniego działania (pierwszeństwa) ustawy nowej oraz dalszego działania ustawy starej. Wskazuje się przy tym, że poddanie stosunku prawnego od chwili wejścia w życie ustawy nowej tej ustawie znajduje się poza polem działania zasady nie retroakcji.
Zarówno art. 12 ust 4g specustawy drogowej jak i jej art. 12 ust 4b, określające termin wydania decyzji odszkodowawczej, ma charakter ściśle procesowy i stanowi uzupełnienie ogólnych regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminów załatwiania spraw. Może więc być on przedłużony według reguł określonych wart. 36 k.p.a. i nie można go interpretować jako normy nakazującej wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania w tym terminie za wszelką cenę, kosztem naruszenia prawa. Zwłaszcza, że sama specustawa drogowa w art. 12 ust. 5 odsyła do regulacji zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, w tym do art. 130 ust. 2, który dotyczy powierzenia rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia opinii określającej wartość nieruchomości.
Dodatkowo brak jest podstaw prawnych by na etapie prowadzonego postępowania nieważnościowego organ mógł rozpatrywać kwestie związane z przewlekłym prowadzeniem postępowania administracyjnego.
Niewątpliwie też operat szacunkowy dotyczący innej nieruchomości nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że ustalona w kwestionowanym operacie szacunkowym wartość nieruchomości jest ustalona w sposób nieprawidłowy. Podstawy takiej nie stanowi też orzecznictwo sądowo administracyjne.
Prawidłowo też ustalono, że w momencie sporządzenia operatu szacunkowego stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie rzeczoznawca majątkowy nie był ukarany żadną karą dyscyplinarną. Decyzja Ministra [...] z [...] orzekająca o zastosowaniu wobec rzeczoznawcy majątkowego S. J. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia uprawnień na okres 3 miesięcy podlegała wykonaniu od [...] 2014 r. Tak więc w dniu [...] 2012 r rzeczoznawca majątkowy S. J. był w pełni uprawniony do sporządzenia operatu szacunkowego w przedmiotowym postępowaniu.
Jako podstawę stwierdzenia nieważności analizowanej decyzji skarżący wskazał również art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W tym wypadku jednak tylko wtedy, kiedy istnieje przepis przewidujący "nieważność z mocy prawa" możliwe jest wyeliminowanie wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Musi zatem istnieć przepis materialny w sposób wyraźny przewidujący sankcję nieważności w przypadku określonej wadliwości decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2016 r., II OSK 402/15). Tymczasem we wniosku o stwierdzenie nieważności nie wskazano żadnej podstawy prawnomaterialnej, z której wynikałaby nieważność kontrolowanej decyzji.
Od decyzji Ministra [...] z [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. i J. L. Skarga M. L. została odrzucona prawomocnym postanowieniem tutejszego sądu z 7 marca 2018 r., IV SA/Wa 181/18.
J. L. w swojej skardze powtórzył wszystkie argumenty powołane uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga podlegała oddaleniu. Sąd w całości podziela stanowisko organu nadzoru wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] skarżący podniósł trzy argumenty: 1. wydał ją niewłaściwy organ; 2.zastosowane zostały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego w niewłaściwym brzmieniu i z mocą wsteczną, w konsekwencji czego operat szacunkowy został niewłaściwie sporządzony; 3. decyzja została wydana z przekroczeniem ustawowego terminu, co umożliwiło zastosowanie niewłaściwego brzmienia rozporządzenia, o jakim mowa w pkt 2. W istocie więc skarżący odwołuje się do przesłanek nieważności, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. (naruszenie przepisów o właściwości i rażące naruszenie prawa). Żadna z tych przesłanek, będących podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, w rzeczywistości nie miała jednak miejsca.
Prawidłowo organ nadzoru wyjaśnił, że skoro z art. 12 ust. 4a specustawy drogowej wynika, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, to w sytuacji, gdy decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (w tym wypadku polegającej na budowie drogi ekspresowej [...] na odcinku [...]) wydał Wojewoda [...] ([...]), to również ten organ był zobowiązany do ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie może być więc mowy o wydaniu decyzji przez niewłaściwy organ.
Ponadto z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 165, poz. 985) wynika, że wchodzi ono w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia (26 sierpnia 2011 r.). Akt ten nie zawiera przepisów przejściowych, a tym samym nakazuje stosować zasadę bezpośredniego działania nowego prawa.
Wstecznego działania rozporządzenia w nowym brzmieniu skarżący dopatruje się w tym, że jego zdaniem wspomniane rozporządzenie powinno być zastosowane w takim brzmieniu, jakie obowiązywało w chwili przejęcia nieruchomości z mocy prawa ([...] 2010 r.) lub w chwili, kiedy powinna zostać – zgodnie z normą zawarta wart. 12 ust. 4g specustawy drogowej – wydana decyzja odszkodowawcza, tj. najpóźniej do [...] 2011 r.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej "Wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania." Na wartość nieruchomości ma wpływ stan prawny, który kształtuje sposób wyceny. Ma to być zatem stan prawny obowiązujący w dniu, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Jeśli z rozporządzenia zmieniającego wynikało, że stosuje się bezpośrednio nowe prawo, to organ miał obowiązek stosować takie brzmienie rozporządzenia, jakie obowiązywało w dniu wydawania decyzji. Tak też się stało w tej sprawie.
Odrębną natomiast kwestią jest to, czy organ wydał decyzję odszkodowawczą we właściwym terminie. Ewentualną przewlekłość (czy bezczynność) organu w wydaniu decyzji odszkodowawczej można było zaskarżyć we właściwym trybie do sądu administracyjnego. Potwierdzenie takiej bezczynności przez sąd administracyjny dawałoby ewentualną możliwość dochodzenia przed sądem cywilnym odszkodowania za szkodę (jeśli taką można byłoby wykazać) wywołaną zaniechaniem organu (zob. art.417 § 1 i art. 4711 § 3 k.c.). Przewlekłość organu w wydaniu decyzji nie jest natomiast podstawą do stwierdzenia jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa.
Rację ma też organ nadzoru twierdząc, że zarzut błędnej oceny dowodu, jakim jest operat szacunkowy, nie może być podstawą uznania rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Głównym bowiem zarzutem zarówno wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej, jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest błędna, zdaniem strony, ocena operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2016 r., I OSK 3033/15, wskazał, że za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie." Sąd rozpoznający niniejsza sprawę w zupełności ten pogląd podziela. Z sytuacją braku przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych wdanej sprawie nie mamy tutaj do czynienia. Obligatoryjny w tej sprawie operat szacunkowy został sporządzony, a ocena jego poprawności nie może być rozpatrywana w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Do tego nie służy postępowania nadzorcze (między innymi z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych – art. 16 § 1 k.p.a.), ale ewentualnie postępowanie odwoławcze od decyzji organu I instancji. W tym kontekście już tylko na marginesie zauważyć należy, że w aktach sprawy nie ma dowodów na to, aby rzeczoznawca majątkowy S. J. w dniu [...] 2012 r. nie był uprawniony do sporządzenia operatu szacunkowego w przedmiotowym postępowaniu.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło