I SA/Wa 1464/07
WyrokWSA w Warszawie2007-12-10
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Gabriela Nowak, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może nakazać właścicielowi przeprowadzenie robót budowlanych przy zabytku, jeśli właściciel nie ma zapewnionego prawnego dostępu do nieruchomości?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca właścicielowi przeprowadzenie robót budowlanych przy zabytku została uchylona, ponieważ organ administracji nie ustalił, czy właściciel posiada prawnie zagwarantowany odpowiedni dostęp do nieruchomości. Brak takiego dostępu, zwłaszcza w kontekście konieczności dowozu materiałów budowlanych, uniemożliwia wykonanie nałożonych obowiązków i stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Właściciel zabytkowego pałacu, J.Ż., został zobowiązany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do przeprowadzenia robót budowlanych zabezpieczających pałac, w tym wykonania zadaszenia. J.Ż. podniósł zarzut braku dostępu do nieruchomości, co uniemożliwia mu wykonanie nakazanych prac. Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po tym, jak Minister utrzymał w mocy decyzję konserwatora zabytków.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a także stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie : WSA Gabriela Nowak Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Izabela Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J.Ż. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przeprowadzenia robót budowlanych przy zabytku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
I SA/Wa 1464/07
UZASADNIENIE
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r.,
nr [...], utrzymał w mocy decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w części nakazującej J.Ż. przeprowadzenie robót budowlanych przy zabytku - pałacu położonym na działce nr [...] w obrębie S., w zakresie niezbędnego zabezpieczenia zabytku - wykonanie zadaszenia oraz uchylił tę decyzję w części dotyczącej zakończenia prac zabezpieczających przy pałacu i wyznaczył nowy termin do dnia 30 czerwca 2007 r.
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że pałac wraz z parkiem w S. podlega ochronie konserwatorskiej na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z dnia [...] lipca 2000 r., wpisującej go do rejestru zabytków pod nr [...]. Właścicielem zespołu pałacowego, na podstawie aktu notarialnego z dnia 1 sierpnia 1997 r. jest J.Ż..
Zgodnie z protokołem z oględzin nieruchomości z dnia 28 lutego 2007 r. budynek pałacu jest niezabezpieczony, nieogrodzony, dostępny dla wszystkich. Jego stan zachowania znacznie się pogorszył od stanu stwierdzonego podczas oględzin w sierpniu 2004 r. Obiekt wymaga pilnego podjęcia prac zabezpieczających, zwłaszcza zadaszenia, a następnie przeprowadzenia prac remontowych. Wobec tego, że właściciel pałacu nie podejmował takich działań, organ I instancji miał, w ocenie organu odwoławczego, na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, podstawy do wydania decyzji. Odnośnie do zrzutu J.Ż. dotyczącego braku dostępu do budynku pałacu organ odwoławczy uznał, że faktycznie posiada on taki dostęp do pałacu z drogi na działce nr [...], która jest własnością Skarbu Państwa.
W skardze na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego J.Ż.i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie Generalnemu Konserwatorowi Zabytków powołania komisji celem stwierdzenia jakie kroki powinny być podjęte przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S., aby umożliwić przeprowadzenie prac budowlanych na zabytkowym pałacu w S..
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona gdyż decyzje organów obu instancji naruszają prawo w sposób uzasadniający ich uchylenie.
W toku całego postępowania administracyjnego J.Ż. powoływał się na brak drogi dojazdowej do działki nr [...] w S., której jest właścicielem i na której posadowiony jest pałac, przy którym J.Ż. został zobowiązany do przeprowadzenia robót budowlanych zaskarżoną decyzję. Okoliczność ta, zdaniem skarżącego, uniemożliwia mu prowadzenie robót budowlanych, gdyż nie ma jak dojechać do swojej działki i dowieźć materiał potrzebny do wykonania robót budowlanych przy pałacu. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że działka nr [...] nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej jaką jest droga powiatowa nr [...]. Dostęp do drogi publicznej działki nr [...] jest możliwy poprzez działkę nr [...], która jest własnością Skarbu Państwa. Korzystanie z cudzej działki jest dopuszczalne prawnie ale tyko na podstawie stosownej umowy z właścicielem takiej działki bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Nie wynika z akt sprawy, jak również organy nie powołują okoliczności by w jeden z powyższych sposobów J.Ż. miał zagwarantowane prawo korzystania z przejazdu po działce nr [...]. J.Ż. twierdzi, że ma trudności z uzyskaniem zgody na korzystanie z przejazdu po tej działce. Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. oświadczył, że zwracał się do starostwa o ustanowienie drogi koniecznej ale odesłano go do postępowania sądowego. Skutkiem tego przed Sądem Rejonowym w C. z jego wniosku zawisła sprawa o ustanowienie drogi koniecznej za sygn. akt [...]. W tej sytuacji uznanie przez organ, że działka nr [...] J.Ż. ma zapewniony odpowiedni dostęp do drogi publicznej jest dowolne i nie znajduje potwierdzenia w materialne dowodowym. Brak takiego dostępu uniemożliwia prowadzenie prac budowlanych przy pałacu na działce nr [...] z uwagi chociażby na niemożność dowiezienie ciężkim sprzętem materiałów budowlanych koniecznych do wykonania tych robót. Należy więc stwierdzić, że decyzje organów oby instancji zapadły z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co uzasadnia ich uchylenie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali, czy J.Ż. ma prawnie zagwarantowany odpowiedni dostęp z działki nr [...] do drogi publicznej i w zależności od tych ustaleń rozważy możliwość nałożenia na J.Ż. obowiązków wynikających z ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jako właściciela nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków.
Ze względów wyżej omówionych zasadny jest wniosek skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonych decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego obowiązującymi w dacie jej wydania i jeżeli taką niezgodność stwierdzi to uchyla decyzję lub, w określonych prawnie sytuacjach, stwierdza jej nieważność. Nie jest natomiast uprawniony do zobowiązania organów do określonych czynności wnioskowanych przez skarżącego. Z tego względu nie może być uwzględniony wniosek zgłoszony w skardze o nakazanie Generalnemu Konserwatorowi Zabytków powołania komisji w celach określonych w tym wniosku.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło